Verdachte of niet, Fillon trekt zich niet terug

Franse presidentsverkiezing De affaire rond de vermeende spookbaan van zijn vrouw dreigt een strafzaak te worden. Een „politieke moordaanslag”, vindt presidentskandidaat Fillon zelf. Zijn medestander Le Maire laat hem nu vallen.

François Fillon weet van geen wijken. Op 15 maart moet de presidentskandidaat van de centrum-rechtse Franse Republikeinen voor de onderzoeksrechters verschijnen die de zaak behandelen rond de vermeend fictieve banen van zijn vrouw en kinderen. En hoewel hij die dag naar eigen zeggen waarschijnlijk in staat van beschuldiging wordt gesteld, zet hij zijn verkiezingscampagne voort.

„Ik geef niet op. Ik ga door tot het einde, want meer nog dan ikzelf, wordt de democratie uitgedaagd”, zei Fillon woensdag in een aanval op het volgens hem partijdige justitiële apparaat. Hij sprak van een „politieke moordaanslag” omdat hij zich in maart, exact twee dagen voor de uiterste aanmelding van een presidentskandidatuur, moet verantwoorden.

„Men vermoordt niet slechts mij, maar de presidentsverkiezing.”

Lees ook: Onderzoek naar ‘spookbaan’ vrouw François Fillon

Fillon was de gedoodverfde volgende president van Frankrijk toen hij in november de rechtse voorverkiezingen won. Maar zijn campagne loopt stroef sinds het weekblad Le Canard enchaîné in januari onthulde dat hij zijn vrouw jarenlang in dienst had als parlementair assistent, zonder dat duidelijk was wat ze voor de in totaal ontvangen 680.000 euro heeft gedaan. Toen hij lid was van de Senaat bleek hij ook twee van zijn kinderen in dienst te hebben gehad.

Hoewel het niet verboden is familieleden in dienst te nemen en de taken van parlementsmedewerkers niet in detail vastliggen, stelde het Parijse financiële parket meteen een onderzoek in naar onder meer „verduistering van publiek geld”. Als hij daadwerkelijk in staat van beschuldiging werd gesteld, zei Fillon eind januari, dan zou hij zich terugtrekken. Maar de laatste weken was hij minder stellig.

Lees ook: François Fillon nieuwe leider van Frans rechts

Judiciële wapenstilstand

De persconferentie maakte een eind aan urenlang speculeren over een terugtrekking, nadat Fillon woensdagochtend onverwacht een campagnebezoek aan de politiek belangrijke Parijse landbouwbeurs had „uitgesteld”. Maar hij slaagde er met zijn harde aanval op justitie en de media niet in de onrust in eigen gelederen te bezweren.

Oud-minister Bruno Le Maire, vaak gezien als premierskandidaat bij verkiezingswinst van Fillon, liet kort na de persconferentie weten zich terug te trekken uit de campagne. Omwille van de „geloofwaardigheid van de politiek” moet Fillon zich aan zijn eerdere belofte houden om zijn kandidatuur op te geven als hij officieel als verdachte wordt aangemerkt, schreef Le Maire.

Nadat Fillon vorige week advies had ingewonnen bij oud-president en ervaringsdeskundige Nicolas Sarkozy, kwam hij bijna iedere dag met krachtiger uitspraken om de aandacht van de juridische besognes af te leiden. Hij stelde voor om de minimumleeftijd voor strafrechtelijke vervolging naar 16 jaar te verlagen en liet zich zondag ontvallen dat Frankrijk in een situatie van „bijna burgeroorlog” verkeert. Maar waar Fillon ook kwam, overal werd hij opgewacht door activisten die met pollepels op steelpannen sloegen – een verwijzing naar het Franse woord casserole, dat zowel pan als politieke affaire kan betekenen.

De entourages van Fillon en de eveneens door juridische affaires geplaagde Marine Le Pen pleiten sinds vorige week voor een „judiciële wapenstilstand” tot na de verkiezingen van dit voorjaar. Minister van Justitie Jacques Urvoas wees dat direct van de hand. „Nee, er is niet een justitie voor de geprivilegieerden en een justitie voor de anoniemen”, zei hij tegen televisiezender France 2.

In de laatste peilingen zou niet Fillon, maar de partijloze kandidaat Emmanuel Macron met Le Pen de tweede stemronde op 7 mei halen. Het verschil is klein: Fillon staat volgens onderzoeksbureau Opinionway op 21 procent van de stemmen in de eerste ronde, Macron op 24 procent. Le Pen zou 25 procent van de stemmen kunnen halen. Volgens de huidige peilingen zou zij het in een tweede ronde tegen beide kandidaten afleggen.

Lees ook: En Marche!: de verrassende opmars van de liberaal Macron
    • Peter Vermaas