Opinie

    • Emilie van Outeren

De Haagse Stemming: Vreemde campagne die onmogelijke formatie voorspelt

Over 11 dagen zijn er Tweede Kamerverkiezingen. De Haagse Stemming houdt je elke ochtend op de hoogte van de campagne. Wie zich inschrijft voor de nieuwsbrief, ontvangt deze nog vroeger.

We beleven een ongekende campagne die overal over gaat en dus nergens écht over gaat. En die een onmogelijke formatie in het vooruitzicht biedt. Elke ontwikkeling kan daarom bepalend zijn en de druk voor het Carrédebat morgenavond - met Rutte - is hoog. Tot dan toe keuvelen we voort over de vraag of kinderen staand het Wilhelmus moeten leren. En anders is alles gewoon de schuld van ‘de media’.

UITDELEN IS MOEILIJKER: Waar gáán deze verkiezingen over? Immigratie, duurzaamheid, pensioenen, onderwijs, files, zorg, identiteit, normen en waarden, onzekerheid; het komt allemaal voorbij, maar niets blijft echt kleven. Geen enkele partij weet het debat te sturen. En een tweestrijd blijft voorlopig uit. Dat heeft te maken met de afwezigheid van Wilders (die gister even opdook in Volendam) en met de peilingen, maar ook met het feit dat de crisis voorbij is. In 2012 ging het bijna alleen maar over het op orde brengen van de overheidsfinanciën, schrijven Titia Ketelaar en Marike Stellinga. In tegenstelling tot wat je zou verwachten, is over fors bezuinigen in de regel makkelijker overeenstemming te bereiken dan over uitdelen. Er is daarom wel echt iets te kiezen.

Formeren bijna onmogelijk: We beleven, schrijft politiek columnist Tom-Jan Meeus, de vreemdste campagne ooit. “Je verwacht strijd en meeslependheid, je krijgt catenaccio – en soms een afstandsschot.” Hij vreest bij de huidige peilingen een land van politieke lilliputters waarmee niet te formeren valt. “Formaties worden in Nederland vrijwel altijd beslist, omdat de grootste partij bereid is het grootste deel van zijn programma in te leveren: de enige manier om kandidaat-coalitiepartners een alibi te geven óók in te leveren.” Bij het ultieme gelijkspel, kan niemand straks dat gebaar maken.

Symboolpolitiek: Het resultaat van dit type campagne is dat De Telegraaf anderhalve week voor de verkiezingen als belangrijkste nieuws ziet dat Sybrand van Haersma Buma wil dat kinderen op school weer het Wilhelmus leren - staand. Want zo heeft hij het ook geleerd. De rest van het lezenswaardige interview biedt een mooi inkijkje in het denken van de aartsconservatieve en pessimistische Buma. Hij boekt daar in de peilingen enig succes mee en zal dus geen progressief kabinet mogelijk maken

Gemakzucht: In een interview met NRC noemt Lodewijk Asscher Buma’s kritiek op het kabinet en het morele verval van Nederland “gemakzuchtig”. Asscher probeert in dit interview, net als in de debatten, vooral rust, redelijkheid en betrouwbaarheid uit te stralen. Maar als het over de christendemocraten gaat, wordt hij fel. “Het CDA heeft een miljard jaar geregeerd. In 2012 hebben ze zelf het land als een rokende puinhoop achtergelaten. Ik vind het spotgoedkoop dan te doen alsof alles goed ging tot november 2012 en daarna alles met een knik naar beneden is gegaan. (…) Kijk even in de spiegel.”

NRC-panel: Het premierschap lijkt voor Asscher onhaalbaar ver weg, maar lukt het hem nog de leider op links te worden deze campagne? Het politieke panel van NRC gelooft er niet in: 60 procent denkt dat hij Klaver en Roemer niet kan afschudden.

Programmawijzer: Terug naar de inhoud dan maar, de verkiezingsprogramma’s. NRC ordende alle programma’s op partij en thema. Geen kieswijzer die een stemadvies geeft, maar een overzichtelijke programmawijzer waarmee je makkelijk partijen kunt vergelijken op specifieke onderwerpen.

De droombaan van Emile Roemer

VIJANDIGHEID: Wilders voelde zich dus opeens weer veilig genoeg voor een bezoek aan Volendam. Een verrassing voor iedereen behalve de visboers en enkele cameraploegen. Want beelden mochten er wel zijn, vragen vooral niet. De Volkskrant schrijft vandaag over Wilders’ relatie met Nederlandse media en hoe hij daarin door schaarste zijn machtspositie vergroot. Bovendien zijn ‘de media’ als onderdeel van de elite fijn om tegenaan te schoppen.

Niet gezellig: Dat is een strategie die sommige nieuwe partijen hebben overgenomen. De bereidwilligheid van Denk om vragen te beantwoorden is bekend. Bij de perspresentatie van het programma van Artikel1 gisteren lag ook een lijstje ‘niet welkom’. Ex-Denker Sylvana Simons wilde alleen “gezellige mensen”; zoals Wilders eerder Nieuwsuur afzegde om “niet leuk”. Minder gezellige mensen van PowNed werden geweerd en toen die Simons achteraf stonden op te wachten, werden ze hardhandig opzij geduwd.

WAT WIJ LEZEN: Een uitvoerige reportage over hoe op verschillende plekken in Nederland wordt gedacht over immigratie. Opvallend: “Voor de meeste geïnterviewden is migratie niet bepalend voor het stemgedrag. Andere onderwerpen wegen zwaarder: zorg, ouderenzorg vooral, maar ook arbeidsmarkt en economie. Niemand noemt het milieu. Niemand noemt onderwijs.”

WAT WIJ LUISTEREN: Jawel, NRC podcast #5 is er. Dit keer gaat Haagse Zaken over Sybrand Buma. Of was het nu Van Haersma Buma? Gepresenteerd door columniste Lamyae Aharouay, verteld door Titia Ketelaar en ondergetekende.

WAT WIJ VOLGEN: Het Carrédebat natuurlijk, morgenavond, met naast the usual suspects ook Henk Krol en, dankzij de afzegging van Wilders, Marianne Thieme. Maar we volgen ook Roemer bij Buitenhof, Asscher bij de aftrap van het PvdA-initiatief Wij zijn Nederland en campagne activiteiten in het land. De kwestie van de Turkse referendumcampagne. En wvttk.

QUOTE VAN DE DAG

“Er is een kakofonie van woeste woede. Al zijn er serieuze problemen, we leven wel in een geweldig land. Toch is er een toon alsof we hier in totale ellende en anarchie zijn vervallen.”

PvdA-leider Lodewijk Asscher in gesprek met NRC.

    • Emilie van Outeren