Opinie

    • Lucas van Bilderbeek
    • Sebastiaan van der Vliet

Het is tijd voor een linkse regering – met christenen

en willen een „Rode Hoed-coalitie”. Neem een voorbeeld aan Portugal en het kabinet-Den Uyl.

De kans is groot dat bij de komende verkiezingen een christelijk-linkse meerderheid zal ontstaan van bijvoorbeeld ChristenUnie, CDA, PvdA, GroenLinks, SP en D66. Het is belangrijk dat de partijen dit alvast in de oren knopen, ook omdat deze samenstelling een meerderheid heeft in de Eerste Kamer. Dit bleek zondagavond bij het RTL-debat in de Rode Hoed. Ook al wordt geen van deze partijen de grootste, dan nog is het democratisch goed mogelijk een meerderheidscoalitie te vormen.

Een goed voorbeeld hiervan is Portugal. Nadat het centrum-rechtse blok de verkiezingen in 2015 won, maar geen absolute meerderheid meer had in het parlement, is er een meerderheidscoalitie met een minderheidsregering gekomen. Nu vormt de Partido Socialista (de Portugese zusterpartij van de PvdA) een regering met gedoogsteun van extreem-linkse partijen (het Linkse Blok en de Communisten/Groenen).

Het linkse kabinet is onder premier Costa voortvarend te werk gegaan. Binnen de grenzen die door de trojka zijn gesteld, heeft Costa de rigoureuze bezuinigingen van de vorige rechtse regering voor een groot deel teruggedraaid. Het minimumloon is verhoogd (en stijgt tot 2019 jaarlijks stapsgewijs), de export is voor het eerst in jaren gestegen, de pensioenen worden gerepareerd en geprivatiseerde staatsbedrijven worden teruggekocht.

Ondanks deze uitgaven heeft Portugal voor het eerst sinds de crisis weer een werkloosheidscijfer onder de 10 procent, en het laagste begrotingstekort sinds het einde van de dictatuur. Stuk voor stuk maatregelen waar de linkse coalitie het over eens kon worden.

Natuurlijk is in Portugal nu niet alles rozengeur en maneschijn. Er zijn nog genoeg problemen zoals zwakke banken en een te hoge staatsschuld. Maar doordat de linkse partijen de punten waar ze het niet over eens waren opzij hebben gezet, kon een gedoogconstructie worden gevormd over de punten waar ze elkaar wel in konden vinden. Tot nu toe is dit een vruchtbare coalitie gebleken.

Ook in Nederland is het tijd voor een linkse regering. Onderzoek van Kantar Public en de Volkskrant (de Volkskrant, 29 oktober 2016) heeft al laten zien dat de meeste Nederlanders linkse economische maatregelen willen, ook al weten ze nog niet welke partij ze dit toevertrouwen. Belangrijk is dat de partijen die straks een christelijk-linkse Grote Coalitie zouden kunnen vormen elkaar het licht in de ogen gunnen. Net als in Portugal moet men zoeken naar de overeenkomsten en niet naar de verschillen.

In Portugal laat premier Costa zien dat hij kan samenwerken met hardcore communisten die onder andere uit de NAVO willen stappen. Als dat mogelijk is moeten PvdA en SP ook eindelijk eens samen door een deur kunnen gaan. Ook D66 kan het makkelijk eens worden met de christelijke partijen als ze niet naar de verschillen, maar naar de overeenkomsten kijken.

‘Over de schaduw heen stappen’ wordt vaak gebezigd als het om politieke samenwerking gaat. Bijna alle linkse en christelijke partijen hebben in het verleden laten zien dit te kunnen, of het nu gaat om regeringsdeelname met een politieke tegenstander, of een Kunduz-akkoord. Er is geen enkele reden om aan te nemen dat dit nu niet weer kan gebeuren.

Het meest linkse kabinet in Nederland was links-christelijk onder premier Den Uyl. Aan het eind van die regeringsperiode stond de Nederlandse economie er ondanks de oliecrisis heel goed voor. De Nederlandse linkse en christelijke partijen doen er in het belang van Nederland goed aan om nog eens in de eigen geschiedenis en naar Portugal te kijken.

    • Lucas van Bilderbeek
    • Sebastiaan van der Vliet