Toch lange rijen voor ‘crepeerstudies’

Studiekeuze Studies als psychologie en criminologie zijn populair. Maar waar moet je op letten, wil je straks niet verzuipen op de arbeidsmarkt?

Aankomende eerstejaarsstudenten in de collegebanken van de Erasmus Universiteit. Foto Jerry Lampen/ANP

‘Zoveel mensen zijn er gekomen. Nee, zoveel vrouwen bedoel ik.” Zo opent de Leidse universitair docent Hanneke Palmen het voorlichtingscollege voor de studie criminologie. En inderdaad: de grote collegezaal op de Leidse rechtenfaculteit is tot op de laatste stoel gevuld met voornamelijk jonge meisjes en hun ouders. Die dag zullen er in totaal 1.100 mensen komen, verdeeld over drie voorlichtingssessies.

Criminologie is populair. Komend jaar worden in Leiden na een selectieprocedure 165 voltijd- en vijf deeltijdstudenten toegelaten. Vooral de Amerikaanse televisieserie over een forensisch onderzoeksteam, CSI: Crime Scene Investigation, heeft het vak geholpen. Maar: „als criminoloog word je géén misdaadverslaggever, géén crime scene investigator en ook géén profiler”, waarschuwt universiteitstart.nl, een website over open dagen op universiteiten.

Volgens Studiekeuze123, de officiële bijsluiter bij de studie, is de prognose voor de arbeidsmarkt van deze studie slecht. De Keuzegids voor het hoger onderwijs waarschuwt dat afgestudeerde criminologen „langer naar werk zoeken dan andere academici, vaker onder hun niveau werken en minder verdienen dan gemiddeld”.

Het schrikt scholieren niet af, dus het enthousiasme wordt afgeremd met een numerus fixus.

Ook veel geesteswetenschappen bieden weinig perspectief op de arbeidsmarkt. Toch stonden op de Leidse voorlichtingsdagen scholieren in grote rijen te wachten voor de studie film- en literatuurwetenschappen, archeologie of culturele antropologie. Dat zijn volgens de Keuzegids „crepeerstudies” met veel armoede onder afgestudeerden. „Ik wil drie jaar iets gaan doen wat ik leuk vind en dan zie ik wel verder”, zegt Bibianne Oelderik (17) die de voorlichting van film- en literatuurwetenschappen heeft gevolgd.

Lees ook de studenten zelf over ‘crepeerindex’ van de Keuzegids 2017: Knokken om na studie niet te ‘creperen’

Het komt vaker voor dat opleidingen gunstiger oordelen over de carrièrekansen van hun studenten dan de overheidsbijsluiter. Neem film- en literatuurwetenschappen: daar zou 71 procent van de studenten binnen twee maanden een baan vinden, voor 63 procent zou dit een baan zijn op universitair niveau. Maar Studiekeuze123 heeft als prognose „slecht”.

In haar presentatie voor criminologie vertelt docent Palmen dat 80 procent van de studenten die de studie doorlopen, binnen negen maanden een baan op niveau heeft. Criminologen gaan aan de slag in management- of beleidsfuncties bij politie en justitie, of worden onderzoeker op het gebied van criminaliteit en veiligheid. Maar volgens Studiekeuze123, heeft slechts 38 procent binnen anderhalf jaar een passende baan.

Hoe kunnen die verschillen zo groot zijn? De cijfers van Studiekeuze123 zijn verouderd, is de verklaring van Annet van der Helm van de faculteit criminologie in Leiden. Zij baseert zich op meer recente enquêtes onder alumni van de opleiding.

Volgens de Keuzegids Universiteiten 2017, een jaarlijkse uitgave die per vakgebied alle opleidingen beschrijft en beoordeelt, zijn de arbeidsmarktprognoses voor criminologen wel „iets gunstiger” worden. De economie trekt aan en dat helpt alle afgestudeerden vooruit.

Waar kunnen studenten op letten bij het zoeken naar een opleiding met goede carrièreperspectieven? Het aanvangssalaris vindt Frank Steenkamp van de Keuzegids een goede indicatie van de arbeidsmarkt. Volgens de alumni-enquête van VSNU, de vereniging van universiteiten, ligt het startsalaris voor criminologen tussen 2.300 en 2.400 euro bruto per maand – 500 tot 600 euro meer dan voor kunst- en cultuurstudies. De Keuzegids Masters bevat dit jaar voor het eerst gegevens over het gemiddelde salaris van afgestudeerden.

Belangrijk is volgens Steenkamp ook of je als afgestudeerde een fulltime baan kunt vinden. Volgens zijn Keuzegids zijn de banen voor de opleiding psychologie – dat in Leiden zaterdag drie bomvolle kerken geïnteresseerden trok – bijvoorbeeld vaker parttime. Afgestudeerde geesteswetenschappers lopen het risico te worden afgescheept met onbetaalde stages, of baantjes die weinig geld opleveren. Daar staat tegenover dat zij gemakkelijker een andere weg in kunnen slaan.

Om hun kansen op de arbeidsmarkt te vergroten, leert de universiteit Leiden studenten tegenwoordig extra vaardigheden. „Het gaat om ondernemingsvaardigheden: hoe je jezelf presenteert, profileert en hoe je een netwerk opbouwt”, zegt Nieke Campagne, die daarvoor verantwoordelijk is. Zelf is ze afgestudeerd in Chinastudies, kwam als recruiter voor multinationals terecht bij Randstad, en werd uiteindelijk loopbaanspecialist.

Een afgestudeerde moet tegenwoordig zelf z’n weg kiezen, is een terugkerende boodschap op de open dag. Banen hoeven niet altijd in het verlengde te liggen van de opleiding. Zo werd Jacqueline Verwer na veel omzwervingen spoorverkeersleider. De faculteit geesteswetenschappen presenteert haar als een van de succesverhalen. Na haar studie Italiaans werkte ze onder meer als receptioniste in een hotel. Een van de vaste gasten was een Indiër uit een logistiek bedrijf, dat schepen uit India moest ondersteunen. Ze kon er werken. De volgende stap was een cursus van negen maanden bij Prorail. Nu dirigeert ze dagelijks treinen.

    • Maarten Huygen