Column

De premier is de butler

Schattige filmpjes verschenen deze week online, waarin jonge meisjes de lijsttrekkers advies gaven. Pechtold moest een roze pak aan. Rutte moest op vakantie naar Frankrijk. Op Lodewijk Asschers vraag wat een premier is, antwoordden de meisjes: „De baas van het land”.

Niet alleen kinderen zien het zo. De kandidaten zelf debiteren te pas en te onpas dat ze „ergens naar toe willen met dit land”. Maar een goede premier gaat nergens naar toe met dit land. Een goede premier is niet de baas maar het personeel. Butler, schoonmaker, politieagent, penningmeester, vakkenvuller en secretaresse. Zijn belangrijkste taak is de mensen niet te veel voor de voeten te lopen.

Nog twee weken te gaan en ik breek mijn hoofd over wat ik moet stemmen. Ik vind vrijheid in je werk belangrijk. Ik vind dat verpleegkundigen, leraren, wetenschappers en politieagenten zoveel mogelijk vrij moeten zijn om energie te besteden aan wat zij belangrijk vinden. Vrijheid is lastig te organiseren in een land waar prestaties, kwaliteit en veiligheid steeds belangrijker worden. Alles moet er op papier immers goed uitzien. Alle boxjes moeten een vinkje krijgen. Iedereen moet door de goede hoepels springen.

Maar de leraar die ook vooral een rolmodel voor zijn leerlingen is, zie je niet op papier. De politieagent die nog even terugbelt naar een slachtoffer van een misdrijf, zie je niet op papier. En de verpleegkundige die een sneeuwbal naar binnen brengt voor een meisje dat in de sneeuw wilde spelen, dat weten we alleen maar omdat iemand daarover vertelde bij RTL Late Night.

Weet u wat ook niet terugkomt op papier als ik het niet opschrijf? Hoe gerust mijn hart is als ik mijn kind bij zijn gastmoeder achterlaat. Ze is lief en zorgzaam en grappig. Maar de overheid vindt het maar griezelig. Accountantskantoor PwC schreef er een rapport over. U weet wel, PwC, dat zijn de mensen die het afgelopen week niet eens voor elkaar kregen om het juiste envelopje bij de Oscars op het podium te krijgen. Ze concluderen dat er grote risico’s kleven aan de gastouderopvang en minister Asscher is het met hen eens: mijn gastmoeder moet strakker worden gecontroleerd. Er is immers geen ‘vierogenbeleid’. Ze houdt geen brandoefeningen. Dus de overheid gaat ingrijpen en meer hoepels optuigen. Maar ook na die zogenaamde ‘kwaliteitsslag’ is het nog steeds precies dezelfde liefdevolle opvang, maar dan met meer papier, meer bureaucratie, meer hoepels om door te springen. Vertrouwen, liefde, zorgzaamheid, aandacht – daar heeft PwC geen verstand van. Want dat staat niet op papier. Als je alleen maar naar het papier kijkt, is er altijd iets te regelen, Er is geen probleem te bedenken dat jij niet kan oplossen met een onderzoek, een beleidsplan of een wetsvoorstel. Je kunt altijd de hoepels verzetten, vernauwen of er een paar extra optuigen. Je kunt er een wortel achter hangen of gewoon straf uitdelen als mensen er niet door willen springen.

De vrijheid is in deze verkiezingen gereduceerd tot een heel smal onderwerp. Je ziet het terug in het discours over zaken als abortus en hulp bij zelfdoding. Het is trouwens een misverstand dat dat vooral over vrijheid gaat. Het gaat over menselijke waardigheid en strafrecht. Het zijn uitzonderingen op de regel dat je elkaar niet mag doden. Maar vooral hulp bij zelfdoding is een nogal urgent vraagstuk. Nog nooit pleegden zoveel mensen zelfmoord als in 2016. De enige oplossing die partijen daarvoor lijken te hebben is om die dood te faciliteren en te reguleren. Je moet onveilige situaties bij zelfmoordpogingen immers altijd voorkomen.

Dan is er nog die andere vrijheid. Die zogenaamde bedreiging van onze Nederlandse identiteit. Een nachtmerrie van een verkiezingsthema, want het is nauwelijks een meetbaar concept. Je kunt verwoede pogingen doen om kerstbomen te monitoren, paaseieren te zoeken, Zwarte Pieten te tellen, maar uiteindelijk is de Nederlandse identiteit niet in cijfers uit te drukken, laat staan in beleid. Ik stem op de politicus die als eerste zegt: die Nederlandse identiteit, dat is niet aan ons. We gaan het niet in kaart brengen, we gaan er geen beleidsplan over schrijven, we gaan het niet regelen. Uw identiteit is aan u, lieve Nederlander. Wij zijn slechts uw personeel.

Rosanne Hertzberger is microbioloog