De mythe van de onverwoestbare Nokia

Mobile World Congress

Nokia ging ten onder in de strijd tegen Apple, Google en Samsung. Nu wagen de Finnen toch een comeback als telefoonmerk.

Foto Paul Hanna/Reuters

Je kon ’m door de kamer gooien, een spijker mee in de muur slaan of met een auto overrijden. En dan nog deed ie het.

Er doen mythische verhalen de ronde over de overlevingskracht van de Nokia 3310, een telefoon die in september 2000 verscheen en waarvan 126 miljoen exemplaren verkocht zijn.

Zou de reputatie van het Finse merk net zo onverwoestbaar zijn? De 3310 wordt ‘opnieuw’ uitgebracht (met een enigszins gelijkend model) nu Nokia zijn herintrede doet op de telefoonmarkt.

Op het Mobile World Congress in Barcelona, ’s werelds grootste telecombeurs, kan Stefan de Clerck zijn ogen niet geloven. Hij leidt de Benelux-afdeling van HMD, het Finse telefoonbedrijf dat de rechten bezit om Nokia als merknaam te gebruiken. De belangstelling is groot: ook op de derde beursdag staat het publiek nog in de rij om een Nokia-toestel uit te proberen, terwijl de stand enigszins verstopt is in een hoek van Hal 3 van het beurscomplex in Barcelona.

Alsof ze een fossiel vastpakken, zo kijken de bezoekers naar de heruitgave van de Nokia 3310. Die heeft geen aanraakscherm maar numerieke toetsen en een navigatieknop. Whatsappen of facebooken kan niet en de camera is een drama, volgens huidige maatstaven. Hij doet wel lang met een volle accu en er zit een spelletje op: Snake.

Deze nieuwe 3310 (49 euro) lijkt niet erg op zijn oer-versie en voelt ook niet zo onverbiddelijk stevig aan als dat apparaat van zeventien jaar geleden. Toch hoopt De Clerck dat het toestel aanslaat bij de jonge generatie – niet alleen bij bellers met nostalgische gevoelens.

„Dit is de perfecte companion telefoon, voor de jongens en meisjes die in het weekeinde willen detoxen – ontgiftigen van de continue informatiestroom – en toch bereikbaar zijn.”

Website TechRadar zette de originele 3310 tegenover de nieuwe editie:

Zo’n smartphone-strafkamp klinkt nuttig, maar de 3310 is vooral een pr-truc. De mythe van onverwoestbaarheid moet afstralen op Android-smartphones, zoals de Nokia 5 en 6 (189 en 229 euro, het betaalbare segment). Dat zijn stevige, metalen telefoons die zich kunnen meten met andere apparaten in die prijsklasse.

„Je voelt toch meteen dat het een Nokia is die je vastpakt”, zegt De Clerck, met een Nokia 5 in zijn hand. Deze toestellen komen echter niet uit een Nokia-fabriek, maar zijn modellen die door de Chinese Foxconn-fabriek voorzien zijn van Nokia-styling en -ringtones. De Nokia 6 is zelfs al een tijdje in China te koop.

Het echte Nokia legde zich toe op netwerktechnologie en nam branchegenoot Alcatel-Lucent over. Met telefoons bemoeit het oude moederbedrijf zich niet meer.

Magere jaren

De Clerck begon in 1999 bij Nokia, voordat de smartphonehausse losbarstte. Hij maakte de vette en de magere jaren mee: Nokia was marktleider maar ging ten onder in de concurrentiestrijd met de iPhone en Google Android. Nokia verruilde het eigen Symbian-besturingssysteem voor Windows; dat bleek geen gelukkige keuze.

Statistiekbureau Statista zette de marktaandelen van mobiele besturingssystemen op een rijtje:

Microsoft kocht Nokia’s smartphonedivisie in 2013 en zette al snel een hele dikke streep in zijn boekhouding: de 5,5 miljard euro voor de Nokia-overname werd afgeschreven, net als het merendeel van de 32.000 Nokia-medewerkers.

Volgens De Clerck ging het mis omdat Microsoft van strategie en van topman wisselde: „Er was geen aandacht meer voor hardware.”

Sinds een paar maanden werkt hij bij HMD, het bedrijf dat het merkrecht van Nokia voor tien jaar mag gebruiken. HMD telt 500 medewerkers en wordt mede-gefinancierd door Foxconn. Het hoofdkantoor zit in een oud Nokia-pand in het Finse Espoo.

HMD richt zich op het goedkope segment. „Daar wordt 50 procent van alle toestellen verkocht”, zegt De Clerck. Het is een lastige categorie, omdat de marges extreem laag zijn. De Clerck: „Wie weet hebben we over twee jaar een marktaandeel van 15 tot 20 procent.”

Optimistisch, maar de kansen voor de nieuwe Nokia’s zijn niet per se ongunstig. De druk is hoog in de smartphonemarkt, waar Apple en Samsung leiden en alle anderen verlies lijden. In een poging hun winstmarges te verbeteren richten spelers als Huawei Sony, Lenovo, LG en HTC zich vooral op dure Android-toestellen. Dat geeft meer lucht aan de onderkant van de markt.

Omdat Samsung dit jaar geen nieuwe telefoon op MWC introduceerde, kon de concurrentie extra opvallen. Een greep uit het aanbod:

Nu de smartphonemarkt volwassen is – tien jaar na de iPhone – zijn de technische verschillen tussen toestellen te verwaarlozen en draait het vooral om marketing. Samsung Electronics heeft de grootste reclamebudgetten. Die worden met name ingezet in het dure marktsegment – de toptelefoons. Dat schept ruimte voor een merk als Nokia om zich te onderscheiden onder de betaalbare telefoons. Andere budgettelefoons, bijvoorbeeld die van Alcatel of Wiko (ook Europees) kunnen last krijgen van deze nieuwe oude bekende.

Nokia is niet de enige fabrikant die een reïncarnatie ondergaat. BlackBerry verkocht zijn merklicentie in december aan TLC. Nog zo’n telefoon die niet op eigen benen kon staan en nu een tweede leven krijgt in de huid van Android-toestel.

    • Marc Hijink