Geduld van China met Noord-Korea loopt ten einde

Moord op Kim Jong-nam

De vermoorde halfbroer van Kim Jong-un leefde als een playboy onder bescherming van China. Maar China’s opties om wraak te nemen voor de gifmoord in Maleisië, zijn beperkt.

Noord-Koreaanse soldaten breken steenkool in kleinere stukken, aan de grens met Zuid-Korea. Noord-Korea heeft sinds kort een conflict met China om de uitvoer van steenkool. Foto AFP

De moord op de 46-jarige globetrotter en playboy Kim Jong-nam, de ronder en wat slonziger ogende halfbroer van de Noord-Koreaanse Opperste Leider Kim Jong-un, komt China uiterst ongelegen uit. Sterker, als bewezen wordt dat de twee vermoedelijke daders, onder wie de vrouw met dat navrante Laughing-Out-Loud-shirt, in opdracht handelden van Noord-Korea, is dat een slag in het gezicht van China.

Kim Jong-nam en zijn twee families – zijn eerste vrouw en eerste zoon in Beijing en zijn tweede vrouw met zoon en dochter in Macau – werden geacht te worden beschermd door de Chinese staatsveiligheidsdienst. Onder Chinese protectie leidde Kim Jong-nam onder de schuilnaam Kim Chol duidelijk het ontspannen leven van een protegée van de staat. Correspondenten van de Zuid-Koreaanse krant Chosun Ilbo in Shanghai en Macau constateerden deze week dat halfbroer Kim zich veilig voelde ondanks twee eerdere moordpogingen. Hij kon vrijelijk zijn gang gaan in de casino’s van Macau, en Shanghaise clubs als MINT en Bar Rouge, waar hij bekend stond als een liefhebber van Franse en Portugese wijnen.

Kim Jong-nam in 2001. Foto AP

Overigens is zijn tweede familie inmiddels overgebracht van gokparadijs Macau naar de Chinese hoofdstad. Kims andere zoon, de 21-jarige Han Sol, die onlangs cum laude is afgestudeerd aan de Sciences-Po-universiteit in Parijs en binnenkort naar Oxford gaat, zou ook een doelwit zijn.

De moord, die onmiddellijk volgde op de laatste proef met een middellange afstandsraket, moet een einde hebben gemaakt aan de laatste wensdromen van China over de aard van dictator Kim Jong-un. Het gebruik van VX-zenuwgas wijst erop dat leider Kim zijn halfbroer een vreselijke verstikkingsdood liet sterven. „Het leiderschap in Beijing is al geruime tijd niet gelukkig met het bewind van Kim Jong-un, die in vijf jaar drie nucleaire proeven heeft genomen en een hele reeks testen met raketten. Daar komt dit nog bij’’, zegt Shi Yuanhua, directeur van het Korea Centrum van de Fudan Universiteit.

Dat de aanslag is gepleegd in Maleisië en dat acht Noord-Koreanen, onder wie de tweede secretaris van de ambassade in Kuala Lumpur, worden verdacht, zet de relaties tussen de twee landen onder zware druk. En brengt ook China, dat nauwe banden met Maleisie heeft, in verlegenheid.

„Wanneer het geduld van China helemaal is opgebruikt weet ik niet, maar het loopt wel ten einde’’ zegt Noord-Korea expert Shi Yuanhua. Een onmiskenbaar signaal is de stillegging van de import van kolen uit Noord-Korea. Het is voor het eerst dat China een VN-sanctie tamelijk voortvarend heeft uitgevoerd. Shi denkt dat president Xi Jinping de jonge Kim in Pyongyang ten diepste wantrouwt. Xi heeft Kim tot nu toe ook genegeerd. Op zijn beurt vertikt de jonge Kim, die zich inmiddels geschoffeerd moet voelen door Xi, het om, zoals zijn vader dat wel deed, de ring van de hoogste Chinese leider te kussen.

Aan de andere kant wil Xi ook niet zover gaan om op Amerikaans commando Noord-Korea te laten vallen. „We hebben weinig goede opties’’, zegt Shi. De olietoevoer afsnijden, alle exporten- en importen stopzetten , kortom Noord-Korea afgrendelen, leidt tot chaotische vluchtelingenstromen en misschien wel tot oorlog, zo vrezen de Chinese leiders.

Feit is dat Kim Jong-un werkt aan de ontwikkeling van raketten die de Verenigde Staten kunnen bereiken. Over wapens die hij op Beijing en Shanghai kan richten als dat land zich ontpopt tot „vijand die danst op de muziek van Amerika’’, beschikt hij al. Dat zijn de middellange afstandsraketten die hij kan laden met chemische wapens van het type VX bijvoorbeeld. De moord op Kim Jong-nam maakt daarom deze vraag ook voor de Chinezen nog actueler: wanneer komen de Chinese leiders in actie en roepen zij als een grote broer hun kleine broer eindelijk tot de orde?