Column

Een lesje democratie door laaghartig tuig

Er was laatst iemand, ik ben even zijn naam kwijt, die RTL Nieuws ‘laaghartig tuig’ noemde. Zelf was ik zondagavond op bezoek bij het laaghartige tuig, in de Rode Hoed in Amsterdam, waar de commerciële zender een televisiedebat tussen vijf lijsttrekkers organiseerde. De publieke omroep gaf intussen prioriteit aan kijkcijferknallers inzake boeren die een vrouw zoeken en schaatsers op een wereldkampioenschap. Al is dit laatste misschien ook politiek: The Netherlands First.

Mij leek dat het laaghartige tuig het land nogal een dienst bewees. Het is nog twee weken tot 15 maart en de kiezer, je ziet het overal, heeft keuzestress: een overaanbod aan standpuntjes, spotjes en Facebook-postings – en geen houvast.

Dat houvast komt traditioneel uit het premiersdebat, maar Rutte en de andere koploper bleven zondag weg. Het laaghartige tuig vraagt gewoonlijk de vier grootste partijen in de peilingen. Dit keer zaten de nummers drie, vier en vijf te dicht bij elkaar, dus nodigden ze er vijf uit.

Hierop zeiden de koplopers af – een smoesje om de concurrentie klein te houden.

Zelf vond ik Asscher zondag het interessantst. Hij viel aan door niet aan te vallen. Een premierwaardige presentatie en slim antwoord op de keuzestress. Vraag is alleen of de PvdA nog te redden is: de uitgangspositie van Pechtold, Klaver en Buma blijft stukken beter.

Het zorgelijke is nu dat de hele campagne opnieuw dreigt dood te vallen. Oók het tweede RTL-debat, zondag met BNR en Elsevier in Carré, is afgezegd door de politicus wiens naam ik even kwijt ben. Dit omdat RTL zijn broer interviewde, waarna hij begon over laaghartig tuig.

Zodoende krijgen we nog zorgelijk weinig confrontaties tussen de koploper en zijn concurrenten. Eén debat van hem met Rutte, 13 maart bij EenVandaag, en het slotdebat 14 maart bij de NOS – dat is het. Vorige week sprak hij met een televisiekok van SBS6, maandag zegde hij Nieuwsuur af: „niet leuk”.

Zijn verkiezingsprogramma is één A4’tje en niet doorgerekend door het CPB. Op zich is het zijn goede recht zo min mogelijk debatten te voeren. Een lijsttrekker bepaalt zelf hoe hij contact met kiezers maakt.

Punt is alleen dat andere kiezers ook met zijn kiezers te maken krijgen, voor en na de verkiezingen, dus het debat vrijwel negeren getuigt van een armoedige democratische gezindheid. In een democratie tellen alle meningen, niet alleen de eigen mening. Wat dat betreft kan de koploper nog vrij veel van het laaghartige tuig van RTL 4 leren, lijkt me.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus