Opinie

Ivanka, roep je vader tot de orde!

Alleen dochter Ivanka en schoonzoon Jared Kushner kunnen de Witte Huis-staf een halt toe roepen, gelooft . Totdat zij hebben vastgesteld dat de huidige koers rampzalig is, zal president Trump blijven luisteren naar de fanatici.

Jared Kushner en Ivanka Trump, Air Force One. Foto Reuters


Mike Pence bezocht Europa. Mike Pence was aardig, welwillend en zei wat Europa graag wilde horen. Probleem opgelost? Generaal Flynn is vervangen door generaal McMaster. Een strategisch specialist in plaats van een samenzweringsfanaat. Orde in het Witte Huis? Kunnen we weer gerust gaan slapen?

Reken er maar niet op. Tot het tegendeel is bewezen lijkt het verstandiger om uitermate sceptisch te zijn over enige orde in de regering-Trump. De mensen met echte macht waren de afgelopen week niet in Europa en het is onverstandig te denken dat vice-president Pence een positie van vertrouwen en macht heeft vergelijkbaar met een Al Gore of Joe Biden, laat staan met het ‘co-presidentschap’ van Dick Cheney onder Bush jr.

Pence stond afgelopen weken lelijk te kijk toen het Witte Huis twee weken verborgen hield dat generaal Flynn tegen hem had gelogen, tot de pers dat onthulde. Het was erger dan een affront; het toonde dat Pence er niet toe doet, kosteloos genegeerd kan worden.

Scherpslijpers en regelrechte malloten

De Witte Huis-staf runt de regering-Trump. De op het oog betrouwbare leden van de regering, ministers als Mattis en Tillerson, mogen van het Witte Huis niet de mensen inhuren die ze willen. Belangrijkste reden: die mensen hebben iets lelijks over Trump gezegd in de verkiezingstijd. Nog los van het belabberde management, is dat een van de redenen dat het grootste deel van de posities in de bureaucratie nog niet bezet is. Trump heeft zijn eigen inlichtingendiensten nu al een paar keer onbetrouwbaar genoemd. Hij vindt zichzelf slimmer dan generaals, denkt meer te weten dan de CIA en vindt zichzelf uitzonderlijk goed geïnformeerd. Het probleem met de regering-Trump is president Trump zelf.

De benoeming van generaal McMaster, een solide strategisch deskundige die geen onzin zal accepteren, mag doen hopen dat er enige lijn en inhoudelijke betrouwbaarheid komt in het werk van de Nationale Veiligheidsraad, het enige serieuze adviesorgaan van de president.

Nadat een eerdere kandidaat weigerde in te stappen omdat hij niet zijn eigen staf mocht benoemen, in plaats van het dubieuze gezelschap dat Flynn om zich heen verzamelde, mag je aannemen dat McMaster zichzelf die ruimte wel heeft verschaft. We kunnen daar pas zeker van zijn als hij Steve Bannon uit de Veiligheidsraad gooit en het beleid om ministers Mattis en Tillerson of hun vertegenwoordigers alleen uit te nodigen als dat zo uitkomt, wordt veranderd. Kortom, als hij grote schoonmaak houdt in het Witte Huis.

Zelden is de afstand tussen de departementen en het Witte Huis zo groot geweest. President Trumps staf, zijn West Wing, zit vol met getrouwen, ideologische scherpslijpers, anti-moslimfanaten en regelrechte malloten. Zolang zij bepalen hoe de president wordt geïnformeerd en geadviseerd, zal er niets veranderen. Tot die tijd zal het laatste onderwerp dat Trump op Fox News heeft gezien het leidend onderwerp zijn.

Trumps leercurve is vlak

Er wordt veel geschreven over de grown-ups die nu aan de touwtjes zouden gaan trekken. De werkelijkheid is dat er tot op heden geen grown-ups aanwezig waren. Generaal McMaster is de eerste in die categorie, de eerste van buiten, en hij heeft bergen werk om het veiligheidsapparaat op orde te krijgen. De enige indicatie van werkelijke verandering is als hij ruzie krijgt met de rest van de staf.

Totdat Steve Bannon, Stephen Miller, Sean Spicer en de vele andere chaos-aanhangers in de Witte Huis-staf het veld hebben geruimd, zal er geen sprake zijn van stabiliteit in Washington DC. Zoals inmiddels genoegzaam is aangetoond, is Trump als persoon nauwelijks te veranderen. Hij is een man op leeftijd, vast in zijn gewoontes, overtuigd van zijn eigen weg naar succes. Zijn leercurve is vlak.

Het is dan ook weinig geruststellend te moeten concluderen dat alleen een totale ineenstorting van de regering-Trump de president kan stoppen zichzelf te zijn. En als Trump stopt zichzelf te zijn, wat is er dan nog over? Al het speculeren over Watergate miskent dat we hier zitten in een situatie sui generis, zonder precedent. Een president die blind is voor de feiten, die zijn eigen werkelijkheden creëert, flauwekul gelooft.

We mogen hopen dat hij straks niet op die basis gaat handelen. Zal Trump, als het er op aankomt, luisteren naar Mattis en Tillerson? Naar de Verenigde Chefs van Staven en generaal McMaster? Of luistert Trump naar zijn directe omgeving, naar Bannon en consorten?

Wachten op een crisis

Het zal tenminste één serieuze crisis kosten, waarschijnlijk buitenlands, voordat er voldoende reden is om het Witte Huis schoon te vegen. De spilfiguur hier is Jared Kushner, de schoonzoon van Trump. Voor zover we weten zijn dochter Ivanka en schoonzoon Jared de enigen die kunnen doordringen tot deze president, de enigen die de Witte Huis-staf kunnen dwarsbomen. Totdat zij hebben vastgesteld dat de huidige koers rampzalig is, zal er weinig gebeuren.

Europeanen moeten zich niet in de luren laten leggen door een vice-president die buitenstaander is, een minister van Buitenlandse Zaken die machteloos is, en een veiligheidsadviseur die zich nog moet bewijzen. De bijna hoorbare zucht van opluchting deze week is op zijn best prematuur, whistling in the dark.