Virtual reality-film laat je door de ogen van verwarde man kijken

Hoe voelt het om een verwarde man te zijn? Jeroen Zwaal weet dat, want die heeft al vijf psychoses gehad. Omdat hij graag begrip wil kweken voor mensen zoals hij, werkt hij mee aan het virtual-reality-filmpje De verwarde man. Met een VR-bril op kun je ervaren wat een verwarde man meemaakt.

De VR-film is gemaakt door de KRO-NCRV, in samenwerking met het bedrijf VR Base, voor het programma De Monitor. Kosten: 25.000 euro. Virtual reality – rondom-video die je met een speciale bril bekijkt – is een middel om een ervaring indringender over te brengen.

Anders dan verwacht is De verwarde man geen opgejaagde, surrealistische video met waanbeelden en -geluiden. Het is juist een rustige zwart-wit animatiefilm, getekend door Onur Yilmaz, over een man die in de huiskamer zit en tv kijkt, en daarna aan de keukentafel zit met zijn dochter. Alleen kleur-accenten, tijdsprongen en enkele diapositieve beelden maken duidelijk dat we naar een vertekende werkelijkheid kijken. De VR-ervaring is niet spectaculair: je kunt niet uitgebreid rondkijken, er valt ook niet zoveel te zien.

Waangedachten

De man in wiens hoofd we ons bevinden heeft vooral last van waangedachten. Op het geluidsspoor horen we zijn monologue intérieur. Het is twee uur ’s nachts, het is druk in zijn hoofd, hij ziet op tv een item over verdronken vluchtelingen. De man wil voor de vluchtelingen een deugdelijke boot kopen. Hij sleept allerlei huisraad naar de schuur en sluit zichzelf op in de keuken met zijn 3-jarige dochter, om zich klaar te maken voor de reis naar Griekenland.

Juist omdat de gedachtegang van de verwarde man normaal begint, kan de VR-kijker zich in hem verplaatsen. Een beetje vreemd is dat bij deze VR-ervaring niet beeld, maar het gesproken woord het meeste indruk maakt. Het had ook radio of een podcast kunnen zijn.

Hulpverleners

De verwarde man doet denken aan de toepassing van VR in de geneeskunde en de zorg, waar patiënten die bijvoorbeeld revalideren, of die een angststoornis hebben, geholpen worden met VR-video. De techniek kan ook bijvoorbeeld chirurgen-in-opleiding helpen. Het zien van deze video zou hulpverleners kunnen helpen om verwarde mensen te begrijpen.

Lees ook Virtueel zwemmen met dolfijnen is meer dan een spelletje, over VR-toepassingen in de zorg

Jeroen Zwaal, op wiens ervaringen de VR-film is gebaseerd, zocht contact met De Monitor omdat hij meer begrip wil kweken voor verwarde mensen. Op de website: „Ik ben dus precies zo iemand als jullie schetsen. Met een krantenbericht, politie-optreden, gedwongen opname en al. (…) De samenleving ziet het als een probleem. Je voelt snel het oordeel en ook dat mensen het idee hebben dat je gevaarlijk bent. Ik wil duidelijk maken: verwarde mensen zijn mensen met een verhaal, die heel graag gehoord willen worden.”

Lees ook Een ziek mens, overhoop geschoten, over de psychotische Cyprian Broekhuis die door de politie werd doodgeschoten

Verregend kletsnat boek

In een andere psychotische ervaring, waarover hij in een Monitorfilmpje vertelt, vond hij zichzelf in een benzinestation terwijl hij in een bloemenemmer vol snoep urineerde. In de taxi ernaar toe had hij zich nog uitstekende gevoeld: „Zo meteen gaat er iets moois gebeuren, zo meteen gaan we vliegen.” Nadat hij zijn blaas had geleegd, kwamen er al snel twee agenten die hem zonder verdere vragen tegen de grond werkten.

Zwaal vond het lastig dat politie en hulpverleners vooral naar zijn gedrag keken, niet naar wat erachter zat. Op Psychonet vertelt hij: „Als een verregend kletsnat boek werd ik een opnameafdeling binnengebracht. Als hulpverleners de titel lazen, dachten een aantal het wel te weten.”

Download de Verwarde Man-app voor iPhone of Android.

    • Wilfred Takken