Een huis vol Taschen-boeken

Verzameling De collectie van René Rousseau vormt het hart van een tentoonstelling in Maastricht over boeken van de Duitse uitgever Taschen.

Foto Ans Brys

Benedikt Taschen voelt voor collectioneur René Rousseau als familie. Bij zijn huis heeft hij al een museumpje gewijd aan de boeken van de Duitse uitgever. De komende maanden staat zijn unieke verzameling centraal tijdens een expositie in Museum aan het Vrijthof in Maastricht.

Van bezetenheid is volgens een van de grootste verzamelaars van Taschen-boeken ter wereld geen sprake. Rousseau noemt het liever een passie. Volledigheidsmanie is hem vreemd, hij hoeft niet alles van Taschen te hebben. „Alleen dat wat me aanspreekt. En ja, dat is veel.”

Als belegging ziet hij het ook niet, al is het mooi dat veel van zijn boeken alleen maar meer waard worden. Rousseau (51) voelt vooral een band, geestverwantschap met de oprichter van de uitgeverij. Als hij over de Duitser spreekt, gebruikt hij vaak diens voornaam Benedikt. Rousseau beschouwt hem „als een soort oudere broer, die je met boeken en platen bekende, onbekende en soms verboden werelden intrekt. Vaak draait het om iconen van zijn en mijn tijd, om dwarse en rebelse geesten. Zijn interesses zijn vaak de mijne. En je hebt wat ik de Über-Taschens noem.”

Rousseau toont een boek. Alleen al de tederheid waarmee hij het aanreikt, verraadt de liefhebbershand.

Car crashes & other sad stories. Foto’s van auto-ongelukken in de VS, gemaakt door een onbekende fotograaf in de jaren vijftig van de vorige eeuw. Wie geeft dat nu uit? Taschen. Omdat hij vindt dat het moet. Zelf noemt hij dat soort titels beautiful losers, omdat hij weet dat ze verlies kunnen gaan opleveren.”

Foto Ans Brys
Foto Ans Brys

Car crashes en werk eruit vult – met waarschuwing vooraf vanwege de shockerende beelden – een van de ruimtes in het Museum aan het Vrijthof. De expositie was zijn idee; bij de inrichting en vormgeving bemoeide de perfectionist zich met de kleinste details.

Bij hoge uitzondering ontvangt Rousseau fotograaf en verslaggever vooraf bij hem thuis, in de omgeving van Maastricht. Enige voorwaarde: geen details over zijn woonplek.

Taschen is nooit ver weg in het huis van de estate manager. Boeken liggen bijvoorbeeld in de vensterbanken van de riante keuken. Er twee echte Taschen-domeinen: de logeerkamer met een kast vol handelsedities die een volledige muur beslaat („Er komt een tweede wand aan”) en een voormalig koetshuis als heiligdom voor de collector’s en art editions.

Postzegels, munten, vogels

De drang om te verzamelen had hij als kind al. „Postzegels. Munten ook. Om ze zelf te vinden, ging ik op pad met een metaaldetector. Met dat apparaat kwam ik heel andere zaken tegen: eerst een musketkogel en een pijpenkopje, later middeleeuwse gespen en Romeinse fibula’s. Als ik ergens aan begin, werp ik me er voor tweehonderd procent in. Nadat ik vanaf mijn achtste met vogels begon, veranderde de helft van mijn slaapkamer in een volière. Niet echt gezond natuurlijk, met al dat stof. Toen hebben mijn ouders maar een hok in de tuin gemaakt.”

De standaarden die Taschen soms meelevert zijn kunstwerkjes op zich

Zijn eerste Taschen-uitgave kreeg hij twintig jaar geleden voor zijn verjaardag van zijn vader, kunstschilder Chrit Rousseau. Een boek met foto’s van de Tsjechische fotograaf Jan Saudek, erotisch getint werk dat enigszins nostalgisch aandoet. „Maar met mensen zoals ze zijn, puur en rauw. Mijn vader had de uitgave. Elke keer als ik bij hem was, moest ik het even inkijken. Toen heeft hij mij maar zo’n boek cadeau gedaan.”

Toch moest het Taschen-virus nog toeslaan. Dat gebeurde in 2007. „Ik las ergens dat Taschen een boek uitgaf over Vanessa del Rio, een latina-pornoactrice. Daar wilde ik meer van weten. Als zestienjarige was ik met een vriend naar Amsterdam gereisd en zag haar daar in een erotische film. Het was de eerste keer dat ik zoiets zag. Dat maakte indruk.”

Het boek bleek een zogenaamde collector’s edition. Prijs: 350 euro. „En in geen boekhandel in de buurt te bekijken. Toen heb ik gebeld met de uitgeverij in Keulen. Dat werd een geanimeerd gesprek. Ze stuurden me een teaser op, die een indruk gaf van het boek, de foto’s, het formaat en de papierkwaliteit. Daarna besloot ik het erop te wagen.”

Niet veel later werd het boek bij Rousseau bezorgd. „Ik was weer even zestien. En het uitpakken voelde een beetje alsof ik zelf Vanessa del Rio aan het uitkleden was. Het product maakte nog meer indruk: de perfectie, de detaillering, de wil om alles zo mooi mogelijk te maken. Het streven naar Gesammtkunstwerken.”

Daarna ging het snel. Het verzamelen liep een beetje uit de hand. Rousseau woont groot, maar de art en collector’s editions van Taschen-boeken eisten zelfs bij hem nogal wat ruimte op. „De dozen lagen op een zeker moment overal. Mijn vrouw en kinderen begonnen grappen te maken en klaagden soms ook. Het werd tijd dat de boeken een eigen mooie plek kregen.”

Rousseau had in het koetshuis een tijdlang zijn volières. In 2009 stopte hij met het kweken van vogels. Het kostte hem te veel tijd. De passie voor alles wat vliegt bleef, maar voortaan zocht die liefde zijn uitweg in het ringen van vogels ten behoeve van de wetenschap (vorig jaar zo’n vijftienduizend exemplaren). Het koetshuis was daar niet voor nodig. „ Dat gingen we verbouwen om er een fijne plek voor onszelf en voor de verzameling van te maken. Een bijna sacrale ruimte. Dat liep een beetje uit de hand. De verbouwing duurde bijna anderhalf jaar.”

Voor de begane grond liet hij een acht meter lange kast ontwerpen. „Die is hier uiteindelijk naar binnen getakeld.” Onderin zijn de lades voor de art en collector’s editions van duizenden euro’s per stuk – immense, vaak loodzware boeken in bijzondere verpakkingen. Iets hoger laden om de bijzondere kunstwerken te kunnen tonen die vaak met de gelimiteerde uitgaves worden meegeleverd: een foto van wijlen Linda McCartney van een duikende Paul (gesigneerd door de ex-Beatle), een vogelprent van kunstenaar Walton Ford.

Helemaal bovenop kunnen de spaarzame bezoekers bijzondere exemplaren onder glas bewonderen: onder meer een boek over fotomodel Naomi Campbell in een vrouwenromp met bustier, Norman Mailers Moonfire in een Apollo-achtige doos met koepelvormig venster. „Ik ben de enige die er aan mag komen. Om mensen ook een idee te kunnen geven van de inhoud heb ik hier van alle uitgaven ook de handelseditie liggen. Daar mag iedereen naar hartenlust in bladeren.”

Ereplek

De standaarden die Taschen soms meelevert zijn kunstwerkjes op zich: een boek van en over kunstenaar Ai Weiwei op ruim honderd kilo marmer uit de voormalige groeve van de keizer van China, ruim dertig kilo boek met werk van Annie Leibovitz liggend op een fotostatief.

Het boek Genesis van Sebastião Salgado, ook uitgelicht tijdens de expositie in Maastricht, heeft een ereplek op de eerste etage van het koetshuis. Jarenlang fotografeerde de Braziliaan vluchtelingen, totdat de dokter hem dat afraadde, omdat het hem zo aangreep. Taschen gaf hem later acht jaar de tijd om natuurfoto’s te maken. In Rousseaus ogen wellen tranen op als hij in zijn keuken over Salgado’s „liefdesbrief aan de planeet” vertelt. Later in het koetshuis, bladerend in het boek, vindt hij de woorden niet om zijn emoties onder woorden te brengen. Een paar dagen later doet hij per mail alsnog een poging: „Het was de combinatie van schoonheid en kwetsbaarheid en de gedachte aan klimaatontkenners als Trump die me te veel werden.”


De expositie ‘A Passion for TASCHEN’ is van 5 maart tot en met 27 augustus te zien in Museum aan het Vrijthof in Maastricht. museumaanhetvrijthof.nl

    • Paul van der Steen