‘Zoals je goede Franse wijn hebt, zo had je goede Zweedse porno’

De eerste baan

Als filmacademiestudent werkte Michael Schaap (48) in een seksbioscoop. Hij knipte dialogen uit oude pornofilms .

Foto Niels Blekemolen

Hoe hij precies in een seksbioscoop terechtkwam? Tja, zegt programmamaker Michael Schaap vaagjes, dat is dus meteen al in nevelen gehuld. „Maar laat ik zeggen: er werkten een paar vrienden van me. Moet ik namen noemen? Is dat belangrijk?”

Het was waarschijnlijk zijn inmiddels overleden vriend Bastiaan die hem dit studentenbaantje bezorgde. „Hij was de eerste die daar werkte. Niet voor de seks hoor. Hij deed het omdat hij er in alle rust z’n Dostojevski kon lezen.”

Want meestal hoefde je als medewerker van Sex Cinema Star Shine „geen klont” te doen. Tot een uur of één ’s nachts tenminste, daarna moest er schoongemaakt worden en dat was natuurlijk te ranzig voor woorden. „Eerst ging je met een bezem door de zaal. Dan kreeg je dus zo’n sleepspoor van de klodders, heel vies. Vervolgens maakte je een sopje en ging je moppen. De geur… Nou ja, dat hoef ik hopelijk niet verder uit te leggen.”

In die tijd, begin jaren negentig, was de seksbioscoop al een overblijfsel uit vervlogen tijden. Inmiddels is-ie echt uitgestorven. Wel is op de Amsterdamse Reguliersbreestraat een moderne equivalent gevestigd die we voor dit artikel mogen bezoeken. Schaap stapt onderzoekend door een van de zaaltjes. Op het scherm gaan twee gespierde mannenlijven tekeer. Nee, constateert de Hokjesman. Met zijn voormalige werkplek vertoont deze ruimte nauwelijks gelijkenis.

49 stoeltjes

De Star Shine had één zaaltje met 49 stoeltjes. „Die 49, dat was ooit door het kabinet-Den Uyl bepaald. Boven de vijftig stoelen was het porno, daaronder educatief verantwoord.” De filmcollectie werd gedeeld met vier of vijf andere bioscoopjes. Het meeste materiaal kwam uit de jaren zeventig. Uit Zweden, want daar was de wetgeving minder streng. „Het was een soort keurmerk. Zoals je kunt zeggen: goede Franse wijn, zo had je goede Zweedse porno.”

Omdat de 8mm-films meestal in slechte staat verkeerden, zat Schaap, student regie en camera aan de filmacademie, regelmatig te pielen met schaar en plakpers. Op verzoek van de baas, een immer blowende ras-Amsterdammer, werd menig film drastisch ingekort. „Films hadden toen nog een enorme aanloop. Karakters werden geïntroduceerd, er vonden diners plaats, dialogen. Die moesten eruit. Knip! Mensen kwamen voor het neuken.”

Viagraman

Hoewel al die pornografie hem niet onberoerd liet („Ik keek heus wel eens door het glas”) was het volgens Schaap vooral de klandizie die hem boeide. Er waren grofweg twee types: „Burgerlijke oudere mannetjes, en wat we nu streepjes-Nederlanders noemen, voorheen immigranten genaamd.” Hoogtijdagen waren tijdens de Landbouw-RAI, wanneer de stad drie dagen lang overspoeld werd door boeren. Dat hij zo’n twintig jaar later De Viagraman zou maken, een essayistische film over de mannelijke potentie, is dus niet geheel toevallig. Zelf werd hij ooit door een maffiabaas benaderd voor het maken van een porno, maar dat aanbod sloeg hij vriendelijk af. Al zou hij er best wat ideetjes over hebben. „Kijk”, zegt Schaap, als er een Franse productie begint te spelen. „Dit is echt als cinema gemonteerd. De decoupage klopt helemaal. Vast vrouwenporno. Ik heb nog geen geslachtsdeel gezien.”