Longreads

Het meesterwerk van Dennis Bergkamp

De pirouette-goal van Bergkamp tegen Newcastle United ging 15 jaar geleden de wereld over. Hoe kwam dit kunststukje tot stand?

Dennis Bergkamp op archiefbeeld. Foto Olaf Kraak/ANP

Als je voetbal als kunst beschouwt, zijn doelpunten schilderijen. Als je voetbal als kunst beschouwt, was Dennis Bergkamp een meesterschilder. Vijftien jaar geleden produceerde hij zijn mooiste werk: tegen Newcastle United scoorde de Arsenal-aanvaller een fabelachtige pirouettegoal. Eurosport publiceerde een longread over de totstandkoming van dit doelpunt.

Wie denkt aan Bergkamp, denkt aan schoonheid. Een fluwelen balbeheersing. Precisie. Altijd bewust van zijn positie in het veld en die van zijn medespelers. Eén keer raken. En aan Jack van Gelder. Dat commentaar. “Bergkamp, Bergkamp, Bergkamp, Bergkamp, Bergkamp, ohooooooo.” Liefhebbers weten meteen waarover het gaat. Die magische goal tegen Argentinië in de kwartfinale van het WK’98.

Over dit doelpunt valt veel te zeggen, maar daarover gaat dit verhaal niet. De goal stond niet op zich. De carrière van The Non-Flying Dutchman is een aaneenrijging van technische hoogstandjes. Eéntje steekt er echter bovenuit. Het is de pirouette tegen Newcastle.

Doelpunten met een handtekening

Een waar genie is niet die schilder die het meesterwerk van een ander kan namaken, het is diegene die een genre definieërt. Zo ook in de voetbalsport. Zo werd de boogbal-met-vertragingseffect-penalty van Antonin Panenka een Panenkaatje, de strafschop in tweeën van Cruijf en Olsen een klassieker, en definieerde Bep Bakhuys de snoekduik.

En zo is er sinds 2 maart 2002 de pirouette van Dennis Bergkamp. De goal: Arsenal-aanvaller Robert Pires stoomt op aan de linkerkant en speelt halverwege de helft van Newcastle hard in op Bergkamp. Die staat met zijn rug naar het doel en moet dus kiezen: afspelen naar een medespeler of op de een of andere manier proberen de tegenstander te passeren. Bergkamp kiest voor dat laatste en terwijl de bal komt, heeft hij in zijn hoofd het doelpunt al gemaakt.

Want wat er dan gebeurt is van grote klasse. Bergkamp neemt de bal niet aan, maar tikt hem meteen met zijn linkervoet links langs Newcastle-verdediger Dabizas. Terwijl de Nederlander een halve draai om zijn as maakt om Dabizas rechts te passeren, blijft de Griek verbouwereerd staan. Bergkamp pikt de bal op en schuift de bal in één vloeiende beweging langs keeper Shay Given. 1-0 voor Arsenal.

Het is niet zomaar een voorsprong voor de Londense club, het is een belangrijk moment in de geschiedenis van de club. Zoiets zagen fans zelden. Teamgenoten geloven niet wat er gebeurt. Zo zegt ploegmaat Lauren:

“I had to go home and watch it and repeat it. Then you realise what he did. (…) When you play with those kinds of special players, you always know that there is a fraction of a second that they think ahead of someone else.”

Bergkamp zelf bleef uiterst nuchter onder zijn prachtgoal. “You know where the defender will be and that his knees will be bent a little, and that he will be standing a little wide, so he can’t turn”, verklaarde hij na afloop. “The thought was: ‘I’ll just flick the ball and see what happens.”

En Dabizas, die moet zich wel lamlending hebben gevoeld dat hij zo voorbijgestoken werd. Niets van dat alles. De Griek is trots:

“I’m going to tell you: I’m very proud. I was part of a work of art because that move is one, a real work of art. It was done by a genius. I’ll go down in history for that.”

Lees ook het stuk dat NRC schreef bij het afscheid van Bergkamp in 2006: Dennis omarmd in zijn eigen wonderland

Voor de avond tegen Newcastle maakte Bergkamp vele prachtige doelpunten, en ook daarna kwamen er kunststukjes, maar zo magisch als op die 2de maart 2002 werd het nooit meer. De meester had zijn meesterwerk gemaakt.

Lees hier de longread van Eurosport: A beautiful mind: Dennis Bergkamp’s perfect moment
    • Jorg Leijten