Sessions’ lot is test voor Trump

Verenigde Staten Jeff Sessions, Trumps minister van Justitie, trekt zich terug uit FBI-onderzoeken naar Russische beïnvloeding. Na onthullingen over zijn vermeende Russische connecties moet president Trump zich nu distantiëren van een belangrijke vertrouweling.

Foto Chip Somodevilla/Getty Images

Minister Jeff Sessions van Justitie kan het tweede kabinetslid van Donald Trump worden dat ten val komt door Russische connecties. Zijn situatie is zwak, zijn uitleg nog zwakker. En, erger nog, zijn vrienden laten hem in de steek. Sessions ontkent schuld en blijft aan.

Woensdag schreef The Washington Post dat Jeff Sessions in campagnetijd twee keer contact had met de ambassadeur van Rusland. Sessions ontkende die contacten onder ede tijdens de hoorzitting voor de Senaat, voorafgaand aan zijn benoeming. Hij kreeg de vraag of hij wist van contacten tussen Trumps campagneteam en Russische overheidsmedewerkers. Sessions zei:

„Ik ben een paar keer een surrogate [spreker namens de kandidaat, red.] genoemd in die campagne. Ik heb niet gecommuniceerd met de Russen.”

Na de onthulling in The Washington Post zei Sessions dat hij contact met de ambassadeur had als senator, niet als campagnemedewerker. Bovendien had hij niet over de verkiezingen gepraat, zegt hij. In een donderdag haastig belegde persconferentie herhaalde Sessions dit. Hij beloofde zich afzijdig te houden van huidige en toekomstige onderzoeken van justitie en de FBI naar contacten van de Trump-campagne met de Russische autoriteiten.

Lees ook: Het nieuws rond deze zaak in ons Trumpblog

Test voor Washington

Sessions blijft dus in functie, maar zijn politieke toekomst wordt een test voor Washington: is de stad zo gespleten dat politiek alleen nog maar over partijbelang gaat? In dat geval zullen de Republikeinen Sessions blijven steunen, en zullen Democraten vergeefs blijven proberen de minister ten val te brengen. Als de Republikeinen gaan muiten, heeft dat grote gevolgen voor president Trump. Hij heeft bescherming nodig van het Congres. Want niemand in Washington, vriend noch vijand, gelooft dat alles bekend is over de band tussen Trumps entourage en de Russische autoriteiten.

Maar die bescherming brokkelt af. Congresleden van beide partijen dringen aan op een onderzoek naar de contacten tussen Sessions en de Russische ambassadeur. Sommige Democraten roepen om zijn aftreden.

Het Witte Huis doet wat het eerder deed met Nationale Veiligheidsadviseur Michael Flynn, die vorige maand werd weggestuurd. De minister wordt zo snel mogelijk geïsoleerd. Volgens een verklaring van het Witte Huis wist president Trump niet van Sessions’ contacten met de Russische ambassadeur in Washington. Hij had er „via de media” van gehoord. Een dag later vroeg een journalist aan Trump of Sessions de waarheid had gesproken. „Waarschijnlijk wel”, zei Trump. Maar donderdag zei hij dat hij het „volste vertrouwen” in hem had.

Nog een opvallend detail: in een eerste reactie zei een woordvoerder van het Witte Huis dat Sessions „oppervlakkig over zaken rondom de verkiezingen” had gepraat met de ambassadeur. Misschien was het een poging de minister vrij te pleiten, maar het ondergraaft de verdediging van Sessions zelf volledig.

Trumps formuleringen geven aanleiding te geloven dat hij zich distantieert van Sessions. Hij moet zich zorgen maken. Voor de zoveelste keer is aangetoond dat mensen rondom hem contact hadden met Russische overheidsmedewerkers. Trump noemde dit vorige week nog „nepnieuws”. „Ik heb Rusland al zeker tien jaar niet meer gebeld.” Maar de onthullingen blijven komen, want de inlichtingendiensten, met wie Trump op voet van oorlog verkeert, lekken druppelsgewijs belastende informatie.

Politieke mentor

Die lekken komen steeds dichter bij Trump. Hij verloor er al zijn campagnemanager Paul Manafort en Nationale Veiligheidsadviseur Michael Flynn door. Maar Jeff Sessions kan hij bijna niet missen. De 70-jarige oud-senator uit Alabama is misschien wel de belangrijkste minister die Trump heeft. Hij werd tijdens de verkiezingscampagne een vertrouweling van Trump, en droeg op tal van bijeenkomsten Trumps ‘Make America Great Again’-pet.

Sessions werd in die maanden een politieke mentor van Trump. Veel van Trumps ideeën over immigratie zijn door Sessions bedacht. Als senator schreef Sessions vorig jaar een manifest waarin hij pleitte voor strenge immigratiewetten. Hij was altijd tegen amnestie voor migranten die al lange tijd zonder papieren in de VS verblijven. Legale migranten stelen volgens Sessions banen van Amerikanen, en houden de lonen kunstmatig laag. Sessions’ ideeën zijn omarmd door Trump, maar jarenlang was hij vrij geïsoleerd aan de uiterste rechterzijde van zijn partij.

Jeff Sessions is altijd omstreden geweest, ook in eigen kring. Hij heeft een verleden waarin hij vaak beschuldigd is van racisme. In 1986 werd hij als federale rechter geweigerd, om uitspraken over Afro-Amerikanen. Toen Trump in 2015 voorstelde moslims de toegang te weigeren tot de Verenigde Staten, was Sessions een zeldzame bondgenoot. Michael Flynn was een belangrijke vertrouweling, maar Jeff Sessions is het politieke geweten van Trump.

Trump stuurde Flynn weg, in de hoop dat er geen onderzoek in de Senaat zou komen naar banden tussen zijn team en Rusland. Nu krijgt hij opnieuw zo’n loyaliteitsconflict: laat hij Sessions zitten, dan vergroot dat de kans op een Senaatsonderzoek. Daar zullen medewerkers van Trump onder ede gehoord worden, met alle kans op nieuwe onthullingen.

Maar de eerste zorg is een aangekondigd FBI-onderzoek naar de Russische inmenging in de verkiezingen. Zelfs Republikeinse leiders, zoals Jason Chaffetz (de voorzitter van de commissie die over ethiek gaat) en fractievoorzitter Kevin McCarthy, zeiden dat Sessions niet langer de leiding over dat onderzoek kan hebben. Sessions kwam hen tegemoet, maar dat lost zijn problemen niet op, en die van Donald Trump evenmin.

Lees ook: Wat weet de AIVD van de Russische connectie?
    • Guus Valk