Als vechter Tichelaar boos wordt, is het afgelopen

Vertrek Commissaris van de koning

Jacques Tichelaar begon het debat over zijn integriteit nog goed. De commissaris in Drenthe bood excuses aan. Daarna ging het mis.

De vechter, de doorzetter, de regelaar, de man die anderen tot actie aanzette, toonde in het Provinciale Statendebat te weinig zelfreflectie. Dat de Drentse commissaris van de koning Jacques Tichelaar (64, PvdA) woensdag in de Drentse Provinciale Staten af en toe flink boos werd, deed zijn zaak geen goed. Zijn daadkracht is Tichelaars valkuil geworden. „Handen aan de ploeg, dat kan ook tegen je werken,” gaf hij zelf aan.

Zelfs zijn eigen partij, de PvdA, liet hem vallen. Na een schorsing van anderhalf uur zei Tichelaar per direct af treden. Twee moties, één van afkeuring (50Plus) en één van wantrouwen (SP), wachtte hij niet af. Zo kwam een abrupt einde aan het debat waarin de oud-vakbondsbestuurder verantwoording moest afleggen over het naar voren schuiven van zijn schoonzus voor een inrichtingsklus van een pand in Assen. En aan zijn loopbaan als commissaris die in 2009 begon.

Had hij de integriteitsregels geschonden? En was er nog voldoende vertrouwen in hem? Die twee vragen stonden centraal in het debat.

„Een open debat”, blikt PvdA-fractievoorzitter Roelie Goettsch vanmorgen terug. Tichelaar begon sterk, vond ze. Hij ging diep door het stof. Maakte „nederige excuses”. Hij had „nooit, nee nooit” de naam van zijn schoonzus mogen noemen als mogelijke firma voor de opdracht. „Onhandig en stom”, gaf hij toe. Hij wilde leren van zijn fouten. Maar hoe? Door meer collegiale toetsing en samenwerking met Statenleden.

Lees ook dit profiel: Regelaar Tichelaar redt zich telkens, maar er wringt wat

Maar als D66-fractieleider Marianne van der Tol andere affaires opsomt gaat het mis. Zoals die van Eurochamps (over een fraudeonderzoek bij een sportorganisatie voor gehandicapten) en een kwestie uit 2013. Toen zou Tichelaar hebben bemiddeld voor zijn zwager die in de clinch lag met de gemeente Coevorden. En het ontslag van een griffier in het Zuid-Hollandse Westland in 2016, nadat er in die gemeente uit Tichelaars naam e-mails waren verstuurd. Tichelaar wordt dan boos. Aan die Westland-kwestie kon hij niets doen, zegt hij, en slaat op het spreekgestoelte:

„Er wordt me hier een kunstje geflikt. Of ik als commissaris een centrale rol heb gespeeld in een emmer vol dossiers. Dat is niet zo.”

Tegen Van der Tol valt hij cynisch uit: „Ik weet dat sinds een paar dagen alle wereldproblemen aan mij worden gekoppeld.”

PvdA-fractievoorzitter Goettsch grijpt in: „Ik verwacht dat u zich professioneel opstelt en niet emotioneel reageert.” Ze zegt reflectie te missen bij Tichelaar. Eerder vroeg ze of Tichelaar besefte hoeveel schade hij zijn ambt had toegebracht. „Ik word op straat aangesproken door mensen die vol onbegrip en woede zijn over het gedrag van de commissaris.” Haar partij was door het landelijk partijbureau vooraf ook nog wel enigszins onder druk gezet. Het partijbureau had de Drentse partijgenoten voor het debat op de integriteitsregels van de partij gewezen, vertelde Jeroen Dijsselbloem vanmorgen op BNR.

VVD-fractieleider Willemien Meeuwissen vroeg zich af of Tichelaar een moreel kompas heeft. „Of dacht hij boven de integriteitscode te staan?”

Lees het hoofdredactioneel commentaar: Tichelaar ontspoorde zelf, maar zijn omgeving liet hem begaan

Grote inzet voor Drenthe

Vriend en vijand zijn het erover eens dat Tichelaar, zich met hart en ziel heeft ingezet voor Drenthe. Dankzij zijn lobby bleven de gevangenis in Veenhuizen en de Johan Willem Frisokazerne in Assen open. Ook bleef de rechtbank voor Assen behouden.

Tichelaar is niet makkelijk te vangen, zei SP’er Wim Moinat eerder. „Hij heeft overal een verklaring voor.” Ook toen het Dagblad van het Noorden en de Volkskrant zaterdag onthulden dat hij het stylingbureau van zijn schoonzus had voorgedragen voor een opdracht. Tichelaar ontkende aanvankelijk. Een mail was verkeerd geïnterpreteerd. Niet hij, maar een ambtenaar had de opdracht verstrekt. Maar dinsdag gaf hij in een brief aan Provinciale Staten toe dat hij de naam van het bureau van zijn schoonzus wel degelijk had gegeven.

Belangenverstrengeling en schending van de integriteitscode, vonden alle partijen. De commissaris wilde verder en het vertrouwen winnen. Maar hoe? „Er ontbrak iets,” blikt PvdA’er Goettsch terug op het debat van woensdag. Zelfreflectie en inzicht over hoe hij dit vertrouwen dacht terug te winnen. „We misten scherpte over hoe hij zijn eigen rol zou invullen. Hij reageerde niet vanuit de ik-persoon.” Zijn openlijke boosheid was de druppel. „Hij werd behoorlijk boos en dat past niet bij het ambt.” Tichelaars positie bleek onhoudbaar.

    • Karin de Mik