Trump matigt zijn toon, maar niet zijn boodschap

De eerste toespraak van Trump voor de verzamelde vergadering van het Congres was beheerster van toon dan een normaal Trump-optreden.

Foto Jim Lo Scalzo/Pool/EPA

Donald Trump kan een effectieve president worden, als hij de volumeknop naar beneden schuift. Zijn eerste toespraak voor de verzamelde vergadering van het Congres was beheerster van toon dan een normaal Trump-optreden. De tekst was vaag, vol holle frasen die bij een normale State of the Union horen. Dat leidde na afloop tot vrijwel unaniem lovende recensies, zelfs bij progressieve en sceptisch-conservatieve commentatoren. Trump had eindelijk koers naar het midden gezet.

Maar daarbij ging het vrijwel alleen over Trumps stijl: zijn roep om politieke eenheid, en zijn pleidooi om ,,de tijd van triviale meningsverschillen achter ons te laten”. Inhoudelijk week zijn toespraak – geen officiële State of the Union, omdat hij pas is aangetreden – nauwelijks af van wat hij eerder had gezegd.

Het Amerika dat Trump schetste, ging gebukt onder ,,grenzen die wijd open staan”. Drugs, terroristen en migranten komen binnen, en door handelsakkoorden en ,,stervende industrieën” verdwijnen de banen de grens over. Zijn verkiezing in november noemde hij ,,een opstand” tegen deze neergang, en ,,een aardbeving”. ,,We willen dat alle Amerikanen slagen, maar dat kan niet in een klimaat van wetteloze chaos.”

Met name over immigratie, een belangrijk thema onder zijn kiezers, had Trump harde woorden. Hij legde voortdurend een verband tussen migranten en criminaliteit. ,,We verwijderen bendeleden, drugshandelaren en criminelen die onze gemeenschappen bedreigen, en op onze burgers azen. De slechteriken gaan eruit, zoals ik beloofd heb.”
Op de publieke tribune zaten op verzoek van Trump familieleden van drie Amerikanen die door migranten vermoord waren. Trump kondigde verder een nieuwe instantie aan die zich alleen richt op ,,Amerikaanse slachtoffers” van criminaliteit door migranten.

De woorden waren opmerkelijk, omdat het Witte Huis de hele dag liet doorschemeren dat er over immigratie gematigder woorden zouden komen. Trump liet tijdens een lunch met journalisten weten dat hij bereid was om met een compromisvoorstel over immigratiehervorming te komen. Zo zou hij miljoenen migranten zonder de juiste papieren met rust laten, en alleen misdadigers willen uitzetten. In zijn toespraak voor het Congres bleek daar niets van. Hij had het alleen over criminele migranten, en kwam niet met plannen voor een hervorming van het migratiestelsel. Waarom hij dat een hele dag suggereerde, bleef onduidelijk.

Lees ook: Toespraak Congres wordt serieuze test voor Trump

Rusland zat niet in speech

Trump sprak nauwelijks over het buitenland, Rusland en Europa werden zelfs helemaal niet genoemd. Wel stond hij uitgebreid stil bij de dreiging van buitenlands terrorisme. Hij kondigde een nieuw inreisverbod aan, dat vermoedelijk vandaag zal komen, zonder in detail te treden. Zijn vorige inreisverbod, uit zeven overwegend islamitische landen, werd door twee rechtbanken vernietigd. Trump pleitte opnieuw voor maatregelen om ,,radicaal islamitisch terrorisme” tegen te houden.

Die woordkeuze is meer dan opmerkelijk. Zijn voorgangers hebben nooit expliciet de relatie tussen de islam en terrorisme willen leggen. En ook in Trumps entourage is er debat over. Zijn nieuwe Nationale Veiligheidsadviseur, Herbert McMaster, vroeg Trump de term niet te gebruiken, omdat het vooral problemen zou veroorzaken. Trumps adviseur Sebastian Gorka, een havik, verwees op Twitter naar deze interne discussie. Vlak nadat Trump de woorden wel had gebruikt, schreef hij: ,,Radicaal islamitisch terrorisme! Iemand nog vragen?”

Grote investeringen komen eraan

Trump kondigde grote uitgaven aan, maar maakte niet duidelijk waar hij geld weg zou halen. Zo wil hij duizend miljard dollar investeren in infrastructuur. Defensie, een alleseter op de begroting, krijgt er 54 miljard dollar bij. De belasting voor ondernemingen wil hij verlagen. Hij kondigde het einde van Obamacare aan, het zorgstelsel dat vrijwel alle Amerikanen een verplichte verzekering biedt. Maar hij zei erbij dat ,,niemand” die gebruik maakt van Medicaid, zorg voor arme Amerikanen, toegang tot gezondheidszorg verliest. Probleem voor Trump is dat Obamacare populair is onder een groot deel van zijn kiezers. Zomaar het stelsel laten instorten, wat veel Republikeinen willen, zou betekenen dat veel van die kiezers hun zorgverzekering verliezen.

Lees ook de reportage die correspondent Guus Valk maakte in Pennsylvania: ‘Trump zou toch voor ons zorgen?’

Trump wil investeren, maar kwam niet met ideeën om te bezuinigen. Dat is opmerkelijk, want zijn hele campagne beloofde hij dat hij de staatsschuld zou verminderen. Dat woord werd nu niet gebruikt, en het woord ‘begrotingstekort’ evenmin. Trump strooide met geld, en kreeg daar applaus voor van de Republikeinen in de zaal.
De vraag is alleen hoe lang dit verstandshuwelijk duurt. Trump liet merken dat hij zich weinig van Republikeinse orthodoxie aantrekt. Niet alleen lijkt hij voor grootschalige gesubsidieerde zorg, hij wil ook dat de overheid actief ingrijpt in de markt. Zo kondigde hij aan dat hij zich zal bemoeien met de kosten van medicijnen, vrijhandelsakkoorden, en bedrijven die vestigingen in het buitenland willen openen. En hij weigerde de rol van wereldleider te spelen. ,,Mijn baan is niet om de wereld te vertegenwoordigen. Het is mijn baan om de VS te vertegenwoordigen.”

Het zijn ideeën die ver afstaan van zijn eigen partij. Alleen als Republikeinen het gevoel hebben dat Trump in ieder geval een deel van hun agenda kan uitvoeren, zullen ze voor hem blijven juichen zoals ze vannacht deden. Doordat Trump zijn toon wat matigde, vergrootte hij zijn overlevingskansen in Washington.

Bekijk hier de volledige speech:

    • Guus Valk