Campagneblog

Wilders hervat campagne in Volendam

Hoofdredacteur voor één dag

De PvdA komt in de Telegraaf van morgen met een ‘exclusief interview’ met Jildau Piena, de vrouw van lijsttrekker Lodewijk Asscher. D66 heeft op de pagina’s nooit eerder vertoonde foto’s van de restauratie van Rembrandts Marten en Oopjen, de PVV maakte een ‘GroenLinkspuzzel voor het hele gezin’, het CDA heeft de rubriek ‘Vraag het Mona’ met Tweede Kamerlid Mona Keizer, de SP eert het telefoonteam van de partij dat kiezers thuis opbelt en komt met de kop: ‘Roer om met Roemer’.

Alleen de "onthullende foto’s" die VVD-premier Mark Rutte in de krant naar buiten brengt, blijven nog geheim. "Dat wordt oei, oei, oei", is het enige wat hij erover kwijt wil.

De Telegraaf organiseerde het deze zondag voor de vierde keer: zes lijsttrekkers zijn voor één dag hoofdredacteur van hun eigen (drie) pagina’s. Op de Telegraafredactie in Amsterdam zegt PVV-leider Geert Wilders tegen wie het maar horen wil dat híj de "mensen zelf" aan het woord laat: op de PVV-pagina’s staat een flink aantal (anonieme) brieven die hij kreeg van ongeruste burgers. ‘Het vergeten Nederland spreekt’ was eerst de kop van dat verhaal, maar dan bleef er een stuk wit over op de pagina. Daarom wordt het ‘Nederland spreekt’. "Maar dan wel in chocoladeletters", zegt Wilders.


Foto Remko de Waal/ANP

In de PVV-‘redactievergadering’, met ook Tweede Kamerlid Martin Bosma en kandidaat-Kamerlid Vicky Maeijer, had Wilders eerst nog de hele kop willen veranderen. "Het belangrijkste nieuws is nu Erdogan." Zijn voorstel: de hele Turkse regering moet ‘persona non grata’ worden verklaard door Nederland, om te voorkomen dat ministers in Nederland campagne kunnen voeren voor het aanstaande referendum in Turkije. En nieuws moet in de krant, toch?

Probleem is alleen: dan past de kop niet meer bij het verhaal. "Heb je geen e-mail over Erdogan?" vraagt Bosma aan Wilders. "Nee", zegt die. "Het is nieuws van deze ochtend." En dus blijft het: Nederland spreekt. Met een foto erbij van Wilders achter zijn toetsenbord. De PVV-leider kiest er een waarop hij glimlacht. "Vriendelijk is het leukst."

Een andere beslissing van de PVV-leider in de vergadering: de foto van Sinterklaas die al op de pagina staat, moet worden ingeruild voor Zwarte Piet. "Want daar gaat het natuurlijk om."

Buma wil volkslied terug in de klas

Een lezenswaardig interview, dat De Telegraaf zaterdag afdrukte met CDA-lijsttrekker Sybrand Buma. Het onderwerp van gesprek? Voornamelijk de Nederlandse normen en waarden, iets wat Buma deze verkiezingscampagne al meer dan eens ter sprake bracht.

Maar zo concreet als in De Telegraaf werd Buma tot nu toe nog niet. "De tradities die we hebben moeten we meer expliciet maken", zegt Buma tegen de krant. Dat betekent, als het aan hem ligt, dat schoolgaande kinderen staand het Wilhelmus leren. Buma: "Als je het Wilhelmus zingt, ga je staan. Zo ben ik opgevoed. We willen dat er respect is voor het Wilhelmus."

Koningshuis

Ook pleit de CDA-lijsttrekker voor een verplichting voor scholen om les te geven over de Holocaust, en zegt hij dat het koningshuis met meer respect behandeld moet worden. Gevraagd naar zijn mening over de prestaties van het kabinet Rutte II, vindt Buma dat de VVD en PvdA het land somberder achterlaat dan dat het vier jaar geleden was. Wel is hij te spreken over de prestaties minister Dijsselbloem van Financiën ("vanwege zijn voorzitterschap van de Eurogroep").

Wie de grootste partij gaat worden op 15 maart? Hoewel hij het niet met zoveel worden zegt, ziet hij het CDA de VVD en PVV nog voorbijstreven.

"Ik zeg u: die uitslag wordt totaal anders dan de peilingen nu. Alles wat ik sinds 2013 aan het doen ben, loop in de richting die ik in mijn gedachten had."

Luister ook onze nieuwe podcast over de CDA-lijsttrekker: Haagse Zaken #5: Sybrand Buma

Onderdeel onveilige verkiezingssoftware wordt ingezet

Bij het optellen van de stemmen tijdens de aankomende verkiezingen, mogen gemeenten toch een digitaal rekenhulpmiddel gebruiken. Het is een onderdeel van de software (OSV genaamd) waarvan bleek dat het een gebrekkige beveiliging heeft tegen hackers. Dat heeft minister Plasterk van Binnenlandse Zaken (PvdA) vrijdag in een brief aan de Kamer geschreven.

De internet-, radio- en televisiegids voor vanavond

  • D66-leider Alexander Pechtold zei gisteren in Nieuwsuur meer mogelijkheden te willen bieden aan mensen die een einde aan hun leven willen maken. De christelijke partijen zijn daar fel op tegen. Pechtold gaat in De Wereld Draait Door in debat met Gert-Jan Segers van de ChristenUnie. Vanaf 19.00 uur op NPO1.
  • Marianne Thieme (Partij voor de Dieren) wordt door kinderen geïnterviewd voor De Kinderstem. Vanaf ongeveer 20.30 uur in het Radio 1-programma Langs de Lijn en Omstreken, en op het YouTube-kanaal van De Kindercorrespondent.
  • In Nieuwsuur is vanavond PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher te gast. Hoe kan hij zijn partij er weer bovenop helpen? Vanaf 22.00 uur op NPO2.
  • Jeroen Pauw en Eva Jinek ontvangen GroenLinks-voorman Jesse Klaver. Verder gaan Kees van der Staaij en Edith Schippers in debat over hulp bij zelfdoding. RTL-jornalist Frits Wester blikt vooruit op het Carré-debat. Pauw & Jinek, vanaf 23.05 op NPO1.
  • Wilders pakt campagne op in Volendam

    PVV-leider Geert Wilders heeft zijn campagne weer opgepakt en dat deed hij in Volendam. Hij had zijn bezoek niet publiekelijk aangekondigd, maar wel de media geïnformeerd, zodat heel wat journalisten zagen hoe Wilders een visje at.

    Wilders zou eigenlijk afgelopen zaterdag naar Volendam gaan, maar hij voelde zich genoodzaakt zijn campagneactiviteiten te pauzeren wegens zijn veiligheid. NRC onthulde afgelopen weken een lek in de dienst die verantwoordelijk is voor de veiligheid van Wilders. Woensdag kondigde de PVV aan de campageactiviteiten weer op te pakken.

    Lees alles over het lek in ons dossier

    Wilders zei woensdag in de persverklaring:

    “We gaan weer het land in. De kiezer wil ons zien en wij de kiezer ook! De veiligheidsrisico's zullen tot het minimum worden beperkt. Ik heb er veel zin in!"

    NOS-journalist Michiel Breedveld was erbij in Volendam en filmde:

    Toch weer op campagne: @geertwilderspvv in Volendam https://t.co/gHodjIKz4o

    — Michiel Breedveld (@MBreedveld) 3 maart 2017

    Naast mediaoptredens, zal Geert Wilders woensdag in Breda gaan flyeren. Op 11 maart staan Valkenburg en Heerlen (Limburg) op zijn campagneprogramma.

    Simons: 'Witte mannelijke macht moet mijn plek leren kennen'

    Sylvana Simons heeft in Den Haag het boek van haar partij Artikel 1 gepresenteerd. In Een nieuwe politiek van gelijkwaardigheid lichten Simons en vijf andere kandidaat-Kamerleden hun politieke ambities en het partijprogramma van Artikel 1 nader toe.

    Simons las tijdens de presentatie voor uit haar voorwoord:

    "Ik ken mijn plek, daar ligt het niet aan. Het is tijd dat onze samenleving, de dominante groep... Journalisten, schrijven jullie mee? Dit wordt de quote waar jullie blij van worden. Het mannelijke bolwerk van witte macht, het wordt tijd dat ook zij mijn plek leren kennen. En die van zoveel mensen die op mij lijken."

    PowNed geweerd

    Bij de boekpresentatie waren enkele tientallen journalisten, leden en andere belangstellenden aanwezig. Een verslaggever van PowNed stond op de lijst "niet welkom" en werd weggestuurd. "Voor vloggers hebben we geen tijd", verdedigt mede-initiatiefnemer van Artikel 1 Ian van der Kooye dat besluit. "Vandaag is ons feestje en we willen alleen gezellige mensen", voegt Simons daar aan toe:

    "Zodra er respect is zijn ze meer dan welkom. Op het moment dat je mensen die in Amsterdam-Zuidoost wonen wegzet als wilde dieren in een dierentuin, ben je ook disrespectvol naar mij. Het moment dat iemand een Jood, een homo, een moslim schoffeert - en ik ben het geen van alle - dan heb je mij ook geschoffeerd."

    Artikel 1 haalt momenteel volgens geen van de grote peilers een zetel. Toch zou een slechte verkiezingsuitslag voor de partij geen reden zijn om op te geven, zei Simons:

    "We zijn een politieke partij, dat blijven we zo lang als dat nodig is. (...) We zijn er heel erg beducht op om niet te gaan rennen voor we kunnen lopen, maar wel heel hard te oefenen. Zodat als we moeten rennen, we klaar voor de start zijn."

    Of Artikel 1 ook wil meedoen aan bijvoorbeeld de gemeenteraadsverkiezingen, liet Simons in het midden.

    Wouter Bos: Wilders "uitstekende vertolker" van ongenoegen

    Oud-PvdA-leider Wouter Bos spreekt lovende woorden over Geert Wilders. In een interview met het Belgische dagblad De Tijd, dat morgen verschijnt, noemt hij Wilders "een uitstekende vertolker van het brede ongenoegen in Nederland." Ook zegt hij: "Wilders weet exact hoe het systeem werkt. [...] Hij heeft de media aan een touwtje met een uitgekiende strategie en geeft alleen interviews als hij niet wordt tegengesproken. Voor de rest is het eenrichtingsverkeer via Twitter, zoals Donald Trump."

    Foto Remko de Waal/ANP

    Over de linkse partijen, waaronder zijn eigen PvdA, zegt Bos: "Succesvolle politiek begint vandaag bij de empathie. En linkse politici zijn altijd verschrikkelijk georiënteerd op het beleid."

    De timing van Bos' interview is op zijn minst opmerkelijk te noemen. In 2006, toen hij zelf PvdA-lijsttrekker was, bekritiseerden twee PvdA-coryfeeën in campagnetijd de koers van de partij, die niet links genoeg zou zijn. In de documentaire De Wouter Tapes verzucht Bos hierover: "With friends like these, you don't need enemies."

    'Wie Omtzigt steunt, kan beter Omtzigt stemmen'

    Wie Pieter Omtzigt een capabele politicus vindt, kan beter op hemzelf stemmen dan op het Forum voor Democratie (FvD). Dat zegt de CDA-politicus op Twitter, naar aanleiding van uitspraken van FvD-lijsttrekker Thierry Baudet. Die schoof Omtzigt vanochtend naar voren als nieuwe premier.

    "Als CDA hebben we Sybrand Buma als de premierskandidaat. We bevelen hem van harte aan."

    Baudet sprak vanochtend zijn vertrouwen in Omtzigt uit naar aanleiding van zijn kritische houding ten aanzien van onder meer Europa en moslimimmigratie. "Als je mijn werk waardeert, dan nog een aanbeveling: stem CDA, #4", reageerde de nummer vier van de christendemocraten vervolgens:

    Twitter avatar PieterOmtzigt Pieter Omtzigt pps: de logica, stem Baudet, dan krijg je Omtzigt, lijkt wel een beetje op de (referendum)logica van Rutte: stem A, dan krijg je B.

    Uit de bocht vliegen in de zorgparagraaf

    Maandenlang werken partijen aan verkiezingsprogramma's. Er worden commissies opgetuigd waarin wordt gesproken over specifieke onderwerpen en interne discussies gevoerd over minuscule details. En toch... Soms vliegen partijen uit de bocht. Tijdens voorwerk voor een artikel over de rol van de gezondheidszorg bij de komende verkiezingen, kan een verslaggever zomaar op vreemde programmapunten stuiten. Was dit niet al lang geregeld in de zorg? Of lag er niet een tegengesteld advies van een gezaghebbend instituut?

    Want 50Plus, de Gezondheidsraad adviseerde toch juist negatief over dat gordelroosvaccin voor ouderen?

    Twitter avatar Evansteenbergen Enzo van Steenbergen 50PLus wil vaccinatieprogramma ouderen, o.a. gordelroos. Advies Gezondheidsraad: niet doen, er is geen goed vaccin https://t.co/AkDjVOM2Wq

    En D66, die ombudsman voor ouderen bestaat toch al? Of willen jullie die alleen toevoegen aan de Nationale Ombudsman?

    Twitter avatar Evansteenbergen Enzo van Steenbergen D66 wil een Ombudsman voor Ouderen toevoegen aan Nat. Ombudsman, staat in verkiezingsprogramma. Bestond die niet al? https://t.co/Uuwnptiqbb

    CDA: het Rotterdamse initiatief om ouderen zich minder eenzaam te laten voelen dat jullie als voorbeeld geven, was dat niet afgefakkeld door ouderenspecialisten?

    Twitter avatar Evansteenbergen Enzo van Steenbergen CDA: aanpak eenzaamheid ouderen 'naar Rotterdams voorbeeld', aldus programma. Ouderenspecialisten fakkelden die af. https://t.co/zhBVgL9rZC

    De minimumnorm voor het aantal verpleegkundigen in verpleeghuizen is dan wel populair... Maar zegt het Zorginstituut Nederland daar niet juist over dat er geen causaal verband is tussen de personeelssamenstelling en de kwaliteit van zorg? PvdA, SP, CDA, Denk?

    Twitter avatar Evansteenbergen Enzo van Steenbergen PvdA, CDA, SP (o.a.) willen minimumnorm verpleging ouderenhuizen. Zorginstituut: geen bewijs voor betere kwaliteit https://t.co/bGsYyB2zp5

    Wil GroenLinks suggereren dat ouderen nu gedwongen worden in een verpleeghuis te gaan wonen? Of schrijven ze om een andere reden dat ouderen zelf moeten kunnen kiezen tussen thuis wonen of in een instelling?

    Twitter avatar Evansteenbergen Enzo van Steenbergen GroenLinks in verkiezingsprogramma: ouderen moeten zelf kunnen kiezen tussen thuis wonen of in instelling. Want nu worden ze gedwongen?

    En de Partij voor de Dieren... Het kan natuurlijk dat die partij ruimere compensatie wil voor mantelzorgers. Maar überhaupt financiële compensatie voor hen eisen, lijkt wat overdreven. Die compensatiemogelijkheden zijn er al.

    Twitter avatar Evansteenbergen Enzo van Steenbergen Partij voor de Dieren wil financiële compensatie mantelzorgers. Misschien willen ze meer, maar die bestaan al. https://t.co/JMyORpMs9X

    Thierry Baudet wil CDA'er Omtzigt als premier

    Forum voor Democratie-voorman Thierry Baudet zou het liefst Pieter Omtzigt van het CDA als premier zien. Dat heeft hij gezegd in een interview met BNR:

    "Als je Omtzigt als premier wilt, moet je op het Forum voor Democratie stemmen en niet op het CDA. Als je het CDA te groot maakt, krijg je Buma."

    Baudet prijst het CDA-Kamerlid voor zijn standpunten op het gebied van Europa, pensioenen en moslimimmigratie. Hij past daarin bij Baudets droomcoalitie met het CDA en "eventueel gedoogsteun van de PVV in de Tweede Kamer":

    "Het is iemand die een nieuw soort half buitenparlementair, half minderheidskabinet zou kunnen leiden. Dat is wat wij voor ogen hebben."

    Hoewel Baudet volgens de peilingen op nul tot twee zetels kan rekenen, zegt hij bij de verkiezingen vijf tot zeven zetels te halen.

    Ook VNL-voorman Jan Roos verwacht de peilingen te verslaan. Hij denkt drie zetels te halen, zei hij vanochtend tegen de NOS. In de peilingen staat hij op hooguit een zetel.

    Pechtold: kritiek om uitspraak verlaging euthanasieleeftijd

    D66-leider Alexander Pechtold krijgt kritiek van Kees van der Staaij (SGP) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie) op uitspraken die hij donderdag deed over de minimumleeftijd voor euthanasie bij een voltooid leven. In het wetsvoorstel van D66 uit december ligt die grens op 75 jaar. Pechtold zei in Nieuwsuur dat hij ervoor open staat de leeftijd op termijn te verlagen.

    De lijsttrekker deed die uitspraak nadat hij in de uitzending werd geconfronteerd met een 57-jarige man uit het publiek met een stervenswens. "Ik moet achttien jaar wachten, maar ik heb geen zin meer. Ik wil nu", zei de man tegen Pechtold.

    Pechtold antwoordde begripvol, maar pleitte ook voor stapsgewijze veranderingen:

    "Ik hoop dat in de toekomst onze beschaving zo ver gaat dat we het bespreekbaar maken als u dit bij volle bewustzijn, zonder dwang en als langdurige wens eist. Maar ik merk dat de stap voor mensen van boven 75 veel emoties los maakt. [...] Als we het draagvlak willen behouden, de discussie niet willen ontwrichten, zullen we het stapsgewijs moeten doen."

    Kritiek

    SGP-voorman Van der Staaij noemde Pechtolds uitspraken op Twitter "verbijsterend".

    Twitter avatar keesvdstaaij Kees van der Staaij Verbijsterend nieuws. Dit ondermijnt alle inzet om het hoge aantal zelfmoorden in Nederland terug te dringen. Elk m… https://t.co/KwxwjzfDnY

    Ook lijsttrekker Segers van de ChristenUnie reageert met afkeuring.

    Twitter avatar gertjansegers Gert-Jan Segers Dit is letterlijk levensgevaarlijk. Andere hulp is nodig. Denk aan mensen die dankbaar zijn dat hun eerdere doodswe… https://t.co/eirBJiBwQj

    GroenLinks-lijsttrekker Jesse Klaver zei vrijdag bij RTL Z dat hij worstelt met de leeftijdsgrens in het voorstel van D66:

    Twitter avatar RoelSchrein Roel Schreinemachers GL-leider Klaver: iemand moet waardig uit leven kunnen stappen, dilemma waar leeftijdsgrens ligt #CampagneUpdate https://t.co/EVHACfCf7E

    De internet-, radio- en televisiegids van vanavond

  • Bij Tijd voor MAX was Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren te gast. Ze sprak onder meer over haar plannen voor de ouderenzorg. Terug te kijken via NPO.nl.
  • Kinderen stellen vragen aan CDA-leider Sybrand Buma in De Kinderstem. Eerder kregen ze Jesse Klaver en Henk Krol voor de microfoon. Te bekijken op het YouTube-kanaal van De Kindercorrespondent en vanaf 21.30 uur in het Radio 1-programma Langs de lijn en omstreken.
  • Alexander Pechtold (D66) is te gast in Nieuwsuur. Op de site van de NOS is vast een voorproefje te vinden. Vanaf 22.00 uur op NPO2.
  • Humberto Tan ontvangt 50Plus-leider Henk Krol en vraagt hem "hoe hij zijn partij weer terug op de rails wil krijgen". RTL Late Night, 22.30 uur RTL 4.
  • Facebook komt met Nederlandse nepnieuwscheck

    Facebook gaat ook in Nederland proberen nepnieuws te filteren. Het sociale netwerk is een samenwerking aangegaan met factcheckers van de Universiteit Leiden en Nu.nl. Facebook zette al dergelijke projecten op in de Verenigde Staten, Frankrijk en Duitsland.

    Staatssecretaris Sander Dekker (Media, PvdA) is blij met het initiatief van Facebook:

    “Verspreiding van verzonnen berichten kan verstrekkende gevolgen hebben, zeker ook in verkiezingstijd.”

    FvD deelt optimistische interpretatie peilingen

    Peilingwijzer is niet blij met een tweet van het Forum voor Democratie. De partij deelde donderdag een grafiek waaruit bleek dat de steun in de peilingen nu "omhoog vliegt". Peilingwijzer-initiator Tom Louwerse‏ vindt dat de partij van Thierry Baudet onacceptabel veel informatie heeft weggelaten.

    Twitter avatar fvdemocratie ForumvoorDemocratie Forum voor Democratie vliegt nu omhoog in de @peilingwijzer Pak ook je stem terug op 15 maart. Stem #FVD https://t.co/HvI2i5OrfG

    Louwerse zegt zich niet te willen bemoeien met de interpretatie van de gegevens, "maar de grafiek graag wel presenteren met een duidelijke y-as".

    Twitter avatar tomlouwerse Tom Louwerse En zo ziet de grafiek er correct uit. https://t.co/MdDHThZnPY https://t.co/lXJtgiWGag

    Forum voor Democratie kan volgens de meest actuele informatie van de Peilingwijzer rekenen op nul tot twee zetels.

    Vierde politieke podcast, over Asscher

    Deel 4 van onze politieke podcast Haagse Zaken staat online. Daarin praten verslaggevers Thijs Niemantsverdriet en Petra de Koning over vicepremier en PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher. Thijs volgt de PvdA al jaren, Petra volgde Asscher de afgelopen jaren als minister van Sociale Zaken. De presentatie van Haagse Zaken is zoals altijd in handen van onze columniste Lamyae Aharouay.

    Pechtold: Statenlid had Wilders-tweet niet moeten schrijven

    Het Limburgse D66-Statenlid Hans van Wageningen had niet moeten schrijven dat Geert Wilders hoopt op een aanslag in Nederland. Dat heeft Alexander Pechtold donderdag gezegd in een interview met De Twentsche Courant Tubantia. Volgens de lijsttrekker van D66 heeft Van Wageningen zich laten meeslepen door emoties:

    "Soms zou je hopen dat mensen in campagnetijd hun privégevoelens even voor zich zouden laten."

    Van Wageningen reageerde in een opiniestuk op twee gefotoshopte foto's. Een foto, waarop Pechtold in een demonstratie van sharia-voorstanders was geplakt, werd verspreid door Geert Wilders. Op de andere foto is een nagemaakte poster van D66 met de tekst "En nu Hamas!" in een Hamas-demonstratie geplakt. Dat beeld werd rondgestuurd door het Heerlense raadslid Christian Petermann. Hij heeft zijn tweet inmiddels verwijderd.

    Volgens Van Wageningen volgen Wilders en Petermann "een strategie die eerder door Hitler is gevolgd en nog niet zo lang geleden door Milosevic":

    "Laten we daarvoor oppassen. Mijn hoop is dat er genoeg Nederlanders zijn die voor zichzelf blijven nadenken. Die het gevaar zien als Wilders zijn gehoor opzweept om "minder, minder" te roepen. Die zien hoe Wilders garen spint bij iedere aanslag. Hij hoopt op een aanslag vlak voor de verkiezingen en dat hij op het Haagse pluche zit als de rook weer is opgetrokken."

    De uitspraken van Van Wageningen zijn "heel onverstandig", zei Pechtold in het interview. Het partijbestuur heeft het raadslid laten weten dat "wij het niet zo'n gelukkige tweet vonden". Van Wageningen heeft zijn tweet met daarin de uitspraken over Wilders nog altijd op zijn pagina staan.

    Twitter avatar hvwageningen Hans van Wageningen #nepnieuws over Pechtold is gevaarlijk. Laat je niet in de luren leggen. https://t.co/nETZ1QWghN

    Rutte tegen studenten: zeur niet

    In een interview met jongerensite Vice was premier en VVD-lijsttrekker Mark Rutte duidelijk tegen studenten die door het leenstelsel meer studiedruk zouden voelen: “zeur niet! Ik vind dat zo’n onzin”. Sinds 2015 krijgen studenten geen basisbeurs, een gift, meer, maar moeten ze het geld lenen. De VVD-lijsttrekker zei te kunnen begrijpen dat studenten daardoor meer studiedruk voelen, maar dat Nederland een “waanzinnig goed onderwijsstelsel” heeft waar studenten gebruik van zouden moeten maken, in plaats van te “zeuren”.

    In het Vice-interview, het eerste in een serie met lijsttrekkers van grote partijen, herhaalde Rutte verder ook zijn uitspraak dat jongeren met een migratieachtergrond zich moeten ‘’inknokken in de samenleving”en keerde hij zich daarom tegen anoniem solliciteren: “een werkelijk verschrikkelijke uitvinding, gruwelijk!”.

    Daarnaast herhaalde hij zijn eerdere excuses voor beloftes die hij tijdens de campagne in 2012 deed, maar niet kon waarmaken: hij noemde het “een grote fout” en ‘’een blunder”. Maar hij kon zich niet voorstellen dat omdat burgers niet allemaal duizend euro kregen, zoals hij destijds beloofde, jonge kiezers nu niet zouden gaan stemmen.

    door Mark Lievisse Adriaanse

    Niet Tichelaar, maar de VVD is het probleem

    Bij de 'koffie en campagne'-sessie die de PvdA om de paar dagen houdt, om de pers bij te praten over de campagne, wilde staatssecretaris Sharon Dijksma niets meer kwijt over Jacques Tichelaar. 'Lodewijk heeft daar gisteren over gezegd wat hij heeft gezegd.' De partijtop wil de kwestie-Tichelaar zoveel mogelijk buiten de campagne proberen te houden.

    Nee, de PvdA-boodschap was: Mark Rutte die begint over een tweedeling en het risico dat de PVV de grootste wordt? Zoals hij gisteren zei? Dan hebben wij er nog wel eentje voor hem. Door het VVD-verkiezingsprogramma neemt de ongelijkheid toe, ouderen gaan er amper op vooruit en in de bijstand gaan mensen er zelfs op achteruit. 'Hardvochtig' beleid. En het CDA kan er ook wat van, constateerde Dijksma. Vanavond zitten Lodewijk Asscher en Sybrand Buma allebei bij Pauw en Jinek, zet de chips en cola klaar, want daar gaat Asscher Buma aanspreken op zijn verantwoordelijkheidsvakantie van de afgelopen jaren, terwijl de PvdA moeilijke bezuinigingen heeft doorgevoerd.

    Intussen is CDA'er Buma over precies dit onderwerp via de pers in een akkefietje verwikkeld met de VVD. Tegen De Telegraaf was staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën, VVD) nogal fel over Buma: waar was hij 'in Jezusnaam', afgelopen jaren, tijdens de lastige besluiten? Wat een typische arrogantie van de macht, reageerde Buma net, 'onafhankelijke controle is een kernwaarde van onze democratie'.

    Dijsselbloem: partijtop pleegde 'belletjes' over Tichelaar

    De partijleiding van de Partij van de Arbeid heeft voorafgaand aan het vertrek van Commissaris van de Koning Jacques Tichelaar "belletjes" gepleegd om de fractie in Provinciale Staten van Drenthe op de integriteitsregels van de partij te wijzen. Dat heeft PvdA-prominent en minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem donderdag gezegd in een interview met radiozender BNR.

    "We hebben in de partij hele strenge integriteitsregels. Die staan niet toe dat je familieleden opdrachten toespeelt, laten we daar duidelijk over zijn. Daar staat ook in dat het aan het democratisch orgaan, in dit geval de Provinciale Staten van Drenthe, is of dat aan de hand is en daar een politiek oordeel over te vellen."

    Volgens minister Dijsselbloem is er landelijk geen opdracht gegeven om Tichelaar te laten vallen:

    "Maar de opvatting van, laten we zeggen, de top van de Partij van de Arbeid was in Drenthe wel bekend."

    Tichelaar kwam dit weekend om opspraak, nadat bleek dat hij bij de provincie zijn schoonzus had aanbevolen voor een herinrichtingsklus, ter waarde van 3.105 euro. Woensdag trad hij af omdat hij het vertrouwen van de Staten verloren was.

    The Guardian legt uit hoe onze verkiezingen werken

    De Nederlandse verkiezingen zijn ook voor de Britten interessant, schrijft de Britse krant The Guardian donderdag.

    "Na het Britse EU-referendum en de verkiezing van Donald Trump in de Verenigde Staten zou een overwinning van de PVV passen bij de opkomst van nativistische, anti-establismentbewegingen."

    De krant zet voor geïnteresseerde niet-Nederlanders uiteen hoe de verkiezingen werken, waar de campagne over gaat en wat de mogelijke gevolgen zijn van de verkiezingsuitslag. Maar, waarschuwt de schrijver, op echte duidelijkheid moeten we nog even wachten:

    "Hoewel deze keer de verschillen tussen de mogelijke coalitiepartners niet enorm zijn, zou de coalitievorming enige tijd kunnen duren: in Nederland gemiddeld drie maanden."

    Nummer 2 op lijst van 50Plus doet het rustig aan vanwege ziekte

    Léonie Sazias, nummer twee op de lijst van 50Plus, heeft haar politieke activiteiten op een laag pitje gezet. Bij de 59-jarige politica is darmkanker geconstateerd. Dat zegt Sazias donderdag in de Telegraaf.

    Eerder moest Sazias al bij campagneactiviteiten verstek laten gaan vanwege een operatie. De voormalige presentatrice zegt dat toen niet alle kwaadaardige cellen uit haar darmen konden worden gehaald. "De vervolgoperatie vindt over een paar weken plaats", aldus Sazias. "Dan hoop ik dat de kanker helemaal uit mijn lijf is verdwenen."

    Sazias noemt de situatie "zorgelijk", maar zegt strijdbaar te zijn. "[Ik] laat Henk Krol, die eerder ook aan darmkanker is geopereerd, niet in de steek", aldus Sazias.

    Een woordvoerder van de partij vertelde vanochtend aan NRC dat Sazias niet al haar activiteiten staakt. Vanavond zal ze met partijleider Henk Krol te zien zijn bij RTL Late Night met Humberto Tan.

    In november onthulde 50Plus-leider Henk Krol dat Sazias de nummer twee op de lijst van de partij werd. Voor die tijd was ze gemeenteraadslid in Hilversum, eerst voor de Democratisch Liberale Partij Hilversum en later voor de fusiepartij Hart voor Hilversum.

    Arib zeer kritisch over werkwijze Denk

    Kamervoorzitter Khadija Arib is zeer kritisch over de werkwijze van de politieke partij Denk. In een uitzending van het radioprogramma Dit is de Dag reageerde ze op de omstreden uitspraak van Tunahan Kuzu die stelde dat "bij oudere [patiënten] met een migratieachtergrond de stekker er eerder wordt uitgetrokken”.

    Volgens de nummer twee van de PvdA is de uitspraak "onethisch" en nergens op gebaseerd. "Het gaat vooral om angst zaaien onder allochtone ouderen".

    Lees ook het opiniestuk van verpleegkundige Maria Bakker: Stekker eruit trekken, Kuzu, hoe dan?

    Het gedrag van Kuzu en Selçuk Öztürk in de Tweede Kamer brengt volgens Arib ook schade toe aan "het aanzien van de Kamer". Het "verketteren" van collega-Kamerleden en het manipuleren van uitspraken is "ongekend voor onze parlementaire geschiedenis". Arib doelde op de campagne van Denk op sociale media om het stemgedrag van Kamerleden met een Turks-Nederlandse en Marokkaans-Nederlandse achtergrond onder de loep te nemen. Zij zouden hun achtergrond verloochenen.

    Asscher: Rutte “late bekeerling” over Wilders

    PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher reageerde vanavond op een PvdA-bijeenkomst in Hengelo op de waarschuwing van VVD-leider Rutte voor Geert Wilders. Er is nog steeds “een hele grote kans” dat de PVV op 15 maart de grootste partij wordt, zei Rutte vandaag. Asschers reactie: “Rutte is wel een late bekeerling. Eerder was zijn strategie steeds: Wilders negeren.”

    Eerder vandaag was Asscher in Enschede te gast bij het dagblad Tubantia. Op de campus van Universiteit Twente kreeg hij van gespreksleider Ferry Mingelen de onvermijdelijke vraag wanneer de PvdA nu eens gaat stijgen in de peilingen. Asscher antwoordde met een grapje: misschien zou vanmiddag wel eens het “mirakel van Tubantia” kunnen plaatsvinden.

    In Enschede zei Asscher, net als afgelopen zondag bij het RTL-debat, dat er “een grens” is aan het aantal vluchtelingen dat Nederland kan opnemen. Opnieuw tientallen duizenden vluchtelingen zoals in 2015, zei Asscher, “kan de samenleving niet dragen.” “Zelfs de meest gastvrije persoon raakt in paniek als hij niet weet hoeveel mensen er komen eten.”

    Anders dan Jesse Klaver (GroenLinks) wilde Asscher wel een voorspelling geven van de verkiezingsuitslag. Hij gaf zijn eigen PvdA 26 zetels, de VVD 25 en de PVV 19. “U denkt dus nog steeds premier te gaan worden?” vroeg Mingelen. Asscher: “Als het moet, dan doen we dat.”

    PVV gaat weer publiekelijk campagne voeren

    Geert Wilders gaat weer het land in om campagne te voeren. Dat maakt hij bekend via een persverklaring. De politicus schortte de publieke campagne van de PVV vorige week tijdelijk op uit zorgen over het beveiligingslek bij de Dienst Bewaken en Beveiligen (DBB). NRC meldde enkele dagen daarvoor dat DBB-agent Faris K. informatie had verstrekt aan een Marokkaans-Nederlandse criminele groepering. Uit verdere berichtgeving van het AD bleek dat K. al eerder onderzocht is omdat hij mogelijk informatie zou hebben gelekt toen hij voor de politie werkte in Utrecht.

    "We gaan weer het land in. De kiezer wil ons zien en wij de kiezer ook! De veiligheidsrisico's zullen tot het minimum worden beperkt. Ik heb er veel zin in!", schrijft Wilders in zijn verklaring. Hij zegt binnenkort weer te gaan flyeren en geeft interviews aan onder andere Omroep Max. Eerder op woensdag werd bekend dat de beveiliging van Wilders versterkt wordt met militairen van de Brigade Speciale Beveiligingsopdrachten.

    Op 7 maart heeft Wilders zijn eerste televisiedebat bij het Jeugdjournaal. Hij zal met drie debatten meedoen voor de verkiezingen.

    De politieke televisiegids voor vanavond

    Ook op radio en televisie dendert de campagne lekker door. Een overzicht van het politieke aanbod voor vanavond:

    • In het programma Langs de Lijn op Radio 1 wordt vanavond 50Plus-lijsttrekker Henk Krol ondervraagd door kindercorrespondent Tako Rietveld en drie kinderen, Laurianne, Emma en Isa. Te horen op Radio 1 om 20.42 uur
    • Nieuwsuur zet de reeks thema-uitzendingen rond lijsttrekkers voort en wijdt de uitzending van vanavond aan SP-leider Emile Roemer.Te zien op NPO2 van 22.00 uur tot 22.47 uur.
    • RTL Late Night start vanavond haar zogenaamde vlogserie. Elke lijsttrekker heeft de afgelopen tijd 24 uur van zijn leven op een vlog vastgelegd en in de talkshow komen die filmpjes vanaf vanavond dagelijks voorbij. Het spits wordt afgebeten door lijsttrekker van de Partij voor de Dieren Marianne Thieme, dis zelf aanwezig is om haar vlog toe te lichten. Te zien op RTL4 van 22.30 tot 23.30 uur.
    • In Pauw en Jinek komt vanavond de nummer twee van de PVV Fleur Agema langs. Te zien op NPO1 van 23.00 tot 23.55 uur.

    'Boerenbedrog': Zijlstra en Pechtold ruziën over klimaat

    VVD en D66 maken deze woensdag ruzie over klimaat en lastenverzwaringen. De VVD doet aan "boerenbedrog" door de doelen van het klimaatakkoord van Parijs niet te laten doorrekenen, zei D66-leider Alexander Pechtold woensdagochtend in De Telegraaf. De VVD zou 'Parijs' intact willen laten zonder er eerlijk bij te zeggen dat hiervoor forse lastenverzwaringen nodig zijn. "Een stem op de VVD betekent dat mensen na 15 maart rond de drie of vijf miljard extra lastenverzwaring tegemoet kunnen zien", zegt Pechtold in het interview.


    Foto ANP / Bart Maat

    Onzin, bezwoer VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra woensdagmiddag bij BNR. Ja, het klopt dat de maatregelen die de VVD wil nemen niet zijn meegenomen in de doorrekening van het Planbureau voor de Leefomgeving, dat naar de milieueffecten van de partijprogramma's keek. Het PBL zegt geen Europese maatregelen te kunnen doorrekenen, terwijl de VVD die juist voorstaat, zegt Zijlstra. Zo wil de VVD dat er Europese normen voor verlaging van de CO2-uitstoot komen. "CO2 stopt niet bij de Nederlandse grens." Zijlstra erkent dat ook Europese maatregelen Nederlanders geld gaan kosten, maar hoeveel is volgens hem nog niet te zeggen. "Geen enkele partij kan voorspellen wat de klimaatdoelen van Parijs gaan kosten."

    Zijlstra ging direct in de tegenaanval: volgens hem vergeet D66 de kiezer te vertellen dat het voor 4 miljard aan lastenverzwaringen rond energie doorvoert. Weliswaar niet de komende kabinetsperiode, maar wel na 2021. "Ze doen het wel, maar je ziet het niet in de doorrekening. Pechtold verwijt de VVD heel veel, maar moet misschien even zelf in de spiegel kijken." De VVD-fractievoorzitter doelt op milieumaatregelen die D66 neemt om Parijs te halen en bij de CPB-doorrekening niet direct zichtbaar worden. Dit soort lastenverzwaringen worden op lange termijn echter wel op gezinnen afgewenteld, schrijft het CPB. In totaal gaat het bij D66 om 5,5 miljard euro, waaronder inderdaad lastenverzwaringen rond energie.

    Rutte vreest overwinning van de PVV

    Twee dagen geleden voorspelde VVD-lijsttrekker Mark Rutte nog een klinkende overwinning voor zijn eigen partij en een ietwat mager resultaat van 15 zetels voor de PVV. Woensdag leek Rutte op campagne in Zeist toch iets minder zeker van zijn zaak, zo tekende persbureau ANP op.

    Verwijzend naar de peilingen zei Rutte dat de kans “levensgroot” is dat de partij van Geert Wilders bij de verkiezingen toch de grootste wordt. Om dat te voorkomen zei Rutte te gaan knokken. Daarmee richt hij zijn pijlen twee weken voor de verkiezingen weer duidelijk dan de afgelopen weken op de PVV.

    Een coalitie met de PVV sloot Rutte woensdag voor de zoveelste keer uit. Dit maal zei hij zelfs “nooit meer” te zullen samenwerken met de partij van Geert Wilders.

    “We weten dat ze weglopen als het moeilijk wordt, dat ze problemen niet kleiner maar groter maken, dat ze tegenstellingen aanzetten in plaats van verminderen.”

    Henk Krol past programma maar een beetje aan

    Dunt lijsttrekker van 50Plus Henk Krol zijn agenda nu wel of niet uit? Dinsdag liet partijvoorzitter Jan Nagel aan persbureau ANP weten dat Krols agenda voor de rest van de verkiezingscampagne uitgedund zou zijn, om de lijsttrekker wat meer rust te geven. Krol kwam afgelopen week onder vuur nadat hij zei dat het verlagen van de AOW-leeftijd ten koste zou moeten gaan van de hoogte van het staatspensioen. Hij nam dat later terug, maar creëerde sindsdien in media-optredens alleen maar meer verwarring. Tegen het Algemeen Dagblad zei Nagel dinsdagavond bovendien dat Krol "echt heel erg moe" zou zijn en het huidige schema "gewoon niet meer vol te houden" was.

    Woensdagochtend zat Henk Krol echter gewoon weer bij het televisieprogramma Koffietijd op RTL4. Gevraagd naar de kwestie liet Krol weten dat het allemaal was opgeblazen door de media: hij zou slechts twee radioafspraken afgezegd hebben "omdat die zo belachelijk vroeg waren dat ik dan de rest van mijn programma niet meer kon halen", en één afspraak van 's ochtends naar 's middags hebben verschoven. Meer niet.

    Hoe zit het nou? Een woordvoerder van Krol laat op verzoek weten dat de lijsttrekker zijn agenda inderdaad slechts "enigszins" heeft aangepast. Een radioafspraak voor donderdagochtend is afgezegd, maar Krol blijft naar de verschillende provincies gaan en deelnemen aan de debatten. "Hij heeft nog steeds een volle agenda, maar hij zegt niet overal ja op."

    Twitter avatar hansandringa Hans Andringa .@henkkrol is weer gewoon op pad. In Almere en de Flevopolder. https://t.co/dLzSgdPQFV

    Via een reclamezuil bij Limburgse grens de Kamer in

    Wie via de A2 de provincie Limburg in duikt, kan het haast niet missen: een metershoge reclamezuil, waarop het kandidaat-Tweede Kamerlid Martijn van Helvert (CDA) zijn politieke ambities ventileert. „Martijn van Helvert zet Limburg op de kaart” is de boodschap.

    Van Helvert moet het, net als zijn provincie- en partijgenoot Mustafa Amhaouch, op 15 maart mogelijk hebben van voorkeurstemmen. Van Helvert staat op de zestiende plaats, Amhaouch – die ook de nodige publiciteit in de provincie krijgt – op de vijftiende. Beiden zijn tussentijds in de Kamer gekomen toen partijgenoten vertrokken. In de peilingen staat het CDA op 18 zetels.

    Maar politieke reclamezuilen langs de snelweg liggen gevoelig in Limburg sinds de affaire rond het snelwegbillboard van toenmalig staatssecretaris Frans Weekers (VVD) in 2012. Weekers had het bord geregeld via toenmalig VVD-senator en wethouder Jos van Rey, inmiddels veroordeeld wegens omkoping.

    Hoewel de affaire bij de VVD speelde, zijn de Limburgse kandidaat-Kamerleden van het CDA expliciet gewezen op het giftenreglement van de partij, bevestigt penningmeester Noël Lebens van het CDA-Limburg tegenover NRC.

    Jan Roos had ongelijk: er stonden wél kerstbomen op de HvA

    In de talkshow Pauw en Jinek werd voorman van VNL Jan Roos dinsdagavond al stevig aangevallen op zijn vermeende dubbele standaard omtrent normen en waarden. Maar nu blijkt ook een uitspraak die Roos in de talkshow deed niet te kloppen. Roos zei in het programma dat op de Hogeschool van Amsterdam al "een aantal jaar" in de kerstperiode geen kerstbomen meer in de gang mogen staan omdat de HvA islamitische studenten niet "voor de schenen wil schoppen".

    Klopt niet, checkte Folia, het nieuwsblad van de Universiteit en de Hogeschool van Amsterdam, woensdag. Folia belde alle locaties van de HvA af en concludeert dat zowel afgelopen kerstperiode als de jaren daarvoor gewoon kerstbomen in de gangen stonden.

    Buma vindt zichzelf 'de echte uitdager van Rutte'

    Wie naar de Peilingwijzer kijkt kan misschien concluderen dat de strijd in de campagne de laatste twee weken tussen Mark Rutte (VVD) en Geert Wilders (PVV) zal gaan. Maar niets is minder waar, volgens CDA-leider Sybrand Buma. Niet Wilders maar hijzelf is namelijk de echte uitdager van premier Rutte, zo zegt Buma in een interview met Vrij Nederland.

    "Ja, in ideologisch opzicht ben ik de echte uitdager van Mark Rutte. Ik zie de wereld anders dan hij. Rutte heeft letterlijk gezegd: visie is de olifant in de kamer die het zicht belemmert. Voor mij is ideologie de bron waar je je aan laaft."

    De verhouding tussen Buma en Rutte is tegelijkertijd niet al te best, zo erkent de CDA-leider in het interview. Een uitnodiging om met de premier in een Indonesisch restaurant te gaan eten zat er bijvoorbeeld nooit in. Maar ook een coalitie over links ziet Buma niet echt zitten. "Asscher en Klaver kunnen kabinetten gaan samenstellen van hier tot Tokyo, maar ik bestrijd het linkse programma."

    Tenminste één uitspraak die Buma in het interview doet klopt overigens niet: zijn stelling dat het 'gewone publiek' niet naar binnen mag in het Academiegebouw, waar de Unie van Utrecht is gesloten. Het universiteitsblad van de Universiteit Utrecht liet op twitter direct weten dat zowel de gewone man als Buma op kantooruren van harte welkom zijn in het gebouw.

    Twitter avatar dubnieuws DUB Het Academiegebouw is doordeweeks gewoon voor iedereen toegankelijk, hoor. Ook voor Sybrand Buma van het CDA. https://t.co/0m8Ih1k7iN

    "In Academiegebouw @UniUtrecht waar de Unie van Utrecht is gesloten, mag het gewone publiek niet eens naar binnen!" https://t.co/i8sWapPWAS

    — PG Kroeger (@PGKroeger) March 1, 2017

    Flinke botsing tussen Eva Jinek en Jan Roos

    Het knetterde dinsdagavond flink tussen Eva Jinek en VNL-leider Jan Roos tijdens het programma Pauw en Jinek. Er was vooral veel te doen over de westerse waarden die Roos predikte, waaronder "de gelijkheid tussen man en vrouw en tussen homo en hetero".

    Presentator Jeroen Pauw zei dat Roos vaak spreekt over westerse normen en waarden, maar zich in zijn tijd als Powned-journalist behoorlijk asociaal opstelde. Pauw vroeg wat Roos de "morele autoriteit" gaf om anderen de maat te nemen, waarna enkele beelden werden getoond waarin Roos als Powned-verslaggever mensen beledigt en treitert. Roos zei dat dit satire was en dat hij niet journalistiek bedreef.

    Direct hierna verweet Roos Jinek dat zij niet objectief was. Hierop zei de presentatrice dat Roos niet zulke "wijverige verwijten" moest maken:

    Zo...dus @LavieJanRoos vindt Eva niet journalistiek objectief? #penj pic.twitter.com/D7Q7Oj5tJe

    — Jinek (@JinekLive) 28 februari 2017

    Ook D66-lijsttrekker Alexander Pechtold was te gast bij het programma. Ook hij kreeg het met Roos aan de stok, toen hij de VNL-leider hypocrisie verweet. Volgens Pechtold neemt Roos het nu op voor homo's die hand in hand op straat willen lopen, terwijl hij eerder nog homo-onvriendelijke uitlatingen deed. De VNL-leider noemde Pechtold hierna "politiek correct" en verweet hem "wegkijken."

    .@APechtold valt @LavieJanRoos aan op hypocriete uitlatingen #penj pic.twitter.com/utfSN1Hhvq

    — Jinek (@JinekLive) 28 februari 2017

    VVD en PVV gelijk in Peilingwijzer, 50Plus min drie

    In de nieuwe Peilingwijzer van vanochtend zakt de PVV verder. Begin dit jaar werden die partij, qua gewogen gemiddelde van verschillende peilingen, nog 29 zetels toegedicht, inmiddels zijn dat 24. Ze moet de VVD met 25 voor zich dulden, al is dat verschil ‘statistisch niet relevant’ en staan ze formeel dus gelijk.

    50Plus (6) verloor er in een week 3. Het CDA (18) loopt iets uit op D66 (17). GroenLinks (17) en SP (13) pakken een zetel, terwijl PvdA (13) stil blijft staan. Kijk voor foutmarges en statistische details op de site van peilingeindbaas Tom Louwerse.

    Disclaimer: de peiling van EénVandaag is de enige van ná het RTL-debat die in deze meting is opgenomen. In de ‘imagometer’ van het televisieprogramma scoorde Buma de meeste punten, al houden ook die niet over.

    De politieke televisiegids voor vanavond

    Ook op radio en televisie dendert de campagne vanavond lekker door. Een overzicht van het politieke aanbod voor vanavond:

    • Op dit moment schuift D66-lijsttrekker Alexander Pechtold aan in Tijd voor Max, om met presentatoren Martine van Os en Sybrand Niessen te praten over zijn visie op de toekomst van de ouderenzorg in Nederland. Te zien op NPO 1 van 17.10 tot 17.50 uur.
    • Het programma Langs de Lijn op Radio 1 start vanavond met het onderdeel De Kinderstem, waarin dagelijks een lijsttrekker ondervraagd wordt door kindercorrespondent Tako Rietveld en drie kinderen. Vanavond wordt Jesse Klaver (GroenLinks) het vuur aan de schenen gelegd door Laurianne, Emma en Isa. Te horen op Radio 1 om 21.42 uur
    • In het discussieprogramma De Tafel van Tijs, gepresenteerd door Tijs van den Brink, gaat het vanavond over het wetsvoorstel ‘Voltooid Leven’ en wat als waardig ouder worden kan beschouwd. De discussie vindt plaats tussen ChristenUnie-voorman Gert-Jan Segers en Alexander Pechtold. Te zien op NPO2 van 21.20 uur tot 22.00 uur.
    • Nieuwsuur zet de reeks thema uitzendingen rond lijsttrekkers voort, en wijdt de uitzending van vanavond aan Tunahun Kuzu van partij Denk. Te zien op NPO2 van 22.00 uur tot 22.47 uur.
    • Nog een keer Pechtold, vanavond bij de tweede aflevering van Pauw en Jinek. Ook lijsttrekker van VNL Jan Roos is vanavond te gast. Te zien op NPO1 van 23.00 tot 23.55 uur.

    Buma ietsje meer premierwaardig

    Is Sybrand Buma geschikt als premier? Het panel van EenVandaag geeft hem het cijfer -0,2, op een schaal van -5 tot +5. Dat is een stijging, want in januari was het nog maar -0,9. Als enige profiteert de CDA-leider daarmee van het RTL-debat, concludeert EenVandaag, dat naast zetels ook het imago van lijsttrekkers peilt. In een peiling van Maurice de Hond werd Buma als beste debater beoordeelt. Maar in beide onderzoeken had hij dat te danken aan PVV- en VVD-stemmers. Populariteit wint hij er dus mee, maar het is de vraag of dat ook zetels oplevert. Qua premierwaardigheid moet hij Rutte en Pechtold nog voor zich dulden.

    Forum voor Democratie verliest kort geding over debat NOS

    De NOS hoeft Thierry Baudet, de lijsttrekker van Forum voor Democratie (FvD), niet alsnog uit te nodigen voor het televisiedebat op 14 maart. Dat heeft de kortgedingrechter dinsdagmiddag bepaald. De nieuwe partij had het kort geding aangespannen omdat ze vond dat de omroep niet mag bepalen "welke partijen relevant zijn en welke niet".

    Volgens de rechter heeft de NOS echter een grote mate van vrijheid bij het inrichten van haar programma's. De omroep mag alleen geen keuzes maken waarmee ze "invloed uitoefent, of tracht uit te oefenen, op het resultaat van de verkiezingen door zonder goede gronden de ene partij wel voor het debat uit te nodigen en de andere niet." De NOS maakt haar keuze voor het debat echter op basis van de huidige zetelaantallen en de Peilingwijzer, en daardoor zijn de "gemaakte keuzes transparant en voldoende neutraal", aldus de rechter.

    FvD had onder meer aangevoerd dat de partij in haar uitingsvrijheid wordt beperkt doordat ze niet mee mag doen aan het debat. Volgens de rechter zijn er echter genoeg andere kanalen waarlangs FvD haar mening kan uiten. "Dat daarmee mogelijk een minder groot publiek wordt bereikt, doet daar niet aan af."

    Verkiezingsagenda Henk Krol uitgedund

    50Plus-leider Henk Krol schroeft, twee weken voor de verkiezingen, zijn campagne terug. Partijvoorzitter Jan Nagel laat aan persbureau ANP weten dat Krols agenda voor de rest van de verkiezingscampagne is uitgedund. Krol kwam afgelopen week onder vuur nadat hij zei dat het verlagen van de AOW-leeftijd ten koste zou moeten gaan van de hoogte van het staatspensioen. Hij nam dat later terug, maar creëerde sindsdien in media-optredens alleen maar meer verwarring.

    Nagel benadrukt dat Krols positie niet ter discussie staat maar dat hij heel veel alleen moet doen. De nummer 2 op de lijst, Léonie Sazias, is uitgevallen na een operatie. „Dan heb je af en toe een minder goede dag.” Volgens Nagel blijft de partij achter Krol staan: „We zijn absoluut eensgezind. Er is grote bewondering voor Henk.”

    Lijsttrekker van 50Plus Henk Krol overlegt met Jan Nagel in zijn werkkamer in het gebouw van de Tweede Kamer. Foto Bart Maat/ANP

    Henk Krol: ik had niet mijn beste dag

    50Plus-leider Henk Krol had vorige week geen beste week door de grote verwarring die ontstond over het AOW-standpunt van de partij. Maandagavond maakte hij het er met een optreden bij tv-programma Pauw & Jinek niet veel beter op: Krol haalde meerdere keren AOW en WAO (de voormalige naam van de arbeidsongeschiktheidsuitkering) door elkaar en beweerde ten onrechte dat een vorige week dinsdag verstuurd persbericht afkomstig was van het wetenschappelijk bureau van 50Plus. Nu.nl-journalist Avinash Bhikhie twitterde nog tijdens de uitzending dat dit persbericht toch echt van de partij zelf kwam:

    Twitter avatar AviBhikhie Avinash Bhikhie Persbericht kwam van redactie 50plus. Niet van het wetenschappelijk bureau. https://t.co/izjHdTAZzF

    Krol gaf dinsdagochtend op Radio 1 toe dat hij maandag "niet zijn beste dag" had. Hij zei vermoeid te zijn na een onderzoek in het ziekenhuis 's middags en had achteraf misschien niet nog 's avonds laat in een talkshow moeten gaan zitten, erkende hij.

    Uit een door 50Plus zelf besteld onderzoeksrapport bleek vorige week dinsdag dat de verlaging van de AOW-leeftijd naar 65 jaar, het "breekpunt" van de partij, best kon. Maar niet in combinatie met een staatspensioen dat meebeweegt met de economische groei. 50Plus moet "kiezen uit een aantal kwaden", zei Krol. Partijvoorzitter Jan Nagel zei later dat die uitspraak van Krol een "vergissing" was. Door de commotie rond de AOW-plannen daalde 50Plus significant in de nieuwste Peilingwijzer.

    Klaver wil dat volgende kabinet voor de helft uit vrouwen bestaat

    GroenLinks-lijsttrekker Jesse Klaver vindt dat het volgende kabinet voor de helft uit vrouwelijke politici moet bestaan. Dat zei de 30-jarige partijleider tijdens een bijeenkomst in Leiden maandagavond.

    Klaver wil afspraken over het quotum maken tijdens de formatiegesprekken, gesteld dat GroenLinks daaraan meedoet. De lijsttrekker zei het erg te vinden dat er nog steeds een glazen plafond is. "Dat de maatschappelijke norm nog steeds te mannelijk is. Dat gaan wij veranderen", aldus Klaver.

    Op dit moment zijn slechts zeven van de twintig bewindslieden in de coalitie vrouw. Wel is het aantal vrouwelijke ministers en staatssecretarissen de afgelopen decennia langzaamaan toegenomen. Ook de meeste lijsttrekkers en Kamerleden zijn man.

    De politieke televisiegids voor vanavond

    Deze week gaat de campagne op radio en televisie pas echt goed los. Een overzicht van het politieke aanbod voor vanavond:

    • De Wereld Draait Door verandert voor de tweede maandag op rij in Vara-klassieker Het Lagerhuis. Vandaag discussiëren naast betrokken burgers ook lijsttrekkers Sylvana Simons (Artikel 1) en Thierry Baudet (Forum voor Democratie) mee. Te zien op NPO 1 van 19.00 tot 19.55 uur.
    • In Nieuwsuur staat vanaf vanavond steeds één lijsttrekker een volledige uitzending centraal. Het spits wordt vanavond afgebeten met Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren. Na haar volgen nog elf andere lijsttrekkers, nadat Wilders maandagmiddag zijn deelname afzegde. Te zien op NPO2 van 22.00 uur tot 22.47 uur.
    • Ook vanavond: de eerste aflevering van het nieuwe gezamenlijke programma van presentatoren Eva Jinek en Jeroen Pauw. Hun eerste gasten zijn maandag SP-lijsttrekker Emile Roemer en fractieleider van de VVD Halbe Zijlstra. Te zien op NPO1 van 23.00 tot 23.55 uur.

    Nieuwe stemwijzer laat zien welke lijsttrekker je #BOOS maakt

    Eerder toog BNN-presentator Tim Hofman met zijn Youtube-show #BOOS al naar Den Haag om onder de noemer "Polertiek" politici het vuur aan de schenen te leggen. Maandag presenteerde Hofman een politieke app, waarin ook een eigen stemwijzer ("Kieskompassie") zit opgenomen.

    Het is soms een beetje gissen, naar wat er precies bedoeld wordt met stellingen als "De privercy van iedereen mag een klein beetje een middelvingertsj krijgen om terrorismegedoe te bestrijden" en "Sommige groepies waarvan de perlitie denkt dat ze vaker crimineeltsj zijn, moeten ook strengerder gecontroleerd worden". Maar als je over alle statements een oordeel geeft dat varieert van "duizend mee eens", via "soort van in het midden" tot "duizend niet mee eens", toont de app welke lijsttrekker je boos maakt. Bijvoorbeeld: Yung Klavey (Jesse Klaver), The Notorious G.E.E.R.T. (Geert Wilders) of Kees (Mark Rutte). De app is gratis te downloaden.

    Hofman was eerder ook al initiatiefnemer van De Stembus 2017, een daadwerkelijke bus die langs mbo- en hbo-instellingen reist om studenten ervan bewust te maken dat er verkiezingen aan komen.

    Grote Kleine Partijen Debat geannuleerd

    In cultureel centrum Lux in Nijmegen zouden ze het op woensdag 1 maart helemaal anders gaan doen. Geen debat met Rutte, Buma of Klaver, maar juist met de lijsttrekkers van de mini-partijtjes die op 15 maart ook meedoen. Maar helaas, dit Grote Kleine Partijen Debat gaat niet door, zo meldt de organisatie op haar website. Reden? “Het bleek niet mogelijk om minimaal vier kleine partijen te vinden die op die datum aanwezig konden zijn.”

    De enige twee kandidaten die wél bereid waren te komen, vertelt Suzanne Brunner van Lux, waren lijsttrekker Jan Roos van Voor Nederland (VNL) en Matthijs Pontier, de nummer twee van de Piratenpartij. De rest liet het afweten, voornamelijk om "agendatechnische" redenen. "'We kunnen niemand krijgen", zeiden ze dan." Was dat geen smoes, en wilden de Kleine Partijen in werkelijkheid liever niet in debat met andere Kleine Partijen? Brunner: "Dat heeft niemand tegen me gezegd."

    Het criterium voor deelname was als volgt, legt Brunner uit: de partij in kwestie moest een klein aantal zetels in de Tweede Kamer hebben en/of kans maken op tenministe één zetel bij de verkiezingen. Jezus Leeft!, de Burger Beweging en de Niet Stemmers kregen dus géén uitnodiging. GeenPeil werd ook niet benaderd, "want het is een beetje lastig debatteren als je geen verkiezingsprogramma hebt". Wie wel mochten komen: ChristenUnie, SGP, Partij voor de Dieren, Denk, Nieuwe Wegen en Forum voor Democratie. Maar die zeiden dus allemaal nee.

    'VVD en PVV scoren slecht op kinderrechten'

    In navolging van aparte kieswijzers voor dieren, seks, privacy en drugs kwam maandag nog een nieuw exemplaar online: de Kieswijzer Kinderrechten, van kinderrechtenorganisatie Defence for Children. Dat partijen oog hebben voor de rechten van kinderen is namelijk helemaal niet zo vanzelfsprekend, aldus de organisatie.

    De PVV en de VVD scoren in de kieswijzer zelfs "erbarmelijk slecht", onder andere door plannen die de positie van vluchtelingenkinderen "ernstig verzwakken". Maar ook partijpunten over strengere straffen voor jeugddelinquenten en het verminderen van ontwikkelingshulp leveren de twee partijen minpunten op. D66 en ChristenUnie komen uit de Kieswijzer Kinderrechten het beste naar voren, gevolgd door GroenLinks, PvdA en SP.

    In een persbericht stelt Aloys van Rest, directeur van Defence for Children, dat er dit jaar "veel te kiezen valt" en "de verschillen enorm zijn".

    “Ook al beweren de politieke partijen PVV en VVD dat zij juist opkomen voor de Nederlandse burger, zijn ze geheel voorbijgegaan aan de 3,5 miljoen kinderen in ons land. Zowel op het gebied van jeugdhulp, kindermishandeling, integratie van jonge vluchtelingen als op armoedebestrijding in binnen en buitenland geven zij niet thuis. De Partij 50 + kan daar zo bij aanschuiven."

    Geert Wilders zegt ook Nieuwsuur af

    PVV-lijsttrekker Geert Wilders zegde eerder al zijn deelname aan twee debatten op RTL4 af. Maandag cancelde hij ook zijn komst naar een speciaal aan hem gewijde uitzending van Nieuwsuur. Een woordvoerder van de PVV-voorman liet aan het programma weten dat de partij heeft besloten "alleen maar dingen te doen die we leuk vinden en dit vinden we niet leuk".

    Vanaf maandagavond staat in Nieuwsuur steeds één van de lijsttrekkers een volledige uitzending centraal. Aanvankelijk zouden dertien partijen langskomen, maar met de afzegging van Wilders worden dat er nu twaalf.

    In een reactie noemt Nieuwsuur-hoofdredacteur Joost Oranje Wilders’ afzegging “ontzettend jammer”. Oranje benadrukt ook dat de uitzending uitgebreid was besproken met Wilders en de lijsttrekker nooit iets heeft laten merken van ongenoegen over de opzet.

    Wilders komt vooralsnog wel naar het EenVandaagdebat op 13 maart, waar hij alleen tegenover VVD-lijsttrekker en huidig premier Mark Rutte staat, en het NOS-debat op dinsdagavond 14 maart, de dag voor de verkiezingen. Ook lijkt Wilders nog altijd naar de verkiezingsavond van het Jeugdjournaal te gaan, waar de lijsttrekkers op 11 maart vragen van kinderen beantwoorden.

    Buitenlandse aandacht voor Wilders... en Pechtold

    De buitenlandse media-aandacht voor de Nederlandse verkiezingen spitst zich voornamelijk toe op Geert Wilders. Zie vandaag de New York Times, en vrijdag onder meer het financiële persbureau Bloomberg.

    Maar de Financial Times ziet (ook) een andere trend: de opmars van D66. De partij 'kan haar beste resultaat sinds de jaren negentig halen', aldus de zakenkrant, en 'heeft opnieuw een kans op macht'.

    Hoe lijsttrekker Alexander Pechtold het mogelijke succes verklaart? De verkiezingen gaan over identiteit, niet over de economie, zegt hij tegen de FT.

    'When it is about the economy, we are a bit dull. We are in the middle. But when it comes to education, Europe or healthcare, we are very progressive.'

    Rutte: VVD veruit de grootste op 15 maart

    Zijn partij heeft zich officieel als doel gesteld om 51 Tweede Kamerzetels te halen, maar VVD-lijsttrekker Mark Rutte houdt het iets bescheidener. Op de Universiteit Twente vanmorgen voorspelde hij 41 zetels voor de VVD bij de verkiezingen op 15 maart.

    De PVV van Geert Wilders groeit volgens Ruttes voorspelling niet en komt op vijftien zetels uit, net als in 2012. Flink wat minder dan de recentste Peilingwijzer, het gewogen gemiddelde van zes opiniepeilingen. "Ik verwacht dat die inzakt, ja." Verder komt er volgens hem een grote middengroep, met zes partijen die tussen de veertien en zeventien zetels halen.

    Voor zijn eigen VVD verwacht Rutte ook dezelfde uitslag als in 2012, omdat hij merkt "dat mensen weer aan het thuiskomen zijn". "Ze hebben lang getwijfeld en gedacht, wat doen jullie nou, maar nu zeggen ze dat ze toch weer VVD gaan stemmen." Er moet voor de VVD nog wel een en ander de goede kant op bewegen, wil Ruttes voorspelling uitkomen, want de partij staat in Peilingwijzer nu op 23 tot 27 zetels.

    Premier Rutte trapte in Enschede een serie interviewsessies met de meeste lijsttrekkers af, het is een initiatief van De Twentsche Courant Tubantia en de Universiteit Twente. Morgen komt Jesse Klaver van GroenLinks er op bezoek.

    StemNL moet logo veranderen terwijl Friese Denk het opgeeft

    Tussen de 28 partijen die meedoen aan de Tweede Kamerverkiezingen is het vooral voor kleine partijen lastig op te vallen. De partij StemNL, nummer 26 op de lijst, dacht daarop iets gevonden te hebben: een logo zo vertrouwd, dat het wel leek alsof de partij al jaren meedeed.

    En dat kan kloppen, want het logo lijkt verdacht veel op het officiële logo van de Tweede Kamer. Zoveel zelfs, dat de Kiesraad maandag bekend maakte het logo van de partij af te wijzen. Het logo zou bij kiezers misleidende associaties kunnen oproepen omdat daarin ook het logo van de Tweede Kamer is verwerkt.

    Geen Denk meer in Friesland

    Logo-perikelen waren er al eerder bij de nieuwe partij Denk, in 2015 opgericht door de uit de PvdA-fractie gestapte Kamerleden Tunahan Kuzu en Selcuk Öztürk. Zowel de naam van hun nieuwe partij als het logo leken wel erg veel op dat van een GGZ-instelling in Friesland. Die dreigde met een rechtszaak, waarna Denk het logo aanpaste.

    Maandag liet GGZ-instelling Denk echter weten nu zelf afstand te doen van de naam. Te vaak worden de twee Denks met elkaar verward en te vaak belandde er in de mailbox van de instellingen berichten die eigenlijk bedoeld waren voor Kuzu of Öztürk. Bestuursvoorzitter Adriaan Jansen:

    "Politieke neutraliteit is essentieel voor een gezonde relatie met cliënten. Denk Basis-ggz van GGZ Friesland wil met geen enkele politieke partij geassocieerd worden. GGZ Friesland heeft geen connectie met politieke beweging DENK en daarom achten we het wijzer om te stoppen met de merknaam Denk en met denk.nl als domeinnaam."

    Als de politieke Denk snel is, kan ze de domeinnaam nu dus kopen: een mail gericht aan het reeds gewijzigde adres van GGZ Friesland volstaat.

    VVD haakt in op CDA-spotje

    Niet alleen in de debatarena bestreden de partijen elkaar zondagavond. Eén opvallend moment vond plaats tijdens de reclamebreak. Het spotje met een drietal bekvechtende kinderen waarin het CDA de weigering van Geert Wilders (PVV) en Mark Rutte (VVD) bekritiseerde was al sinds vrijdag online te bekijken.

    Maar zondagavond werd dat spotje op de televisie direct gevolgd door een inhaker van de VVD, waarin de situatie veertig jaar later wordt uitgelicht. Het spotje van de VVD paste uitstekend in de campagnestrategie van de VVD, om Mark Rutte als vaardig premier te presenteren die Nederland uit de crisis heeft geleid. Voor campagnewatchers is het voortaan ook opletten geblazen tijdens het reclameblok.

    Twitter avatar VVD VVD Leuk spotje CDA 😉. Dus Sybrand wilde als kind al premier worden? Het liep net even anders... https://t.co/sx0rhTAKJm

    Het eerste grote televisiedebat, the day after

    Het kan lijsttrekkers maken of breken en de politieke kaarten volledig opnieuw schudden: de reeks televisiedebatten. Zondagavond vond het eerste grote lijsttrekkersdebat plaats in debatcentrum de Rode Hoed in Amsterdam, live uitgezonden op RTL.

    De conclusie van politiek redacteuren Thijs Niemantsverdriet en Annemarie Kas: het debat leverde geen nieuwe linkse leider op, maar lanceerde Alexander Pechtold (D66) wel als een geloofwaardiger alternatief voor premier en VVD-lijsttrekker Mark Rutte dan Sybrand van Haersma Buma (CDA).

    Alexander Pechtold (D66) was goed op dreef. Hij slaagde er als enige van de vijf lijsttrekkers in om ‘premierwaardig’ over te komen én vlot en aanvallend te debatteren. Een rechtstreeks debat met Buma, zijn belangrijkste concurrent in het midden, won hij afgetekend. Hij viel Buma aan op de afwezigheid van het CDA de afgelopen jaren, terwijl er bezuinigd moest worden. Toen verweet Buma hem op zijn beurt alleen maar in de achterkamertjes te hebben gezeten. Pechtold antwoordde ad rem: „We moesten er eerst wat CDA’ers uitjagen, die zaten er al sinds de jaren vijftig.”

    Feiten

    Tijdens het debat werden de claims van de lijsttrekkers door politiek redacteuren van NRC direct op waarheidsgehalte gecheckt. In totaal checkten we zondagavond elf stellingen, waarvan er zes als waar, twee grotendeels waar, drie onwaar en één als niet te checken werden beoordeeld. Lees alle checks hier terug of bekijk onze compilatievideo.

    Lees ook ons Campagneblog van afgelopen week terug.