Kan Buma zich in RTL-debat opwerpen als alternatief voor Rutte?

Politiek Panel Het Politiek Panel, bestaande uit 62 politieke insiders, betwijfelt of CDA-leider Buma zich in het RTL-debat van zondag als serieuze kandidaat-premier kan presenteren.

Foto ANP / Bart Maat

CDA-leider Sybrand Buma speculeert er al openlijk over: hij zou weleens premier kunnen worden. Juist in tijden van onrust en schreeuwende politici, komt de kiezer terecht bij de „nuance”, denkt hij. Zo won Jan Peter Balkenende in 2002.

En hij kan zich zondag ook nog eens profileren als de meest rechtse kandidaat in het eerste grote tv-debat van RTL, dankzij het wegblijven van de koplopers in de peilingen: Geert Wilders en Mark Rutte. Is Buma een kansrijke kandidaat-premier?

Nee, denkt bijna 70 procent van het panel. Als Buma slim is, kan hij inderdaad „in de electorale vijver van PVV en VVD vissen”, zegt een oud-CDA-strateeg. Maar de afwezigheid van Rutte is vooral een groot nadeel, zegt een lobbyist: „De tegenstander ontbreekt en dat maakt het winnen van een wedstrijd lastig.”

Toch zien insiders nog volop kansen voor lijsttrekkers om Rutte, die vrijdag wel bij het Radio 1-debat is, uit te dagen. De eindstrijd is nog niet begonnen, er is nog een open speelveld, zeggen vooral campagnestrategen. Volgens een PvdA’er hebben lijsttrekkers, niet alleen Buma, nog volop „ruimte om uit te groeien tot een serieuze bedreiging voor Rutte en uiteindelijk tot premier”. Een andere PvdA-strateeg: „De kans is levensgroot dat we op 15 maart concluderen dat het RTL-debat inderdaad het moment is geweest waarop een nieuwe premier zich heeft aangediend.”

En dat zou best weleens Buma kunnen zijn, zegt 30 procent. Een oud-VVD-minister denkt dat Buma een „gouden kans” heeft om zich in het debat „op te werpen als het fatsoenlijke en geloofwaardige alternatief voor Rutte”, onder meer door „diens geloofwaardigheid verder aan de orde te stellen”. Bovendien, zegt een D66’er, heeft Buma de afgelopen jaren „zijn handen schoongehouden”. Hij onderhandelde niet met Rutte II over de grote hervormingen.

Maar die ‘schone handen’ van Buma kunnen ook een nadeel zijn. „Buma was de afgelopen ruim vier jaar op verantwoordelijkheidsvakantie”, zegt een lobbyist. Een oud-ChristenUnie-politicus denkt dat Buma in de debatten vaak de vraag zal krijgen: ‘waar was u?’ Daar komt bij dat Buma niet de sterkste debater is, volgens veel insiders. Een lobbyist: „Hij mist de eloquentie en scherpheid om in één debat het verschil te maken.”

RTL-debat ‘tussensprint van het peloton’

Hoe belangrijk wordt het RTL-debat? Door de afwezigheid van Rutte en Wilders is het geen ‘premiersdebat’ meer. Het zal dan ook maar een beperkte (64 procent) of zelfs geen (8 procent) invloed hebben op de uiteindelijke verkiezingsuitslag, denkt de meerderheid van het panel. „Het is een tussensprint van het peloton”, zegt een oud-CDA-strateeg. „De kopgroep (Wilders, Rutte) is ver vooruit.”

Bijna een derde denkt wél dat het RTL- debat belangrijk wordt. „De combinatie van relatief weinig campagnegeweld en veel zwevende kiezers maakt het debat potentieel zeer invloedrijk”, zegt een rechtse strateeg. Maar vooral de duiding door journalisten heeft invloed, zeggen insiders. Die „zet de toon” voor de verdere campagne, zegt een lobbyist. „Het is dus niet zozeer het debat zelf, maar wel de duiding door de spinners en journalisten die consequenties heeft voor het vervolg van de campagne. En dus voor de uitslag.”