‘Trump zou toch voor ons zorgen?’

Republikeinen en zorg

Republikeinse Congresleden hebben het moeilijk in hun districten. Sommige worden uitgejouwd, ook door Trump-stemmers. „Kunnen wij straks nog wel doktersbezoek betalen?”

Actievoerders nemen het op voor 'Obamacare' tijdens een paneldiscussie met parlementariër Barletta (R) in Shippensburg, Pennsylvania. Foto Erin Schaff

Toen Donald Trump de journalistiek „de vijand van het volk” noemde, had Nancy Stotler (52) haar vuist gebald. Yes, imiteert ze haar eerste reactie. Stotler had erover op de radio gehoord, want de televisie heeft ze onlangs het huis uitgedaan. Te duur, en je kunt toch niemand meer vertrouwen. „Alle journalisten zitten achter Trump aan, de arme man. Alsof niets aan hem deugt.” Tijdens haar werk, als kok in de lokale pizzeria in McConnellsburg, luistert Stotler alleen nog maar naar rechtse talk radio. Daar nemen ze het tenminste nog voor haar held op.

Eerder op de dag had Stotler thuis geluisterd naar de conservatieve talkshowpresentator Rush Limbaugh, haar favoriet. Hij had zich opgewonden over de grote onrust die Republikeinse Congresleden meemaken, nu ze terugkeren naar hun districten voor zogeheten town hall-bijeenkomsten. Op veel van die bijeenkomsten worden de Republikeinen door hun kiezers uitgejouwd. Onvrede over Donald Trump uit zich in woede op de Congresleden die met de president meewerken. Limbaugh had de demonstranten „betaalde onruststokers” genoemd.

„Ze zeuren, kreunen, steunen en proberen paniek te veroorzaken. Typisch links, dat van alles het einde van de wereld maakt. Alsof er doden vallen. Veel mensen zijn juist blij met Trump.”

Nancy Stotler. Foto Guus Valk

Nancy Stotler woont in het centrum van McConnellsburg, in de staat Pennsylvania. Het huis is klein, en ze woont er samen met haar werkloze zoon van 24. In haar district, Fulton County, stemde in november een recordmeerderheid (84,2 procent) op Donald Trump. En toch hoort ze steeds vaker geklaag, zegt ze, ook van Trump-aanhangers. Gaat de president Obamacare afschaffen? Kunnen wij straks nog wel een doktersbezoek betalen?

Ook Nancy Stotler maakt zich zorgen. Ze heeft nog altijd geen zorgverzekering, al is het verplicht. Het aanmelden voor Obamacare was te ingewikkeld, en de premies waren te hoog. Ze moet haar zoon en zichzelf onderhouden van 7,5 dollar per uur. Haar tactiek: niet ziek worden. Maar ze voelt dat haar gezondheid achteruit gaat, naarmate ze ouder wordt.

„Ik had gehoopt dat het juist makkelijker zou worden om ook een verzekering te krijgen. Als Trump voor ons zou zorgen, waarom pakt hij dan dingen van ons af?”

Meteen hierna herpakt ze zich: „Maar die demonstranten snap ik niet. Alsof die geen gewone baan hebben. Ze moeten de president en onze Congresleden met rust laten.” Mensen vragen te veel van hun president, vindt ze. „Ik ben arm, Trump is rijk. Maar dat is niet zijn schuld. Hij heeft goede zaken gedaan, ik ben pizza’s gaan bakken, omdat ik koken leuk vind. Dat is Amerika. Je kunt hoog klimmen, en diep zinken.”

Kritische kiezers

Het is reces in Washington, en Congresleden gebruiken deze dagen altijd voor gesprekken met hun kiezers. Elke twee jaar worden alle leden van het Huis van Afgevaardigden gekozen, dus niemand kan deze klus verwaarlozen. Normaal verlopen zulke bijeenkomsten onopvallend, in kleine zaaltjes, met een paar geïnteresseerden.

Maar deze keer hebben vrijwel alle Republikeinse Congresleden het moeilijk. De zalen zitten overal vol, en de kiezers zijn buitengewoon kritisch. Sommige Congresleden worden uitgejouwd, of hen wordt het spreken onmogelijk gemaakt. Er zijn er die niet meer durven te komen, en hun town halls afzeggen.

The Washington Post ontwikkelde de ‘Yell-O-Matic’: welke Amerikaanse politicus je ook kiest, er bestaat beeld waarop ze worden uitgescholden:

Gezondheidszorg is veruit het belangrijkste onderwerp voor de aanwezigen, blijkt vrijwel overal. Donald Trump belooft dat „over een paar weken” een plan klaar is om het nieuwe zorgstelsel van Barack Obama af te schaffen, en te vervangen door een nieuw stelsel. Het probleem is dat er nauwelijks obstakels meer zijn om van Obamacare af te komen. Het Congres, waar Republikeinen een meerderheid hebben, heeft al tientallen keren voor afschaffing gestemd. Obama hield dat steeds met een veto tegen. Nu, met Trump in het Witte huis, kunnen Congres en president, als ze een beetje samenwerken, in korte tijd de verplichte zorgverzekering afschaffen. Oók als er geen nieuw plan ís.

Actievoerders nemen het op voor ‘Obamacare’ tijdens een paneldiscussie met parlementariër Barletta (R) in Shippensburg, Pennsylvania.
Foto Erin Schaff
Afgevaardigde Lou Barletta (R) spreekt met de pers na een discussie over drugsverslaving in Shippensburg, Pennsylvania.
Foto Erin Schaff

In het hele land krijgen Congresleden hierom te maken met woede. In Virginia werd Afgevaardigde David Brat uitgejouwd door honderden kiezers, toen hij zei dat Obamacare was „ingestort”. Hierop begonnen Brat-aanhangers terug te schreeuwen en de avond eindigde in chaos. Senatoren in Louisiana en Iowa werd het spreken onmogelijk gemaakt. Op een bijeenkomst in Arkansas werd aan de honderden bezoekers gevraagd of ze de laatste jaren geprofiteerd hadden van Obamacare. Vrijwel iedereen stond op.

Sommige Republikeinen durven hun kiezers niet meer onder ogen te komen. Louie Gohmert uit Texas zinspeelde in een brief op een aanslag, en zegde alle publieke optredens af. Anderen houden alleen nog gesprekjes via Facebook Live. Donald Trump reageerde op de plotselinge onrust via Twitter: „De zogenaamde boze menigtes in de thuisdistricten van sommige Republikeinen zijn, in veel gevallen, gestuurd door progressieve activisten. Sad!

Ernstig overgewicht

Emily Katz, een jonge moeder uit Fulton County, is voor het eerst in haar leven demonstrant. Ze werkt als consultant in de zorg. Ze weet, zegt ze, hoe belangrijk een zorgverzekering is. „Ik heb een goede baan en ben mondig, ik heb altijd wel een verzekering. Maar de mensen met wie ik werk, hebben meestal geen geld en zijn niet georganiseerd. Als hun zorgverzekering verdwijnt, komt daar niets voor in de plaats.”

Afschaffing van Obamacare zonder goed alternatief zou een ramp zijn voor het conservatieve Fulton County, zegt Katz. Ruim een op de drie inwoners lijdt aan ernstig overgewicht. Kanker en diabetes komen veel vaker voor dan in de rest van Pennsylvania. In heel Pennsylvania hebben de laatste jaren 700.000 mensen toegang gekregen tot Medicaid, een zorgprogramma voor patiënten met lage inkomens. „Juist die mensen zijn vaak Trump-kiezers. Ze weten niet dat ze hun eigen medische zorg op het spel hebben gezet.”

Emily Katz kwam erachter dat Congreslid Lou Barletta op woensdagmiddag naar zijn kiezers komt. Ze heeft oppas voor haar kind geregeld, een paar vrienden gebeld, en met zijn drieën zijn ze naar het universiteitsstadje Shippensburg gereden, waar Barletta spreekt. Ze heeft haastig een paar slogans op papier geprint: ‘ACA [Obamacare] redt levens’.

Lou Barletta, een kleine man die zijn spierwitte gebit veelvuldig blootlacht, is een trouwe bondgenoot van Donald Trump, en een van de meest radicale Republikeinen in Washington. Hij is tegen immigratie, en voor afschaffing van Obamacare.

Op het universiteitscomplex treft Katz zo’n vijftig andere demonstranten. Ze roepen ‘Hey Lou, get a clou’, en ‘Doe je werk!’ Barletta loopt erlangs zonder op te kijken, en wordt onder politiebegeleiding naar binnen gebracht. Daar blijkt dat hij de demonstranten te slim af is geweest. Hij heeft geen gewone town hall georganiseerd, maar een paneldiscussie over drugsverslaving. Dat is geen bijeenkomst om doorheen te schreeuwen, zegt Emily Katz, terwijl ze achterin de zaal gaat zitten. Daar houdt ze haar vel papier demonstratief omhoog. Als de gespreksleider het publiek verzoekt vragen voor Barletta op te schrijven, noteert ze: „Waarom zitten we hier over een oplossing voor het drugsprobleem te praten, terwijl u Obamacare wil afschaffen?” De vraag wordt niet voorgelezen, zoals ze al verwacht had.

Klopt het wat Trump zei, dat de meeste demonstranten zijn ‘gestuurd’? In sommige gevallen zit er zeker coördinatie achter. Indivisible, een landelijke progressieve organisatie, probeert zo effectief mogelijk campagne te voeren tegen de agenda van Donald Trump. Hun instructies over het nut van town halls zijn honderdduizenden keren gedownload. Ze geven advies over effectief campagnevoeren: bereid vooraf een vraag voor, „geef de microfoon pas weg als je echt antwoord hebt gekregen”, neem alles op en verspreid de filmpjes.

Congreslid Lou Barletta zegt na afloop:

„Er zijn natuurlijk bezorgde kiezers, maar deze protesten zijn grotendeels in scène gezet. Als de media weggaan, gaan zij ook weg. Ze zijn uit op een circus. Ik was bang dat ze mijn dag zouden verstoren, dat ze uit waren op hysterische toestanden.”

In grote lijnen volgt Indivisible het draaiboek van de Tea Party in 2009. Toen waren het Democratische Congresleden die, vlak na Obama’s aantreden, lastige town hall-bijeenkomsten hadden. Door demonstraties te organiseren, werd een beeld van massaal volksverzet gekweekt. Het hielp bij de doorbraak van de Tea Party als politieke beweging, en gaf de verslagen Republikeinse Partij weer wat kleur.

Afgevaardigde Lou Barletta (R) spreekt met de pers na een discussie over drugsverslaving in Shippensburg, Pennsylvania.
Foto Erin Schaff
Actievoerders nemen het op voor ‘Obamacare’ tijdens een paneldiscussie met parlementariër Barletta (R) in Shippensburg, Pennsylvania.
Foto Erin Schaff

Alle demonstranten bij Lou Barletta’s bijeenkomst zijn inderdaad Democraten. Maar de groep is, anders dan Barletta en Trump zeggen, ongeorganiseerd. De demonstranten kennen elkaar niet eens. Emily Katz is Democraat, een zeldzaamheid in haar district, maar ze is niet in actievoeren geïnteresseerd.

„Toen Trump verkozen werd, voelde ik me machteloos. Mijn buren, mijn vrienden, iedereen volgt de president blindelings, ook als hij dingen doet die recht tegen hun belangen ingaan. Ik denk wel eens: stop dan ook maar echt met Obamacare. Misschien moet het helemaal mislopen voordat de mensen hier eens in opstand komen.”