‘Onderwijs moet beter toegankelijk zijn voor vluchtelingen’

De Onderwijsraad maakt zich zorgen over het onderwijs voor asielzoekers en hun kinderen. Er wordt te veel “geïmproviseerd”.

Staatssecretaris Sander Dekker en minister Jet Bussemaker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) Foto Bart Maat/ANP

Vluchtelingen moeten beter toegang krijgen tot onderwijs en de deskundigheid van leraren die met vluchtelingen werken moet omhoog. Überhaupt moet onderwijs een hogere prioriteit krijgen in het vluchtelingenbeleid. Dat schrijft de Onderwijsraad, het overheidsadviesorgaan voor onderwijs op donderdag in een reeks aanbevelingen aan de overheid. De raad maakt zich zorgen omdat hij vindt dat het Nederlandse onderwijs nog steeds niet goed voorbereid is op de instroom van vluchtelingenkinderen en asielzoekers zonder diploma op voortgezet onderwijs of andere startkwalificatie.

“In de afgelopen jaren leidde dit ertoe dat bij een grote vluchtelingeninstroom het opstarten van onderwijsvoorzieningen te lang duurde. Hoewel een deel van de problemen lijkt te zijn opgelost, hebben vluchtelingen nog steeds onvoldoende toegang tot scholen, opleidingen en cursussen”, schrijft de Onderwijsraad. Er wordt te veel “geïmproviseerd”, wat leidt tot schoolonderbreking, een tekort aan kennis en hoge kosten.

De problemen rond toegankelijkheid spelen op elke laag van het onderwijs, constateert de Onderwijsraad. Instellingen zijn vaak te terughoudend in het plaatsen van leerplichtige kinderen bij een passende school. Asielzoekers die naar de middelbare school gaan, komen daarnaast vaak op een lager opleidingsniveau terecht dan dat zij aankunnen omdat er veel wordt gelet op hun taalbeheersing.

Ook schrijft de raad dat er te weinig deskundigheid over onderwijs aan asielzoekers voorhanden is op scholen. Onder andere op het gebied van Nederlands als tweede taal en internationale competenties is er vaak sprake van een kennisgebrek.

Aanbevelingen

Daarom pleit de Onderwijsraad voor een betere organisatie. “Kennisdeling en netwerkvorming” zijn cruciaal volgens de raad. Zo moeten gemeenten het inburgeringsbeleid meer naar zich toe trekken.

“De raad vindt het de taak van de centrale overheid om een nationale, coherente visie te formuleren op onderwijs aan vluchtelingen, onder meer gebaseerd op wetenschap en ‘best practices’.”

Teams op scholen moeten in ieder geval iemand met kennis van tweedetaalonderwijs beschikbaar hebben en het liefst ook kennis in huis hebben over het signaleren van trauma’s. Ten slotte adviseert de Onderwijsraad om te proberen te voorkomen dat asielzoekers veel moeten verhuizen.

‘Nieuwe fase asielzoekersonderwijs’

Staatssecretaris Sander Dekker is minder gealarmeerd door de huidige staat van het asielzoekersonderwijs. Hij schrijft in een voortgangsrapportage op donderdag dat er sinds 2016 sprake is van een “nieuwe fase” in het asielzoekersonderwijs. Het aantal leerplichtige asielzoekers neemt af omdat er sinds begin 2016 meer nareizigers - gezinsleden van eerder gearriveerde asielzoekers - het land in komen dan nieuwe vluchtelingen. Volgens Dekker wordt er al goed aan de weg getimmerd om het onderwijs voor vluchtelingen te verbeteren.

Dekker constateert dat onderwijsorganisaties in verschillende regio’s nu met elkaar in gesprek gaan voor de verbetering van de kwaliteit van het asielzoekersonderwijs. Het ministerie heeft daarom aan alle onderwijswethouders een brief gestuurd met advies over de organisatie van de regionale samenwerking.

Ook schrijft hij dat er al stappen worden ondernomen om de doorstroom naar het voortgezet onderwijs te verbeteren. Er is verder extra geld beschikbaar gemaakt via de lerarenbeurs om het aantal docenten dat een diploma Nederlands als tweede taal heeft te vergroten.