Globetrotten in je boekhandel

Reisboeken De Amsterdamse reisboekhandel Pied à Terre is al jaren dé plek voor gidsen, boeken en kaarten. Nu gaan ze ook zelf reizen aanbieden.

Reisboekhandel Pied à Terre: 400 m2 gevuld met kaarten, gidsen, globes en accessoires. Foto Merlin Daleman

‘Als je in een reisboekwinkel werkt, dan zit je dicht bij de hartslag van de wereld”, zegt Ursula Lange van reisboekwinkel Pied à Terre. „Politieke veranderingen merk je meteen. Landen als Egypte, Turkije en Afghanistan dalen in de belangstelling. Colombia, Japan, Oezbekistan en Iran scoren hoog. Ook seizoenen zijn van invloed: in de wintermaanden trekken reizigers naar het zuidelijk halfrond, in de zomermaanden lokt het hoge noorden.”

De bekendste reisboekhandel van Nederland heet Pied à Terre, gevestigd aan de Amsterdamse Overtoom. Liefhebbers spreken graag over ‘Pjié’. Sinds 1 januari is er een nieuwe eigenaar, Paul Vigeveno, auteur van boeken over Joods erfgoed. Voor het eerst biedt de winkel nu ook reizen aan.

Het monumentale onderkomen in de voormalige Olympia Paleis-bioscoop uit 1913 vormt met 400 m2 en een aanbod van zo’n 42.000 gidsen, boeken, globes, kaarten en reisaccessoires een verleidelijk reizigersparadijs: hier klinkt in gids en kaart de lokroep van het trekken naar de uithoeken van de wereld. Wandelaar Martijn Daalder bereidt zijn reizen bij Pied à Terre voor: „Als je gangbare gidsen als leidraad neemt, zoals ANWB of zelfs Lonely Planet, dan sta je met de meute in de rij. Ik heb een voorkeur voor de Rough Guide. Pied à Terre biedt gidsen en kaarten die nergens anders zijn te vinden. Ik liep eens de zware Cape Wrath Trail in het noordwesten van Schotland. De perfecte Cicerone-gids uit de winkel loodste me er doorheen.”

Nog maar een paar jaar geleden leek het erop dat de digitale revolutie de traditionele reisgidsen overbodig maakt. Apps op de smartphone en Google Maps zouden voldoende zijn de weg te vinden, maar voor wildernistochten en andere nomadische reisavonturen schieten ze te kort. Daalder: „Als je buiten de gebaande wegen gaat, kom je met de telefoon in moeilijkheden. Je hebt niet altijd bereik. Daarom zijn papieren reisvoorbereidingen van essentieel belang, bovendien maken ze de helft van het plezier uit.” Het nadeel van internet is ook dat er geen kritische toetsing plaatsvindt. Iedereen kan routes op wandelsites plaatsen, maar hoe betrouwbaar zijn die?

Jaarlijks weten ruim 35.000 reislustige Nederlanders de weg naar Pied à Terre te vinden. De winkel begon eind van de jaren zeventig in een ruimte achter café Hoppe aan de Singel in Amsterdam. De eerste eigenaar, Richard Tummers, had een filosofieboekwinkel en was alpinist. Hij legde een kaartverzameling aan. In 2007 fuseerde de tweede eigenaar, Fokko Bos, met de Geografische Boekwinkel Jacob van Wijngaarden, in bezit van Ankie Szlapka. „Je kunt wel zeggen dat het lange afstandswandelen mede door Pied à Terre zo’n vlucht heeft genomen,” zegt Bos. Volgens Szlapka was een van de belangrijkste pijlers waarop de winkel rustte printing on demand: „Kampeerders kozen een camping of kampeerplek uit en wij boden een gedetailleerde kaart aan van alle wandelroutes in de omtrek. Dat was destijds uniek.”

Met Joris Luyendijk naar Londen

Het is of de winkel in dromen handelt. In de speciaal gebouwde kasten staan bovenin de gidsen en eronder, in diepe laden, de kaarten. Reiziger Bart Tunnissen komt al meer dan twintig jaar bij Pied: „Je kunt wel denken dat je op de plaats van bestemming de juiste routebeschrijving koopt, maar dat kan vaak niet.”

Nieuwe eigenaar Paul Vigeveno (63) heeft ervaring met zijn eerdere reisorganisaties Voyage & Culture en Academische Reizen. „Reizigers vroegen altijd of Pied à Terre ook een reisbureau is. Dat was niet zo. Vanaf nu gaat dat veranderen. We gaan met Redmond O’Hanlon naar Engeland en met Joris Luyendijk naar het financiële hart van Londen.”

Een reisboekhandel is vooral een vraagbaak. Szlapka kreeg vaak jonge mensen in de winkel die nooit een atlas hadden ingezien: „Op hun smartphone of tablet zagen ze kaarten en opeens beseften ze: ‘Hé, die zijn er ook van papier.’ Dat was een grote ontdekking.”

Globetrotters vragen advies voor bijzondere bestemmingen aan de medewerkers. „In de algemene gidsen vind je vooral de bezienswaardigheden, maar dat is te weinig”, zegt Vigeveno. „We zijn zelf ook hartstochtelijke reizigers en streven naar een compleet aanbod, zowel in de winkel als tijdens de reizen. Er zijn voorbereidende lezingen, zoals Maarten van Rossum over de eerste honderd dagen van Trump. Bij elke reis horen literatuur, politieke verdieping, cultuur, geschiedenis. Veel mensen willen hun reisverhalen publiceren. Daarom organiseren we een cursus reisverhalen schrijven in Napels in samenwerking met het literaire agentschap Sebes & Bisseling.”

De reisliteratuur vormt een essentieel onderdeel van Pied à Terre. Kijk bij Spitsbergen, en naast de kaarten en de gidsen staat het fotoboek Ultima Thule van Simone Sassen met tekst van Cees Nooteboom. Wat zou Patagonië zijn zonder de boeken van Bruce Chatwin en Paul Theroux? En niemand reist naar Noorwegen zonder Nooit meer slapen van W.F. Hermans gelezen te hebben. In de winkel bevindt zich Café Métropole. Het is er druk, zomaar op een doordeweekse dag. Een mevrouw vraagt naar een gids over Nieuw-Caledonië, verre verlaten eilanden omspoeld door de Grote Oceaan. Kaarten worden opengevouwen en gidsen verschijnen op tafel. Het is nu al een onweerstaanbare bestemming.