Opinie

    • Jutta Chorus

Iedereen de zweep, behalve de banken

Er lopen brandstichters rond die ons willen wijsmaken dat de verkiezingen over identiteit gaan. „Uiteindelijk gaat het om de vraag: wat voor land willen we zijn”, zei PVV-ideoloog Martin Bosma laatst in het AD. „Er ligt slechts één vraag voor”, schreef Rutte in zijn brief aan de Nederlanders: „Wat voor land willen we zijn?” Lodewijk Asscher op Facebook: „Wat voor land willen we?”

Ze hebben er ieder zo hun ideeën over. Het wettelijk vastleggen van de uiterlijke kenmerken van Zwarte Piet (PVV). Een verbod op gezichtsbedekkende kleding (VVD). Anoniem solliciteren (PvdA). Effectief diversiteitsmanagement (D66).

En al die ideeën zijn gratis. De partijen schuiven de schuld af op de onbehouwen burger. Om zijn gedrag te beïnvloeden, moeten ze wel ingrijpen in diens privésituatie. Zo rigoureus als de overheid haar rol als bewaker van het algemeen nut (schoon water, gas, elektriciteit, gezondheidszorg, onderwijs, bijstand, postbezorging, openbaar vervoer) heeft uitbesteed, zo sluipend heeft ze deze rol ingeruild voor die van nationale zielenknijper.

Ik denk dat één groep heel blij is met die rolverwisseling: de financiële sector. Dinsdag bleek uit onderzoek van NRC dat accountantskantoor PwC jarenlang ten onrechte de boekhouding van een frauderend dochterbedrijf van SHV in Dubai heeft goedgekeurd. De accountant had de gang van zaken in een intern verslag nog wel „misleidend” en „strafbaar” genoemd, maar meldde dat voor zover bekend nooit bij de Autoriteit Financiële Markten. Wel werd de verantwoordelijke PwC-partner Bart Koolstra, nadien lid van de raad van toezicht van de AFM. Hij trad maandag tijdelijk terug. PwC wilde niet reageren op de onthullingen. Dat waait wel weer over, zullen ze daar denken.

Ik moet denken aan speelfilm The Big Short. Een jonge investeerder vraagt zijn ex-schoonzus die bij de Amerikaanse toezichthouder SEC werkt of zij zich zorgen maakt over bepaalde hypotheekobligaties. „Daar doen we geen onderzoek naar”, zegt ze. Ze vindt het veel interessanter dat ze haar cv bij een aantal grote banken heeft neergelegd. „Solliciteer je daar”, zegt de investeerder verbijsterd. „Je hoort toezicht op ze te houden. Is er geen wet die dit verbiedt?” „No.

Bij de verkiezingen van 2010 was de verontwaardiging over de banken en de crisis nog vers. Nu wil D66 „de concurrentie vergroten door nieuwe spelers toe te laten”. De VVD schuift ineens alle verantwoordelijkheid naar de EU: „De bankenunie zorgt voor scherp Europees toezicht.” Het CDA is helemaal een babe in the woods: ,,We willen dat banken dienstbaar zijn door eerlijke en simpele producten aan te bieden.”

Nee, aan de Zuidas hoeven ze zich geen zorgen te maken over normen en waarden.

Jutta Chorus (@juttachorus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.

    • Jutta Chorus