De moslimmigrant van nu is anders

Integratie De angst voor islamitische asielmigranten is deels het gevolg van slechte integratie van gastarbeiders. Is die vrees daarmee wel terecht?

ANP / Bas Czerwinski

Met de opkomst van Islamitische Staat, islamitisch geïnspireerde terreuraanslagen in Europa en overschatting van de omvang van de moslimbevolking zijn zorgen over ‘islamitische immigratie’ verklaarbaar. Maar in hoeverre staven statistieken de zorgen over immigratie van vluchtelingen, die in de praktijk veelal islamitisch zijn? Bijvoorbeeld als gekeken wordt naar criminaliteit en deelname aan de arbeidsmarkt?

Specifiek onderzoek naar islamitische asielmigranten is er niet. Maar aangezien asielzoekers in Nederland de voorbije decennia vooral uit overwegend islamitische landen kwamen, valt er wel iets over te zeggen.

Waar van de autochtone Nederlanders ongeveer 1 procent als verdachte staat geregistreerd, is dat bij asielmigranten uit belangrijke vluchtelingenlanden als Irak, Iran en Afghanistan ongeveer 3 procent. Overigens vluchten uit deze landen ook christenen, maar de Immigratie- en Naturalisatiedienst registreert niet op geloof.

Hoogleraar migratiegeschiedenis Leo Lucassen (Universiteit Leiden) wijst erop dat het bovengemiddelde aandeel van asielmigranten in de criminaliteitsstatistieken wegvalt als ze worden gecorrigeerd voor de oververtegenwoordiging van jonge alleenstaande mannen onder asielzoekers. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) bevestigt dat:

„Asielmigranten worden niet vaker verdacht van misdrijven dan autochtonen met vergelijkbare demografische en sociaal-economische kenmerken.”

Het is de vraag of de gemiddelde burger daar een boodschap aan heeft. Er zijn nu eenmaal veel jonge alleenstaande mannen onder de eerst arriverende vluchtelingen. Later komen eventueel pas vrouw en kinderen over. „Politici die het asielbeleid willen verdedigen moeten duidelijk maken dat het vaak om tamelijk lichte vergrijpen gaat en dat verreweg de meeste vluchtelingen zich niet schuldig maken aan criminaliteit”, zegt Lucassen. Criminele asielmigranten worden volgens de WRR vooral verdacht van diefstal. Bij drugs- en wapendelicten zijn ze juist ondervertegenwoordigd.

Lees ook: Europa overschat het aantal moslims fors en zegt: minder graag

Arbeidsmarkt

Angst voor asielzoekers uit islamitische landen wordt in Nederland mede veroorzaakt door integratieproblemen bij voormalige gastarbeiders en hun opvolgende generaties. Maar Lucassen stelt dat de immigratie van grote groepen Marokkaanse en Turkse gastarbeiders in de jaren 70 en 80 moeilijk is te vergelijken met de migratie van (islamitische) vluchtelingen nu.

„Voor het werk in de fabrieken werden Marokkanen en Turken geselecteerd op laaggeschooldheid. Dat heeft de integratie bemoeilijkt.”

De huidige vluchtelingenstroom uit het Midden-Oosten is wel anders van samenstelling dan voorheen. In de jaren 90 ging het vaak om hogeropgeleiden die in eigen land politiek actief waren. Door het massale oorlogsgeweld in onder andere Syrië is het nu meer een doorsnee van de bevolking.

Werk vinden is voor veel asielzoekers een groot probleem gebleken. Van zij die de voorbije decennia in Nederland mochten blijven, heeft slechts 1 op de 3 een betaalde baan. „Velen van hen zijn duurzaam afhankelijk van een bijstandsuitkering”, schrijft de WRR. Daarom wordt nu geprobeerd de asielprocedures versneld af te wikkelen, zodat ‘statushouders’ meer kans maken op de arbeidsmarkt.

Naast voordelen, zoals de door sommigen geprezen diversiteit en de beschikbaarheid van werknemers die impopulair werk willen doen, brengt de integratie van grote groepen migranten dus ook maatschappelijke lasten met zich mee. Of en zo ja welke rol de islam daarbij speelt, is de vraag. Onder geregistreerde verdachten scoren mensen met een Antilliaanse achtergrond verhoudingsgewijs het hoogst, terwijl daar nauwelijks moslims bij zijn. Ook de integratie van vluchtelingen in Nederland uit het cultureel zo onvergelijkbare Eritrea vormt momenteel een grote uitdaging, terwijl dat vooral christenen zijn.

Lees ook: SCP over integratie: iedereen voelt zich steeds minder thuis in Nederland
    • Wilmer Heck