Meest diverse en politiek beladen Oscars tot nu toe

De Oscars Door chaos op het eind zal deze aanvankelijk saaie Oscar-editie (met veel prijzen voor La La Land) toch nog lang in het geheugen blijven.

Boven, van links naar rechts: Oscarwinnaars Mahershala Ali (Beste Mannelijke Bijrol, Moonlight), Emma Stone (Beste Actrice, La La Land), Viola Davis (Beste Vrouwelijke Bijrol, Fences) en Casey Affleck (Beste Acteur, Manchester by the Sea). Onder de presentator van de Oscar-uitreiking Jimmy Kimmel. Foto’s Robyn Beck/AFP, Chris Pizzello/AP

Door een verkeerde envelop kreeg bijna musical La La Land de Oscar voor Beste Film, maar de fout werd haastig rechtgezet en het homoseksuele liefdesdrama Moonlight van Barry Jenkins ging rechtmatig met de prijs naar huis. Niet alleen om het verwarrend en bijna surrealistisch verlopen einde van de prijsuitreiking hebben de Oscars van 2017 nu al geschiedenis geschreven.

Nadat een medewerker van accountantskantoor PricewaterhouseCoopers, verantwoordelijk voor het tellen van de stemmen, abusievelijk de verkeerde envelop had gegeven aan acteursduo Warren Beatty en Faye Dunaway, leek het er even op dat de leden van de Academy of Motion Picture Arts and Sciences massaal hadden gekozen voor een hartveroverende maar ook om z’n valse nostalgie bekritiseerde Hollywood-idylle. Maar niets bleek minder waar. Met Moonlight kozen ze voor een film die middenin de realiteit staat, zowel universeel en ontroerend is en ook voor het eerst op grote schaal een mainstreampubliek kon bereiken met het specifieke verhaal over een jonge homoseksuele man, een hoofdpersoon die nog veel te vaak alleen maar in bijrollen of nichefilms mag optreden. Niet eerder in de historie van de nu voor de 89ste keer uitgereikte belangrijkste prijzen van de Amerikaanse filmindustrie waren ze zo politiek beladen en divers van kleur.

La La Land met 6 Oscars grote winnaar

La La Land verzilverde uiteindelijk zes van zijn recordaantal van veertien nominaties en werd daarmee alsnog de grote winnaar. Regisseur Damien Chazelle werd met zijn 32 jaar de jongste winnaar tot nu toe in de categorie Beste Regiseur. Linus Sandgren kreeg voor zijn muzikale en dansante werk een Oscar voor Beste Cinematografie. Moonlight ging met drie Academy Awards naar huis, waaronder ook voor bijrolacteur Mahershala Ali, en voor de scenariobewerking van die Barry Jenkins samen met toneelschrijver Tarell Alvin McCraney maakte van zijn theaterstuk In Moonlight Black Boys Look Blue.

Moonlight werd de avond ervoor ook al bekroond met zes Independent Spirit Awards, de prijs voor films met een budget onder de twintig miljoen dollar, die daarmee steeds meer als graadmeter voor het succes van films bij de Oscars wordt.

Geheel volgens verwachting gingen de acteerprijzen naar Emma Stone voor haar rol van aankomend actrice in La La Land en naar Casey Affleck in rouwverwerkingsdrama Manchester by the Sea van Kenneth Lonergan. De Oscar voor Beste Vrouwelijke Bijrol was voor Viola Davis, in de filmbewerking van het toneelstuk Fences. Al in een vroeg stadium hadden de producenten van die film en Davis besloten dat het opportuun was om voor die rol niet in te zetten op Beste Actrice, omdat de concurrentie met onder anderen Emma Stone, Isabelle Huppert (voor Paul Verhoevens Elle), Meryl Streep (Florence Foster Jenkins) en Natalie Portman (Jackie) simpelweg te groot was.

Twee jaar nadat de Academy onder vuur lag wegens het ontbreken van nominaties voor zwarte acteurs en films in de belangrijke categorieën, was 2017 het meest diverse jaar in de geschiedenis van de Academy. Niet alleen werden zwarte makers en thema’s bekroond, door z’n homoseksuele thema werd Moonlight ook de eerste LGBT-film die er met de hoofdprijs vandoor ging.

The Salesman wint van Toni Erdmann

Meer dan ooit waren ook de prijzen voor Beste Korte en Lange Documentaire en Beste Niet-Engelstalige Film van belang. Het Iraanse drama The Salesman van regisseur Asghar Farhadi werd uiteindelijk verkozen boven favoriet Toni Erdmann. Die kentering werd al zichtbaar op het moment dat regisseur Farhadi, die in 2012 al een Oscar kreeg voor zijn echtscheidingsfilm A Separation, door het inreisverbod van Trump voor inwoners van zeven moslimlanden de ceremonie niet zou kunnen bijwonen. Hoewel er later een uitzondering voor hem werd gemaakt, besloot hij de prijsuitreiking te boycotten en thuis te blijven.

Eind vorige week stelden de genomineerden in zijn categorie een gemeenschappelijke verklaring op waarin zij het politieke klimaat van „fanatisme en nationalisme” in de VS afwezen, de angstcultuur hekelden die mensen van verschillende achtergronden en (seksuele) oriëntaties tegen elkaar opzet en de hoop uitspraken dat de filmkunst zou kunnen bijdragen aan meer diversiteit en empathie: „Wij geloven dat er geen beste land, geen beste gender, beste religie of beste kleur bestaat. Wij willen dat deze prijs een symbool is voor de eenheid tussen naties en de vrijheid van de kunsten.”

Voor Khaled Khateeb mocht het niet baten. De 21-jarige Syrische cameraman, die reddingswerk in het gebombardeerde Aleppo verricht voor hulpverleningsorganisatie Witte Helmen, onderwerp van het met een Oscar voor Beste Korte Documentaire bekroonde White Helmets, kreeg geen inreisvisum. Ook in de categorie Beste Lange Documentaire was het spannend. Het was een uitgesproken politiek jaar. Zou het Raoul Pecks op James Baldwins memoires gebaseerde I Am Not Your Negro worden, een filmessay over de moord op drie voorvechters van zwarte burgerrechten Medgar Evers, Malcolm X en Martin Luther King, Jr.? Of Ava DuVernay’s Netflix-documentaire 13th, waarin het Amerikaanse gevangenissysteem wordt geanalyseerd als een hedendaagse voortzetting van de slavernij? Het werd uiteindelijk de bijna acht uur durende, inmiddels ook op de Nederlandse televisie uitgezonden documentaireserie O.J.: Made in America van Ezra Edelman. Dat markeerde nog een andere doorbraak: de invloed van televisie op de Amerikaanse filmproductie, waarin spelers als Netflix en Amazon zich steeds nadrukkelijker als moderne studio’s profileren. Ook Manchester by the Sea bijvoorbeeldwerd geproduceerd door Amazon, dat jaarlijks inmiddels verantwoordelijk is voor zo’n vijftien films.