Opinie

NRC checkt: ‘Amsterdam telt meer bomen dan mensen’

Dat meldt de stadsnatuurdocumentaire Amsterdam Wildlife.

Foto Evert Elzinga/ANP

De aanleiding

Samen met RTL-presentator Merel Westrik maakte stadsecoloog Martin Melchers de documentaire Amsterdam Wildlife. Daarin zien we hoe vossen, zwartbekgrondels en visdiefjes hun soms onwaarschijnlijke thuis hebben gevonden in de stad – pal naast snelwegen, spoorlijnen en op kantoordaken. Dat Amsterdam groen is en vol van natuur, laten Melchers en Westrik met aanstekelijk enthousiasme zien. In de voice-overtekst melden ze ook: Amsterdam heeft meer bomen dan inwoners. Dat checken we.

Waar is het op gebaseerd?

Desgevraagd vertelt Melchers dat het om „een schatting” gaat, waar hij wel stellig in gelooft. „Ik denk dat er meer dan een miljoen bomen zijn in Amsterdam.” Hij rekent dan ook „ongeplande boompjes” mee: de zaailingen van bestaande bomen. „Als je niets doet zijn die zaailingen in het eerste jaar 30 centimeter, en in het tweede jaar een meter. Is het dan al een boom? Ik vind van wel.” Er zijn dus duizenden bomen in Amsterdam die op geen bomenkaart geregistreerd staan, stelt Melchers. „Maar, we vonden het ook gewoon leuk om te zeggen.”

En, klopt het?

Op het eerste gezicht lijkt dat niet het geval. De documentaire van Melchers en Westrik kwam uit in december 2015 (en draait vanwege het grote succes nog steeds in bioscoop Eye). Op het moment van de première had Amsterdam 834.713 inwoners. Hoewel de stad ook volgens de website van de gemeente Amsterdam „één van de groenste steden van Europa” is, met „ruim 400.000 bomen”, zijn dat er nog altijd de helft minder dan het aantal inwoners. Eén boom per twee inwoners dus. De stad wint daarmee wel ruimschoots van bijvoorbeeld Parijs, waar er één boom is per 22 inwoners.

Maar volgens Hans Kaljee, als hoofdstedelijk bomenconsulent in dienst van de gemeente, zijn in het getal van 400.000 alleen de bomen meegeteld die in bezit en beheer zijn van de gemeente. Daarbuiten zijn er nog „ongelooflijk veel bomen” in andere handen. Bijvoorbeeld de bomen langs sportvelden, op niet-gemeentelijke begraafplaatsen en op volkstuincomplexen. En de bomen langs het spoor (van ProRail) of langs de Ringweg A10 (van Rijkswaterstaat).

En bovenal, bomen in binnentuinen, die soms van particulieren zijn en soms van woningbouwcorporaties.

En dan heeft hij het nog niet eens over de zaailingen van Melchers, die door de hele stad opduiken, maar het meest in open gebieden zoals het Westelijk Havengebied.

Overigens bestaat een boom in juridische zin pas als de doorsnede meer dan 10 centimeter is, of de omtrek groter dan 31 centimeter. Al met al schat Kaljee net als Melchers dat er „zeker een miljoen bomen” in Amsterdam staan. Meerdere pogingen het aantal bomen exact in kaart te brengen, zijn gestrand. „En zelfs als we via satellieten en drones bomen exacter in kaart kunnen brengen, zal er discussie blijven over het exacte aantal Amsterdamse bomen”, zegt Kaljee. De bomen in het Amsterdamse Bos bijvoorbeeld, zijn in bezit en beheer van de gemeente Amsterdam, maar liggen officieel in de gemeente Amstelveen.

Conclusie

In de documentaire Amsterdam Wildlife wordt gesteld dat Amsterdam meer bomen dan inwoners telt. Er zijn op dit moment meer dan 834.000 inwoners. Het exacte aantal bomen in Amsterdam is niet vast te stellen omdat veel bomen in particulier bezit zijn, maar verschillende deskundigen schatten dat het de miljoen overstijgt. De website van de gemeente zegt dat er 400.000 bomen zijn. Omdat Melchers niet met cijfers kan onderbouwen dat er meer bomen dan inwoners in Amsterdam zijn, beoordelen we de stelling als ongefundeerd.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt