Stoppen met roken, maar niet omdat de baas het wil

Gezondheid

Supermarktketen Jumbo helpt werknemers te stoppen met roken. Een goed idee, vindt longarts Wanda de Kanter.

Werknemers van supermarktketen Jumbo kunnen meedoen aan gezondheidsprogramma’s. Foto Olaf Kraak/ANP

De boterhammen zijn op, nu nog een kopje koffie en een sigaret om de lunchpauze af te sluiten. Voor medewerkers in de distributiecentra van Jumbo is dat laatste binnenkort misschien verleden tijd. De supermarktketen is gestart met een programma waarbij medewerkers worden geholpen te stoppen met roken.

Het programma bestaat uit informatiebijeenkomsten met tips over hoe te stoppen, en een blaastest waarmee het koolmonixidegehalte in de adem wordt gemeten en inzicht wordt gegeven in de mate van verslaving. Deelname is vrijwillig. Het rookbeleid op de werkvloer, benadrukt een woordvoerder, is niet aangepast.

Het initiatief past in een beleid van de supermarktketen waarbij medewerkers mee kunnen doen aan verschillende gezondheidsprogramma’s. Zo zijn er bijvoorbeeld clinics van topsporters en trainingen over gezond eten. „Als je je goed voelt en lekker in je vel zit, werk je ook prettiger”, menen ze bij het supermarktconcern. Het is volgens de woordvoerder wel nog te vroeg om over concrete resultaten te spreken.

Vaker ziek, sneller afgeleid

Longarts Wanda de Kanter, die al enkele jaren campagne voert tegen roken op de werkvloer, vindt het „ontzettend goed” dat de supermarktketen het stoppen met roken faciliteert. „Je geeft het signaal af dat je je werknemers belangrijk vindt.”

Zelf gaf ze tientallen trainingen bij bedrijven om mensen van het roken af te helpen. Gunstig voor de productiviteit volgens De Kanter, want rokers zouden anderhalf keer zo vaak en lang ziek zijn als niet-rokers. Ook kan het concentratievermogen van een roker sneller afnemen: omdat de nicotine in het bloed na een half uur afneemt en mensen hierdoor een nieuwe sigaret willen opsteken, raken ze afgeleid. Daarnaast blijft er meer effectieve werktijd over wanneer werknemers minder rookpauzes nemen.

Maar hoe overtuig je werknemers die dat gezellige rookmoment na de lunch missen? Volgens De Kanter kun je je als werkgever vooral focussen op de positieve kanten van het stoppen, zoals de effecten voor de gezondheid. „Zorg ook voor een plek waar collega’s een kop koffie of soep kunnen drinken in plaats van samen roken. Je moet een beloning bieden, het leuk maken.”

Beloning

Of het werkt om stoppers te belonen, wordt momenteel onderzocht. De Universiteit van Maastricht is vorig jaar in samenwerking met KWF Kankerbestrijding een onderzoek begonnen waarin gekeken wordt of het werkt om geld te bieden in ruil voor een stoppoging. Voltooit een medewerker een zeven weken durende cursus met collega’s? Dan krijgt hij of zij vijftig euro. Houdt diegene het een jaar vol om niet te roken, dan kan hij in totaal 350 euro verdienen. Het onderzoek loopt nog, vijftig organisaties hebben zich inmiddels aangemeld.

Het allerbelangrijkste, zegt De Kanter, is dat werknemers niet bij een bijeenkomst zitten met het gevoel dat ze een training krijgen omdat de baas het wil. Want dan is het gevolg vaak dat er weerstand komt. „Werknemers moeten het zien als een cadeautje aan hun eigen gezondheid.”

De longarts benadrukt daarom in haar trainingen niet dat roken slecht is, maar vooral hoe een verslaving werkt. „Mensen bedenken van alles, dat een nieuwe sigaret helpt tegen stress, honger, of eenzaamheid. Rokers koppelen hun gevoel aan een sigaret. Voelen ze zich onprettig, dan verandert dat na het roken van een sigaret.” Bij stoppen, zegt De Kanter, moet je dat gevoel doorbreken, ook op de werkvloer. „Ga die drie minuten dat je eigenlijk een sigaret wilt roken iets anders doen ter afleiding.”

    • Marloe van der Schrier