Raad van Europa: ‘Turkije wordt autocratie’

Experts van de Raad van Europa vrezen het ergste. Het Turkije van president Erdogan is op weg naar ,,een alleenheerschappij”.

Foto Adem Atlan/AFP

De Raad van Europa vreest dat Turkije een autocratie wordt. Dat blijkt uit een rapport van de Venetië Commissie, een groep constitutionele experts van de Raad van Europa, waarop de Süddeutsche Zeitung de hand heeft gelegd. Na evaluatie van de grondwetswijzingen die de Turkse regering op 16 april in een referendum voorlegt aan de bevolking, komt de Venetië Commissie tot de conclusie dat er sprake is van een „dramatische teloorgang van de democratische orde” en dat Turkije op weg is „naar een autocratie en alleenheerschappij”.

Het rapport van de Venetië Commissie wordt officieel op 11 maart gepubliceerd. De conclusies zullen worden overgenomen door de Turkije-rapporteur van het Europees Parlement, Kati Piri (PvdA). Ze bracht vorige week een bezoek aan Turkije en zal later deze maand haar rapport presenteren. De verwachting is dat haar rapport uiterst kritisch zal zijn.

Lees ook: Bij Turks referendum is ‘nee’ taboe, over het ‘nee’-kamp dat amper campagne mag voeren tegen het referendum.

In november publiceerde de Europese Commissie al een vernietigend voortgangsrapport over Turkije. Daarin stond dat Turkije het uitzicht op EU-lidmaatschap dreigt te verliezen. Het Europees Parlement nam daarna een niet-bindende resolutie aan die de Commissie oproept om de toetredingsonderhandelingen te „bevriezen”. Maar zover wilde de Commissie nog niet gaan.

Lees ook: ‘Extreme zorgen’ van EU over Turkije

Voorstanders harde lijn

De rapporten van de Venetië Commissie en van Turkije-rapporteur Piri zullen nieuwe munitie geven aan de voorstanders van een hardere lijn jegens Turkije. Piri is daar zelf een van. „We blijven graag in dialoog met de Turkse regering, maar nu doorpraten over toetreding tot de EU is niet geloofwaardig”, zei ze in november tegen NRC.

Dat was nog voordat de Turkse regering haar plannen voor het presidentiële systeem had gepresenteerd. In de voorgestelde grondwetswijziging ontbreken volgens de Venetië Commissie alle democratische controlemechanismen, die de macht van de president inperken. Ook heeft de Commissie kritiek op het besluit om het referendum te houden terwijl de noodtoestand van kracht is. De „ernstige inperking” van politieke vrijheden onder de noodtoestand vormen geen geschikte situatie voor zo’n ingrijpende wijziging van de wet, aldus de Commissie.

    • Toon Beemsterboer