HRW: ‘Filippijnse politie liegt over drugsmoorden’

President Duterte Bij een onderzoek naar 24 moorden in de ‘oorlog tegen drugs’ bleken er volgens onderzoekers van Human Rights Watch twee werkelijkheden: die van ooggetuigen en die van de politie.

Steeds komen dezelfde details terug. Soms waren ze met zijn tweeën, soms met vier of meer. Gekleed in het zwart, hun gezichten verscholen achter maskers en helmen, bestormden ze huizen in de arme wijken van de Filippijnse hoofdstad Manila. Op zoek naar weer een naam om van ‘de lijst’ te schrappen. Vaak klonken al na enkele minuten schoten. Nog zo’n detail: politieagenten in uniform waren nooit ver weg.

Zelfs president Rodrigo Duterte noemde zijn eigen nationale politie onlangs ‘corrupt tot op het bot’. Dat dit niet slechts boude woorden zijn van de man die er niet voor terugdeinst zichzelf met Hitler te vergelijken, blijkt uit een kritisch rapport van Human Rights Watch (HRW) dat donderdag wordt gepubliceerd. Volgens de mensenrechtenorganisatie werkt de politie niet alleen samen met doodseskaders in de dodelijke drugsoorlog die nu al acht maanden in de Filippijnen woedt, maar maken agenten zich zelf ook schuldig aan executies.

Human Rights Watch onderzocht 24 incidenten waarbij tussen oktober en januari 32 mensen omkwamen. Daarbij bleken er steevast twee werkelijkheden: die van de politierapporten en die van familieleden en ooggetuigen. „Niet alleen loog de politie over de omstandigheden waaronder deze mensen werden gedood, ze probeerden hun rol bovendien te verdoezelen. Bijvoorbeeld door ‘bewijs’ achter te laten”, zegt HRW-medewerker Phelim Kine. Een wapen, een zakje shabu (metamfetamine). Waarna de officiële lezing werd: verdachte gedood uit zelfverdediging tijdens een ‘buy and bust’.


Bekijk hieronder de video van Human Rights Watch over de drugsmoorden. (Let op: deze video bevat schokkende beelden.)

Sinds de start van wat ‘operatie dubbele loop’ is gedoopt, werden volgens de nationale politie ten minste 2.550 mensen op deze manier gedood. De rest van de inmiddels ruim 7.700 slachtoffers ‘wordt nog onderzocht’ of zijn al onderzocht zonder dat een dader is geïdentificeerd. Kine doet dat af als ‘fictie’:

„Meerdere malen hoorden we van buurtbewoners dat ze zagen hoe agenten vlak voor een bestorming al in de buurt waren, of naderhand nog even kletsten met de daders. Dan is onmogelijk vol te houden dat ze niet geïdentificeerd konden worden. Ze werkten hand in hand samen.”

Onverminderd populair

Het HRW-rapport verschijnt daags nadat president Duterte aankondigde opnieuw politieagenten in te zetten voor zijn strijd tegen drugs. Een maand geleden zette hij de nationale politie nog buiten spel, nadat agenten van een anti-drugseenheid betrokken bleken bij de ontvoering en dood van een Zuid-Koreaanse zakenman. Duterte beloofde daarop dat een ‘zuivering’ zou plaatsvinden. „Een leeg pr-gebaar”, volgens Kine. Niet in de laatste plaats omdat de president vervolgens de hulp van het leger inriep.

Onder de Filippijnse bevolking blijft Duterte desondanks onverminderd populair. Toch groeit ook de kritiek. Afgelopen zaterdag, op de dag dat de Filippijnen de volksrevolutie van 1986 herdachten, demonstreerden volgens media zo’n 1.000 tot 3.000 mensen in Manila tegen de regering.

Correspondent Floris van Straaten ging vorig jaar op reportage in de Filippijnen: Drugsoorlog in Manila: afkicken of politiekogel

Onder hen waren ook Dutertes voorganger Benigno ‘Noynoy’ Aquino en de huidige vice-president Leni Robredo. Beiden steunen zij senator Leila de Lima, een van Dutertes meest uitgesproken critici, die vorige week vrijdag werd opgepakt. Volgens de aanklacht zou De Lima als minister van Justitie onder Aquino geld hebben aangenomen van drugsdealers. Zelf ontkent ze stellig. „Het is duidelijk dat deze regering […] met mij een voorbeeld wil stellen om ieder die tegen de regering durft op te staan de mond te snoeren”, schreef ze in een verklaring.

Een dag na haar arrestatie deed de Filippijnse staatssecretaris van Justitie Vitaliano Aguirre II tijdens een pro-Duterte demonstratie geen poging De Lima tegen te spreken. Aan de toegestroomde massa vroeg hij, refererend aan de senator, wie zij het liefst ‘als volgende’ opgepakt zagen worden. Later bood hij zijn excuses aan. Zeker is wel dat aan Dutertes jacht op ‘drugscriminelen’ voorlopig geen einde komt. Dinsdag zei de president opnieuw dat de anti-drugsoperaties zullen voortduren tot het einde van zijn termijn, in 2022.

Lees ook het portret over Rodrigo Duterte: Rodrigo Duterte: moordenaar of crime fighter?
    • Eva Oude Elferink