Toespraak Congres wordt serieuze test voor Trump

Verenigde Staten Deze dinsdag spreekt de president voor het eerst het Congres toe. Het wordt een handreiking – als Trump het script tenminste volgt.

Donald Trump tijdens een speech maandag in het Witte Huis. Foto’s Kevin Lamarque/Reuters

Het wordt een „optimistische visie” voor de natie, een toespraak die „de traditionele scheidslijnen van partij, ras en sociaal-economische status overstijgt”. Deze dinsdag spreekt president Trump voor het eerst het verzamelde Congres toe. De speech is een soort State of the Union, waarin de president zijn plannen uiteenzet. Maar in het eerste jaar van een presidentiële termijn wordt de speech doorgaans niet zo genoemd.

Blijkens de ‘talking points’ die het Witte Huis maandag vrijgaf, moet dit het visionaire verhaal worden dat velen misten tijdens de inauguratie, toen Trump Amerika schilderde in gitzwarte tinten. De toespraak moet ook de aandacht vestigen op de daadkracht van de president, en zo de chaotische eerste maand na diens aantreden naar de achtergrond dringen. Maar vooral moet de speech de lang verwachte handreiking zijn aan het verdeelde, verlamde Congres, dat worstelt met de nieuwe president.

Bekijk hieronder de speech die Trump hield bij zijn inauguratie:

De toespraak zou in theorie de opmaat kunnen zijn naar een periode waarin Trump en het Congres, in Republikeins unisono, de plannen op het gedeelde verlanglijstje uitvoeren: vervanging van Obamacare, belastinghervorming, financiering van de grensmuur met Mexico, de benoeming van rechter Neil Gorsuch in het Hooggerechtshof. Voor al deze zaken heeft Trump het Congres nodig.

Wantrouwen jegens president

De praktijk is weerbarstiger. Er is wantrouwen jegens de president: commissies van het Congres onderzoeken de banden van Trumps entourage met Rusland.. De Democratische oppositie voelt de druk van kiezers om structureel dwars te liggen. In de Senaat zijn bij majeure wetsvoorstellen 60 stemmen nodig, de Republikeinen hebben er maar 52. Trump moet dus een handreiking doen.

Trumps navigatie luistert zelfs bij de Republikeinen nauw. Want als het gaat om Obamacare of overheidsuitgaven aan infrastructuur, zit de populist Trump niet op één lijn met de fiscaal conservatieve Congresleden. Bovendien hebben de Republikeinen na acht jaar oppositie het regeren niet meer in de vingers. Het onderlinge geharrewar bij de Republikeinen over hun eerste agendapunt, Obamacare, nam afgelopen maand alleen maar toe. Congresleden werden vorige week in hun districten de oren gewassen door kwade kiezers, die niets zien in het plan waarmee Paul Ryan, de Republikeinse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, grote delen van Obama’s zorgwet wil vervangen. „Het Congres struikelt” zei de Republikeinse senator Lindsay Graham afgelopen weekend.

Onduidelijkheid over Obamacare

Wat Trump met Obamacare wil, is ondertussen onduidelijk. Het lijkt soms bepaald te worden door wie hij het laatst spreekt. Trump belt geregeld met Ryan. Maar vrijdag kreeg Trump bezoek van John Kasich, de gouverneur van Ohio die een van Trumps rivalen was in de voorverkiezingen. Kasich pleitte voor gematigder wijzigingen. Volgens The Washington Post, die met medewerkers van Kasich sprak, herinnerde Trumps schoonzoon en adviseur Jared Kushner de president eraan dat Ryans plan verschilt van Kasich’ voorstel. „Ik zie hier meer in”, zei Trump.

In Trumps speech, aldus het Witte Huis, zal de nadruk liggen op „echte oplossingen voor echte Amerikanen”. De Amerikaanse Droom, zal Trump zeggen, moet weer voor iedereen bereikbaar worden.

Het vrijgeven van de korte inhoud van Trumps speech, een etmaal te voren, is overigens opmerkelijk. Het kan bedoeld zijn om uitlekken ervan voor te zijn, of om een lastig te regisseren president aan het script te houden. Hoe zal Trump bijvoorbeeld reageren bij merkbare negatieve reacties van de Democraten in zijn publiek? “De Trump-speech wordt niet saai omdat Donald Trump niet saai is”, beloofde adviseur Kellyanne Conway, zondag op Fox News.

De verzoenende talking points verraden daarnaast de hand van de doorgewinterde politici in Trumps entourage, zoals stafchef Reince Priebus of vicepresident Mike Pence, mannen van wie de invloed die afgelopen weken tanende leek. Het brandmerk van de invloedrijke topstrateeg Steve Bannon, die juist steeds de confrontatie zoekt, was maandag dan weer te herkennen op de eerste begroting die Trump naar het Congres wil sturen.

De speech is niet Trumps enige politieke test deze week. Woensdag komt hij met het nieuwe decreet dat de immigratie moet opschorten uit zeven moslimlanden. De eerdere versie hiervan werd uiteindelijk tegengehouden door de rechtelijke macht. Uitdaging voor de vastbesloten Trump: een versie presenteren die de rechterlijke toets wel doorstaat. Na Trumps eerste, wilde weken dringt de politieke werkelijkheid zich steeds meer op.