Column

Ons dubbele gezicht onder het Trumpmasker

Honderden Donald Trumps kunnen we de komende dagen tegen het lijf lopen, vooral beneden de rivieren. Persbureau ANP meldt dat het Trumpmasker veruit favoriet is en bij veel feestwinkels al is uitverkocht. Ze komen uit Chinese fabrieken, maar om het fenomeen te verklaren ga ik in Amersfoort langs in het maskeratelier van Frans Krom, die ambachtelijke maskers maakt, met gips, hout en leer. De wanden hangen vol met Balinese maskers, Afrikaanse, Venetiaanse…

Het carnavalsmasker, vertelt Krom, gaat uiteindelijk terug op de maskers die ooit gebruikt werden bij rituelen die in de zaaitijd de geesten en demonen in de grond verbeeldden, die gunstig moesten worden gestemd. „Door het masker werden ze vermenselijkt.”

Is dat het? Nu er geen onzichtbare demonen meer zijn met een ongewisse invloed op onze levens, kruipen we in de huid van die onvoorspelbare kracht genaamd Donald Trump, die zo iets hanteerbaarder wordt? „Carnaval is ook een omkeringsfeest, van aarde en lucht, donker en licht, en later ook van maatschappelijke verhoudingen. Dus zet je de machthebbers te kijk als karikaturen.”

Toch zit daar iets paradoxaals in. Want wie kopen die maskers? Niet per se de rabiate Trumphaters. Ik bedoel, Jesse Klaver of Sylvana Simons zie je er niet meteen in rondhossen. Sterker nog: de Amerikaanse kostuumketen Spirit Halloween heeft al twintig jaar lang de uitslag van de presidentverkiezingen juist voorspeld op basis van de maskerverkoop. De latex Trumps wonnen met 55 tegenover 45 procent Hillary’s.

Er is iets in Trump dat haast instinctief uitnodigt tot parodiëren. Op feestjes hoor ik mezelf geregeld dingen roepen als: „Great wine. The best. Period.” Frans Krom maakte maanden terug een filmpje waarin Trumps gezicht veranderde in Il Capitano, de snoevende blaaskaak uit de commedia dell’arte. „Als ik van zo’n arrogante figuur een masker maak, kopieer ik nooit één persoon, ik maak geen typetje, maar ik stel het samen uit allerlei arrogante gezichten. Een masker is een collectief.” Maar het bijzondere aan Donald Trump is dat hij al vrijwel compleet samenvalt met zo’n archetypische figuur. Hij ís al het masker. South Park is om vergelijkbare reden gestopt met Trump-parodieën. Krom: „Ik denk dat hij appelleert aan iets kinderlijks in ons. Hij is een groot naïef kind. Zodra je zijn masker opzet, heb je een uitlaatklep om die kant van jezelf even ongestraft de ruimte te geven.”

De maskerverkoop onthult ons dubbele gezicht: we maken Trump belachelijk en huiveren, omdat we hem ook een beetje zelf zijn.

Christiaan Weijts schrijft hier elke vrijdag een column.