Over Sessions lag altijd al een schaduw van racisme

Jeff Sessions Trump en Jeff Sessions hebben elkaar nodig. Als mannen van 70 delen ze een nostalgie naar een overzichtelijker Amerika, waarin de autoriteit van de witte man niet werd betwist. Vooralsnog laat Trump zijn minister van Justitie niet vallen.

Jeff Sessions weet wat het is om beschadigd te worden. Al sinds de jaren tachtig wordt hij achtervolgd door beschuldigingen van racisme. Hij liep er in 1986 zelfs een benoeming tot federale rechter door mis – een zeldzame vernedering na een openbare hoorzitting.

Nu is Jeff Sessions, na drie weken als minister van justitie, opnieuw aangeschoten wild – en opnieuw na een hoorzitting. Toen hij in januari onder ede in het Congres gehoord werd, verzweeg hij dat hij twee keer een ontmoeting had met de Russische ambassadeur Sergej Kisljak. Sessions ontkent gelogen te hebben – hij had de vraag verkeerd geïnterpreteerd, zegt hij. En al betaalde hij het tripje naar de Republikeinse conventie in Cleveland, waar hij Kisljak ontmoette, uit zijn campagnefondsen, hij sprak de ambassadeur niet als campagnemedewerker van Trump, maar in zijn hoedanigheid als senator, houdt hij vol. Een uitleg die The Washington Post bestempelde als ‘een onderscheid zonder verschil’.

Donderdag kondigde de minister aan dat hij zich terugtrekt uit het onderzoek dat de FBI doet naar contacten van Trumps entourage met Rusland. Daarmee blijft Sessions in het zadel – anders dan Trumps campagnemanager Paul Manafort en de nationale veiligheidsadviseur Michael Flynn, die sneefden om hun Ruslandconnecties en het liegen daarover.

Maar Jeff Sessions en Donald Trump hebben elkaar nodig. Sessions vond in Trump zijn megafoon, de man die Sessions’ voorheen buitenissige anti-migratie standpunt eerst naar het hart van de partij en toen naar het Witte Huis bracht. Trump, de losbandige miljardair uit New York, vond in Sessions zijn brug naar de gelovige, witte zuidelijke kiezer. En passant vond Trump bij Sessions trouwens ook Stephen Miller, Sessions’ assistent die nu adviseur van Trump is, en de onbuigzaamste verdediger van omstreden plannen als het inreisverbod en de muur langs de grens met Mexico.

Lees ook: ‘Campagneteam Trump had contact met Russische inlichtingendiensten’

Mannen van zeventig

Als mannen van zeventig delen Sessions en Trump een nostalgie naar een overzichtelijker Amerika waarin niemand het waagde de autoriteit van een witte man te betwisten. Allebei zijn ze vasthoudend; Sessions’ moeder zei ooit dat haar zoon ‘zelfs ruzie zou maken met een wegwijzer’.

Maar daar houden de overeenkomsten op. Ondanks zijn ronkende naam – Jefferson Beauregard Sessions III - is Sessions van nederige afkomst. Zijn vader had een kruidenierswinkel in een gehucht van tien huizen in Alabama. En anders dan Trump zag Sessions van dichtbij hoe de witte bevolking daar, in zijn jeugd nog zeker van inkomen en culturele dominantie, moest inschikken door de opkomst van Afro-Amerikanen, migranten en het instorten van de zware industrie.

Sessions zou in zijn latere leven nooit tornen aan de conservatieve fundamenten waaruit hij was opgetrokken

Sessions groeide op in Hybart, op 70 kilometer van Selma en Montgomery, historische plaatsen van de burgerrechtenbeweging. Zijn jeugd werd bepaald door deze omwenteling, juist doordat hij er op geen enkele manier deel van uitmaakte.

Aan website Politico vertelde Sessions in mei vorig jaar hoe de schoolbussen met de witte en die met de zwarte kinderen elkaar passeerden. Hij herinnerde zich hoe de volwassenen ten tijde van de mars in Selma, en de busboycot in Montgomery, „onder constante spanning” leken te staan, alsof ze belegerd werden.

„En dus reageerden ze defensief en te sterk, en aanvallen werden gezien als een persoonlijk aanval op alles wat ze ooit gedaan hadden”.

In zijn tiener en studentenjaren, zei Sessions, deed hij niets om de burgerrechtenbeweging tegen te houden, maar evenmin iets om die vooruit te helpen. „Ik ben geen held geweest.”

Lees ook: Sessions’ lot is test voor Trump

Ku Klux Klan

Sessions zou in zijn latere leven nooit tornen aan de conservatieve fundamenten waaruit hij was opgetrokken, ook al botste hij nog zo vaak met andersdenkenden. Als jonge aanklager kwam hij in 1981 in het nieuws toen hij drie zwarte sociaal werkers aanklaagde om kiezersfraude: ze zouden zwarte kiezers beïnvloed hebben bij het invullen van het stembiljet. In de rechtszaal bleef er van Sessions’ aanklacht niets over.

Toen Ronald Reagan Sessions vijf jaar later voordroeg als rechter voor een federale rechtbank, rees in de hoorzitting voor de Senaatscommissie Justitie het beeld van een steile figuur, die zich het recht voorbehield over de schreef te gaan. Hij zei bijvoorbeeld, aldus een getuige, dat „De Ku Klux Klan okee” was, „totdat ik erachter kwam dat ze hasj rookten”. Een zwarte aanklager vertelde dat Sessions hem „boy” had genoemd, een woord dat voor huisslaven werd gebruikt. En Coretta Scott King, de weduwe van Martin Luther King, schreef een brief van 9 kantjes naar het Congres, waarin ze betoogde dat Sessions de baan onthouden zou moeten worden omdat hij zijn macht misbruikt had „om oudere zwarte kiezers te intimideren”. Volgens Sessions waren de uitspraken uit hun verband gehaald, of als grap bedoeld. Toch werd hij uiteindelijk afgewezen, maar kwam alsnog goed terecht. Hij werd vervolgens aanklager van de staat Alabama, en werd in 1996 gekozen in de Senaat.

Lees ook: Roep om aftreden justitieminister VS

Vaandeldrager van het zuiden

De progressieve senator Ted Kennedy noemde Sessions ooit een „rudiment van een schandelijk tijdperk”. Eenmaal in Washington leek Sessions die kwalificatie als een compliment te zien. Hij wierp zich op als de vaandeldrager van het conservatieve zuiden: tegen het homohuwelijk, voor harde straffen voor kleine drugsvergrijpen, en bovenal: tegen migratiehervorming.

Sessions verzette zich uit alle macht tegen de ‘bende van acht’, een groep senatoren van beide partijen die in 2013 met een voorstel voor migratiehervorming kwamen. Voor Sessions , zijn strafrecht, migratie en vrijhandel een zero-sum game; meer drugscriminelen in de gevangenis, betekent minder boeven op straat. Meer banen naar China en meer migranten in de VS, betekent minder werk voor zijn achterban: de witte, laagopgeleide zuiderling.

Sessions houdt vol dat hij geen racist is. Maar zijn standpunten brachten hem dicht in de buurt van xenofobe stokebrands

„Een deel van de Republikeinen gelooft,” zei Sessions tegen Politico, „Dat als je multinationals maar minder belasting laat betalen en meer vrijhandel brengt, en als je maar meer buitenlanders toelaat, dat dat de gemiddelde Amerikaan gaat helpen. Maar dat doet het niet.” Sessions voorspelde – juist, zoals zou blijken – dat Trump bij de verkiezingen om deze redenen zou winnen, en bij Latino’s en Afro-Amerikanen beter zou scoren dan Mitt Romney in 2012.

Sessions houdt vol dat hij geen racist is. Maar zijn standpunten brachten hem dicht in de buurt van xenofobe stokebrands, zoals bijvoorbeeld de anti-moslim complotdenker Frank Gaffney, die ook een inspirator is van Trumps topstrateeg Steve Bannon. Daarnaast is Sessions verbonden aan het Eagle’s Forum, het levenswerk van het sociaal conservatieve, anti-feministische ikoon van de Republikeinen, Phyllis Schlafly. In haar laatste jaren zag Schlafly (ze overleed in 2016) migranten en andersgelovigen als een bedreigingvoor de Amerikaanse cultuur. Een jaar voor haar dood zei ze dat ze niet kon wachten tot ze „treinen vol illegalen terug naar het zuiden zag rijden”.

Volg het laatste nieuws via ons Trumpblog

Xenofobie

Democraten verzetten zich afgelopen maanden tot het uiterste tegen de benoeming van Sessions op justitie, iemand die „zijn hele leven aan de verkeerde kant van iedere kwestie heeft gestaan”, zoals Wayne Flynt, een progressieve historicus uit Alabama het tegen The New York Times verwoordde. Burgerrechten- en migrantenorganisaties vrezen dat het inreisverbod en de golf aan arrestaties van migranten in de eerste maand van Trumps regering nog maar het begin zijn van wat mannen als Bannon en Sessions voor zich zien: een nietsontziende jacht op illegalen en een verharding van het strafrecht.

Maar iemand als Sessions, zei Richard Rogers, een jeugdvriend, tegen NPR-radio, geeft geen krimp onder verwijten van racisme en xenofobie. Het is de karikatuur van de zuiderling waaraan ze gewend zijn: „Dat we dom zijn, rednecks, en dat elk standpunt dat we innemen voortkomt uit racisme.” Zelf zei Sessions in 2014:

„Het is niet xenofoob, maar onze patriottische plicht, om de integriteit van onze grenzen en de wet te verdedigen.”

Sinds zijn vernedering voor de Senaatscommissie staat Sessions erom bekend dat hij zich altijd grondig voorbereidt. Voor de hoorzitting in de Senaat in januari had hij dan ook allerlei getuigen verzameld die moesten aantonen dat hij geen racist was. Maar volgens Sessions werd hij zo overvallen door de vragen over Rusland, dat hij eenvoudigweg niet aan zijn gesprekken met Kisljak dacht. Op de persconferentie liet hij zich vervolgens ontvallen dat Oekraïne ter sprake was gekomen, misschien zelfs ook wel de campagne, en dat er twee, of waren het er toch drie, medewerkers aanwezig waren geweest bij het gesprek met Kisljak. Het was alsof hij snoep uitdeelde aan journalisten.

Donald Trump laat zijn geestverwant vooralsnog niet vallen. Maar voormalig veiligheidsadviseur Michael Flynn ervoer hoe snel dat kan veranderen als het overleven van Trump zelf op het spel staat.

    • Maartje Somers