Le Pen is zekere factor – maar tegen wie?

Franse presidentsverkiezingen Bayrou trekt zich terug en sluit zich aan bij Macron. Maar wie wordt nu echt de grote uitdager van de enige zekere kandidaat, Le Pen?

Bayrou op weg naar de pers, aan wie hij uitlegde waarom hij zelf niet meedoet Foto Reuters

De Franse centrum-politicus François Bayrou stelt zich na pogingen in 2002, 2007 en 2012 dit jaar geen kandidaat bij de presidentsverkiezingen. Hij kondigde woensdag een „alliantie” aan met de partijloze kandidaat Emmanuel Macron. Macron heeft samenwerking geaccepteerd en spreekt van een „keerpunt in de presidentscampagne”.

Daarmee zet de ongeëvenaarde vernieuwingsdrang in de Franse politiek verder door. Een jaar geleden ging iedereen nog uit van een tweede stemronde tussen Marine Le Pen en oud-premier Alain Juppé. Alleen Le Pen is nog een zekere factor, anderszins is het verloop van de verkiezingen steeds onvoorspelbaarder.

Bayrou licht zijn besluit toe:

In de rechtse voorverkiezing hebben de kiezers Juppé en oud-president Sarkozy op een zijspoor gezet. Links rekende af met president Hollande (die zich niet kandideerde) en met ex-premier Valls (die de primaire verloor aan partijcriticus Benoît Hamon). Dégagisme noemen de Fransen het wegsturen van gevestigde politieke kopstukken inmiddels met een neologisme uit de Arabische lente.

Bayrou nam zijn besluit, zei hij, vanwege de „ernst van de situatie” waarin de Franse politiek zich bevindt. De Parti Socialiste van de president „wordt vertegenwoordigd door een tegenstander”, zei Bayrou, doelend op Hamon. De centrum-rechtse Republikeinen van François Fillon, worden geplaagd door affaires „die niet alleen het bestaan van privileges laten zien, maar ook de acceptatie van dit misbruik”. Het risico dat in de tweede ronde een zwakke kandidaat tegenover Le Pen komt te staan was Bayrou te groot.

Afgelopen najaar steunde Bayrou bij de rechtse voorverkiezingen nog de kandidatuur van Juppé. Nadat hij in de tweede stemronde in 2012 had opgeroepen Hollande te kiezen, voelde hij zich bij de vorming van diens regering buitenspel gezet. Maar een groot deel van zijn partij, de Mouvement Démocrate (Modem), had zich de voorbije maanden al bij Macron aangesloten, zei woordvoerder Benjamin Griveaux van Macrons beweging En Marche! woensdag bij een lunch met Europese journalisten.

Bayrou, oud-minister van Onderwijs onder Mitterrand en Chirac, haalde in 2002 18,6 procent van de stemmen in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen. Hij was in peilingen dit jaar goed voor zo’n 6 procent. Ruim de helft van zijn achterban zou geneigd zijn Macron te stemmen, wat Macron een aanzienlijk grotere kans geeft om in de tweede ronde te komen.

Uit onderzoek van bureau Odoxa blijkt dat nog maar heel weinig kiezers (46 procent) hun keuze definitief hebben bepaald. Terwijl slechts 33 procent van de virtuele Macron-aanhang zegt zeker te zijn van die stem, zou liefst 81 procent van de aanhang van Le Pen geen enkele andere keuze overwegen.

Bayrou pleit al jaren voor „herschikking van het politieke landschap” en met Macron, die net als hij zegt links noch rechts te zijn, lijkt daar zicht op. Bayrou eist onder andere dat in het verkiezingsprogramma van Macrons beweging En Marche! een plan komt dat belangenverstrengeling in de politiek moet voorkomen.

Hoewel Macron het aanbod direct accepteerde en aan de voorwaarden van Bayrou zei te voldoen, is de steun voor hem niet louter goed nieuws. Hij probeert tot nu toe angstvallig te voorkomen dat oude politieke gezichten in zijn beweging te veel invloed krijgen en zo afbreuk zouden kunnen doen aan de door de Fransen gewenste nieuwigheid.