Opinie

Verkiezingen

De campagne leeft, met inhoud en feiten

Met nog maar ruim anderhalve week te gaan is er nog altijd geen duidelijke hoofdlijn in de verkiezingscampagne te ontdekken. De versplintering van het partijpolitieke landschap leidt ook tot een versplintering van de campagne: het gaat veel over van alles door iedereen. Zoals het hoort dus eigenlijk. De campagne is een getrouwe afspiegeling van het huidige politieke krachtenveld met zijn diverse smaken en vertegenwoordigers.

Gemor over het verloop van de verkiezingscampagne is zo oud als campagnes zelf. De circusacts op televisie zijn hierbij meestal leidend. Niet te ontkennen valt dat ook nu de invloed van televisie weer zeer aanwezig is. Maar anders dan andere keren heeft dit tot nu toe nog niet geleid tot een storende vervlakking of vernauwing. De verkiezingscampagne is inhoudelijk en het politieke debat is niet verengd tot enkele spelers.

Daarbij komt dat de strijd niet alleen op het beeldscherm wordt geleverd. ‘Gewone’ bijeenkomsten in het land met ‘gewone’ kandidaten, zijnde niet de lijsttrekkers, worden veelal zeer goed bezocht. Stemwijzers, het zijn er wederom meer dan bij de vorige verkiezingen, worden massaal geraadpleegd. Kortom, de verkiezingen leven volop, ook al doet het straatbeeld zonder de, in veel gemeenten verdwenen, aanplakborden wellicht anders vermoeden.

En er valt wat te kiezen. Dat zei ook directeur van het Centraal Planbureau Laura van Geest, toen zij vorige maand de analyse van de financieel-economische keuzes in hun programma van elf partijen presenteerde. De crisis die in 2012 de toon zette en bezuinigingen dicteerde is voorbij. Het biedt partijen de mogelijkheid meer echt eigen keuzes voor te leggen. Voor gratis beloften is dankzij de exercitie van het Planbureau geen ruimte. Dat heeft ouderenpartij 50Plus pijnlijk moeten ondervinden.

Ander pluspunt van de huidige campagne is dat voor beweringen die nergens op gestoeld zijn geen ruimte is. Feiten worden meer dan ooit gecheckt. Het draagt ertoe bij dat de debatten echt op inhoud worden gevoerd. Dat er meer valt te bespreken dan het digitale ‘wij-versus-zij’ is inmiddels ook duidelijk geworden.

Dit laatste komt ongetwijfeld ook doordat dat twee belangrijke kandidaten, VVD-lijsttrekker Rutte en PVV-leider Wilders, de directe confrontatie met anderen vooralsnog grotendeels uit de weg zijn gegaan. Voor zover de veelbesproken peilingen iets zeggen, zijn beiden niet beloond voor dit gedrag. De kiezer heeft weinig op met dieper liggende electorale strategieën.

De hoofdvraag is of er een heldere keuze ligt voor 15 maart. Hoe de uitslag bij de verkiezingen ook uitpakt, er zal vervolgens moeten worden samengewerkt. Met als vermoedelijke uitkomst dat Nederland een centrumrechts dan wel een centrumlinks gekleurd kabinet krijgt. De exacte kleurstelling is afhankelijk van de kiezersuitslag.

Om die uitslag te bepalen hebben de bijna 13 miljoen kiesgerechtigden nog anderhalve week om zich te informeren. Het is te hopen dat in deze eindfase de campagne hetzelfde inhoudelijke niveau zal weten te behouden als tot nu toe. VVD-lijsttrekker Rutte zei deze week dat de campagne niet om „dingetjes” dient te gaan, maar om de vraag wat voor land we willen zijn. Daarmee diskwalificeerde hij impliciet zijn collega-lijsttrekkers. Hij beschouwt de campagne als een strijd tussen hem en Wilders. Maar de afgelopen weken hebben laten zien dat er nog veel meer valt te kiezen.