Vijf vragen over schadevergoedingen in Groningen

Schadevergoedingen

Een principe-uitspraak biedt Groningers recht op smartengeld en vergoeding van verstoord woongenot. Hoe nu verder?

Een Groningse familie krijgt een rondleiding door hun nieuwe huis. De nieuwbouwwoning is dankzij een licht bouwsysteem in hout volledig aardbevingsbestendig. Veel woningen in de provincie Groningen zijn onvoldoende bestand tegen aardschokken veroorzaakt door de gaswinning in het Groningerveld. Foto ANP

Een doorbraak voor bewoners van het Groningse gasbevingsgebied. De rechter erkent: gedupeerden hebben recht op smartengeld en op een vergoeding voor misgelopen woongenot. De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) moet de rekening betalen. „Opnieuw is het de rechter die de Groningers in bescherming neemt”,reageert Albert Verheij, hoogleraar privaatrecht in Groningen. In november 2015 deed de Raad van State dat. Pas op last van de hoogste bestuursrechter draaide minister Kamp (Economische Zaken, VVD) de gaskraan een stukje dicht.

1| Wat is de kern van de uitspraak?

Groningers hebben nu zwart op wit dat de gaswinner opdraait voor twee schadeposten. De NAM moet betalen voor misgelopen woongenot zoals hypotheekrente en verbouwingskosten die hun doel hebben gemist. Ook moet de gaswinner immateriële schade vergoeden, zonder dat daar een diagnose van een arts voor nodig is. Behalve scheuren in hun huis, hebben Groningers ook scheuren in hun ziel, zei de persrechter. Ze hebben last van stress, slaapproblemen en leven ze in angst en onzekerheid. Sommigen vrezen dat door de aanhoudende bevingen hun huis instort.

Lees ook: NAM moet nu ook betalen voor immateriële gasbevingschade

2| Is deze rechterlijke uitspraak bijzonder?

Normaal gesproken wordt smartengeld alleen toegekend als er sprake is van fysiek of geestelijk letsel. Maar de rechtbank koos voor een uitzonderingsroute, vertelt Rianka Rijnhout, universitair hoofddocent aansprakelijkheidsrecht in Utrecht. „En dat maakt dit vonnis bijzonder.” Het pad werd geëffend door de Hoge Raad. „Het recht op veilig wonen en persoonlijke levenssfeer is op ernstige wijze doorkruist. Groningers worden in hun persoon aangetast.”

3| Dus de Groningers kunnen nu afrekenen?

Nee. Bedragen waren nog niet aan de orde. In totaal 127 eisers vroegen om een principe-uitspraak. Deze gedupeerden moeten nu om tafel met de NAM, waarbij op basis van de specifieke persoonlijke omstandigheden de hoogte van de schadevergoeding vastgesteld zal worden. Komen ze er niet uit, dan kunnen Groningers bij de rechter een zogenoemde schadestaatprocedure voeren.

4| Dat leidt dus tot meer dan honderd procedures?

Rianka Rijnhout verwacht niet dat het zover komt. Bijna 95 procent van de letselschadezaken wordt zonder tussenkomst van de rechter afgedaan. Bij zo’n massaclaim ligt het in de rede dat er „gestaffeld wordt”, zegt hoogleraar Verheij. Dan breng je gedupeerden onder in verschillende categorieën en koppel je er een bedrag aan smartengeld aan. Verheij: „Ik stel me voor dat een gezin dat drie jaar tussen de stutten woont omdat het huis op instorten staat een hoger bedrag krijgt dan iemand bij wie een maand geleden voor het eerst een muurtje scheurde.”

5| Wat als de NAM tegen de uitspraak in beroep gaat?

Dan kunnen Groningers in de tussentijd nog smartengeld blijven claimen. Er bestaat één risico. Als ze hebben afgerekend en de uitspraak wordt alsnog vernietigd door een hogere rechter, moeten ze het bedrag terugbetalen. Maar Rijnhout hoopt dat het zover niet komt. „Het is hoog tijd voor menselijkheid in dit dossier. Ik hoop dat de gedupeerden binnen een paar maanden een schadevergoeding krijgen aangeboden. Dit loopt al zolang. Een proces is emotioneel belastend voor gedupeerden. Uit onderzoek blijkt: dit traject maakt mensen alleen maar zieker. Over profiteurs moet je niet spreken.”

    • Wubby Luyendijk