‘Onafhankelijke denktank’ blijkt van Gülenbeweging

Turkije

Achter een ‘onafhankelijk instituut’ dat debatten organiseert, blijkt zich de omstreden Gülenbeweging schuil te houden.

De gülenbeweging houdt volgende maand een ‘kenniscafé’ in Nieuwspoort. Foto Ed Oudenaarden/ANP

Achter een ‘onafhankelijke denktank’ die een bijeenkomst organiseert over de omstreden Gülenbeweging, blijkt de Gülenbeweging zelf schuil te gaan. Op die manier probeert de religieuze organisatie haar imago te verbeteren. De Gülenbeweging wordt er door de Turkse autoriteiten van verdacht achter de mislukte staatsgreep van afgelopen zomer te zitten.

Op 13 maart is in perscentrum Nieuwspoort in Den Haag een ‘kenniscafé’ waarbij deskundigen het publiek informeren over de financiering, achterban en doelstelling van de Gülenbeweging. Organisator is het Institute of Social Studies, dat zichzelf een onafhankelijke online denktank voor sociale onderwerpen noemt. Maar het instituut blijkt niet te bestaan; de eigenlijke organisator is gelieerd aan de Gülenbeweging.

De beweging van de Turkse prediker Fethullah Gülen wordt er al langer van beschuldigd niet transparant en onder valse voorwendselen te opereren. In Nederland zijn enkele scholen, bedrijven, stichtingen en een dagblad aan de beweging gelieerd, zonder hier open over te zijn. Na onderzoeken van inlichtingendienst AIVD en meerdere universiteiten beloofde de beweging transparanter te worden.

Publieke opinie beïnvloeden

Nu blijkt opnieuw dat activiteiten worden opgezet door onafhankelijk lijkende organisaties, met als doel de publieke opinie over de beweging te beïnvloeden. De website van het Institute of Social Studies, dat de bijeenkomst organiseert, is twee weken geleden geregistreerd en toont een zwart scherm. De naam van de organisatie lijkt sterk op die van het bekende International Institute of Social Studies in Den Haag. Een woordvoerder van dat instituut heeft nog nooit van de naamgenoot gehoord.

Institutesocialstudies.org staat op naam van Gürkan Çelik van het NTFF (The Netherlands-Turkey Friendship Foundation). Het platform is onderdeel van de Gülenbeweging, staat in een rapport uit 2014 dat in opdracht van het kabinet is opgesteld. Gürkan Çelik bekleedt bij hogeschool InHolland een leerstoel die deels wordt gefinancierd door de ondernemersorganisatie van de Gülenbeweging, Hogiaf. Hij liet eerder weten „geïnspireerd” te worden door Gülen.

Gülen-aanhangers maken vaker gebruik van neutraal klinkende namen die sterk lijken op die van bestaande instituten. Een ander voorbeeld is Turkey in Transition, een conferentie die 15 november vorig jaar plaatshad in de Industrieele Groote Club in Amsterdam. Organisator was het Turkey Institute, dat zich uitgeeft als een “Amsterdam based independent thinktank”. Opnieuw is de website kort tevoren geregistreerd door Gürkan Çelik.

‘Gulengebeuren’

„Gülengebeuren”, zegt Lily Sprangers, oud-directeur van het inmiddels opgeheven Turkije Instituut, verbonden aan de Universiteit Leiden, over het ‘Turkey Institute’. Zij heeft bezwaar gemaakt tegen de naam van de organisatie, omdat het Turkije Instituut in het buitenland bekendstaat als Turkey Institute. „En wij willen niet geassocieerd worden met de Gülenbeweging.” Çelik heeft niet gereageerd op vragen.

In Turkije worden Gülen-aanhangers sinds de mislukte coup van 15 juli op grote schaal ontslagen en opgepakt. In onder meer Nederland, Duitsland en België vragen steeds meer Turken asiel aan die vervolging vrezen omdat zij Gülen-aanhanger zouden zijn.

De woordvoerder van de Turkse ambassade in Nederland laat weten dat de Turkse regering vindt dat andere overheden het gevaar onderschatten van de Gülenbeweging. Turkije zelf betitelt die als terreurorganisatie. „Ze zijn niet alleen een bedreiging voor Turkije”, zegt de woordvoerder. „Ze opereren in zo’n 160 staten via façades zoals scholen, bedrijven, ngo’s en media.”

De kop en eerste alinea van dit artikel zijn de in de loop van vrijdag gewijzigd. In de oorspronkelijke versie stond dat de gülenbeweging ‘valse’ namen gebruikt. Vals is een juridisch begrip dat suggereert dat met opzet de naam van een ander is misbruikt. Daarvan lijkt geen sprake.