Wanbeleid van EU-lidstaten leidde mede tot dieselgate

Uitstoot-fraude

EU-lidstaten én de Europese Commissie controleerden de autoindustrie onvoldoende.

Foto AFP

De grootschalige uitstoot-fraude door autofabrikanten, die bekendstaat als dieselgate, is mede veroorzaakt door „wanbeleid” door EU-lidstaten en de Europese Commissie. Een speciale enquêtecommissie van het Europees Parlement heeft dat dinsdag geconcludeerd na een jaar onderzoek met 47 bijeenkomsten waarbij getuigen zijn gehoord.

„We hebben glashelder gekregen hoe het falende toezicht op de auto-industrie dieselgate mogelijk heeft gemaakt”, zegt Gerben-Jan Gerbrandy (D66), die meeschreef aan het eindrapport over het schandaal.

„De fraude had voorkomen kunnen worden als lidstaten en de Europese Commissie simpelweg de Europese wet zouden hebben gerespecteerd. Dat is een pijnlijke conclusie, natuurlijk.”

Dinsdag stemde een zeer ruime meerderheid van de enquetecommissie voor het rapport. Een van de (niet-bindende) aanbevelingen is de oprichting van een aparte, overkoepelende Europese toezichthouder. Lidstaten zullen dit voorstel waarschijnlijk niet overnemen, ze willen het verwijt niet krijgen meer Europese bemoeienis toe te laten. Maar de druk om íets van extra controle in te bouwen is enorm: daarvoor is er te veel misgegaan.

Het Europees Parlement over dieselgate, deze week:

Dieselgate barstte los in september 2015 toen Amerikaanse autoriteiten ontdekten dat Volkswagen speciale, geheime software gebruikte om uitstoottesten te beïnvloeden. Daardoor leken auto’s veel schoner dan ze in werkelijkheid waren. Ook bij andere fabrikanten werden al dan niet legale trucs ontdekt waarmee de milieutesten glansrijk doorstaan konden worden. De Europese Commissie kreeg en zag de signalen, maar greep niet of nauwelijks in.

Jaarlijks sterven 75.000 Europeanen vroegtijdig door stikstofoxiden, aldus de Europese milieudienst. Gerbrandy benadrukte dinsdag dan ook het dodelijk karakter van de fraude. „Laten we goed beseffen dat de grootste slachtoffers van dit schandaal niet Volkswagen en de Volkswageneigenaren zijn”, aldus de Europarlementariër.

„Dat zijn de mensen op straat waar al die auto’s langsrijden die twintig, dertig, veertig keer meer uitstoten dan de toegestane limiet.”

Gerbrandy noemt het „bemoedigend” dat autofabrikanten sinds het schandaal minder investeren in „oude dieseltechnologie” en meer in elektrische auto’s. Maar hij krijgt verder niet de indruk dat bedrijven veel hebben geleerd van dieselgate, en lidstaten al helemaal niet.

Een amendement om de Italiaan Antonio Tajani met naam en toenaam op de vingers te tikken, haalde het niet, hoewel de toenmalige industriecommissaris (2010-2014) niet ingreep toen de signalen van wantoestanden zich opstapelden. De reden: Tajani is net benoemd tot nieuwe voorzitter van het Europees Parlement. De Europese christendemocraten weigerden ‘hun’ man door het slijk te halen en konden daarbij rekenen op voldoende steun van andere fracties.

    • Stéphane Alonso