Meer complicaties bevallingen door leefstijl

Zwangerschap

Zwangere vrouwen met een ongezonde levensstijl lopen meer risico op problemen bij de bevalling. Er moet meer aandacht voor preventie komen.

Het aantal ernstige complicaties in de zwangerschap en bij de bevalling neemt in Nederland toe doordat vrouwen vaker veel te zwaar zijn of een ongezonde leefstijl hebben. De hoogleraren obstetrie (verloskunde) van alle acht universitaire medische centra zeggen dat aanstaande ouders zich daar te weinig van bewust zijn. Ze bepleiten meer aandacht voor preventie.

Vrouwen die bij het begin van de zwangerschap al veel te zwaar zijn lopen een groter risico op zwangerschapsvergiftiging (hoge bloeddruk, eiwit in de urine) en zwangerschapsdiabetes. Dat leidt tot meer ingeleide bevallingen en meer keizersneden. Boven een BMI van 25 zien de hoogleraren verloskunde bij ieder punt erbij de kans op complicaties toenemen.

Van de vrouwen tussen de 20 en 29 jaar oud heeft 26 procent overgewicht (6 procent ernstig), tussen de 30 en 40 stijgt dat percentage naar 40 procent (10 procent ernstig).

In de landelijke database voor verloskunde wordt BMI niet bijgehouden, daarom zijn er nog geen exacte cijfers over het verband tussen complicaties en overgewicht. Het Radboudumc is dat voor de eigen patiëntenpopulatie in kaart aan het brengen. Daar constateren ze dat ze bij obesen (met een BMI van 30 of hoger) in 40 procent van de gevallen een keizersnede moeten doen, terwijl het landelijk gemiddelde op 16 procent ligt. Dertien procent van de obese vrouwen in het Radboudumc krijgt een zwangerschapsvergiftiging, tegenover een landelijk gemiddelde van 5 procent. En inleidingen komen bij zware zwangeren in 60 procent van de gevallen voor, terwijl het in heel Nederland gemiddeld 35 procent is.

Lees ook over een zaterdag in het Wilhelmina Kinderziekenhuis: ‘We hebben een kind!’

Vrouwen die eenmaal een keizersnee hebben ondergaan, hebben bij een volgende zwangerschap meer kans op complicaties, zoals het scheuren van het keizersneelitteken, of een placenta die op de verkeerde plek in de baarmoeder groeit, of zelfs te ver in de wand van de baarmoeder groeit. Een keizersnee bij een vrouw met obesitas is door het vetweefsel in de buikwand hoe dan ook gevaarlijker dan bij een niet-obese vrouw.

In Nederland eindigt op dit moment bijna één op de zes zwangerschappen in een keizersnee. Dat aantal stijgt. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie is een op de tien optimaal. Kitty Bloemenkamp, de nieuwe voorzitter van de landelijke toetsingscommissie moedersterfte en hoogleraar obstetrie in Utrecht, zegt dat het aantal vrouwen dat rond de bevalling overlijdt in landen met hoge inkomens al jaren afneemt. „Maar” zegt ze, „we hebben steeds meer te maken met vrouwen die bíjna sterven in de zwangerschap, tijdens geboorte of in het kraambed.”Met vrouwen die bijna sterven bedoelt zij bijvoorbeeld vrouwen met ernstige bloedingen.

Jaarlijks overlijden er in Nederland vijf vrouwen per 100.000 levend geboren kinderen. Begin deze eeuw waren het twaalf per 100.000 levend geboren kinderen. Het aantal vrouwen dat rond de bevalling of in het kraambed bíjna overlijdt door een ernstige complicatie is zeven tot zestien per jaar, per duizend bevallingen. Dat zijn tussen de 1.100 en 2.700 vrouwen. Een belangrijke oorzaak van de complicaties is obesitas. Fors overgewicht, zegt Kitty Bloemenkamp, is een groter risico voor een zwangerschap dan de gestegen leeftijd waarop vrouwen kinderen krijgen.

Jan van Lith, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie en hoogleraar in het Leiden, ziet obesitas in de zwangerschap vooral bij vrouwen die in een achterstandspositie verkeren. Ze eten ongezonder en hebben vaker stress door geldzorgen en een slechte relatie met hun partner. Ze roken ook vaker. Ze komen minder vaak op controle bij de verloskundige of de gynaecoloog omdat ze andere dingen aan hun hoofd hebben. „We zijn ons er meer bewust van dan vroeger”, zegt hij. „Maar ook los daarvan zien we het aantal zwangere vrouwen met dit soort problemen toenemen.”

De hoogleraren zeggen dat het belangrijk is om te beseffen dat de gezondheid van de moeder aan het begin van de zwangerschap grote gevolgen heeft voor haarzelf en haar kinderen. Vrouwen die tijdens de zwangerschap een hoge bloeddruk of zwangerschapsdiabetes hebben gehad, lopen twee keer zoveel risico op hart- en vaatziekten later in hun leven. De dochters van deze moeders hebben zelf ook weer meer kans op een hoge bloeddruk en zwangerschapscomplicaties. Kitty Bloemenkamp: „Hierdoor ontstaat een vicieuze cirkel van verhoogde risico’s dat van generatie op generatie wordt doorgegeven.”