Ga zorgzaam met deze mens om

Redacteur Margot Poll grasduint door de binnengekomen boeken en geeft haar eerste indruk.

Voor een nieuwe serie van Kijken in de ziel [1] waarin journalist Coen Verbraak met verschillend mensen spreekt over een thema, ging het begin januari over rouw. In twee afleveringen werd een compilatie uitgezonden van zeven interviews met mensen die een dierbare hadden verloren. Die interviews zijn nu, met één extra interview, in hun geheel te lezen in De achterblijvers [1].

Indrukwekkende ervaringen over het verlies van kinderen, van ouders, van een partner – het gaat over groot verdriet. Er worden vragen gesteld, natuurlijk, over rouw maar ook over gemis, gewenning, bezoek aan het graf en de reacties van vrienden en kennissen. Frank Sanders, die zijn partner Jos Brink verloor, oppert het idee om een rouwband te mogen dragen. Zoals voetballers gewoon zijn, om een zwarte band om hun arm te dragen om een signaal af te geven, stelt Sanders: „Zodat de maatschappij weet: dit is iemand met een groot verlies en een groot verdriet . Ga een beetje zorgzaam met deze medemens om.”

Oud-NRC verslaggever en Rusland-correspondent Frank Westerman verzamelde een collectie eerder verschenen reportages en persoonlijke verhalen in de bundel In het land van de ja-knikkers [2].

Uit een archiefdoos vol knipsels ontstaat een gevarieerd beeld van Nederland in de afgelopen 25 jaar: eigen ervaringen (uit de jeugd) van Westerman in Drenthe, over Wageningen als studentenstad, maar ook over de ganzenexpert van Staatsbosbeheer op Texel schrijft hij met een vaart alsof die rot rot rot-ganzen zich gisteren hebben gemeld. De lezer beleeft bekende en minder bekende gebeurtenissen in Nederland opnieuw; van de opkomst van de olie-industrie tot de actualiteit van de Groningse aardbevingen, van de treinkapingen uit de jaren zeventig tot de de daden van de Bende van Venlo. Een interessante verzameling vertellingen uit de polder.

Het ontleden van de ziel van Frankrijk is geen gemakkelijke opgave. Toch weet de Belgische Mia Doornaert in Ontredderde republiek [3]

die ziel dicht te naderen door de (staatsrechtelijke) geschiedenis van Frankrijk te combineren met portretten van de belangrijkste koningen en presidenten die diezelfde geschiedenis hebben gekleurd. Napoleon (de ‘wereldziel te paard’), Charles de Gaulle, Mitterrand (Et alors?), Sarkozy (lijkt op Bonaparte), Hollande – de ‘tribulaties’ in hun privéleven maar ook hun eenzaamheid komen met regelmaat terug. Frankrijk is veranderd, zeker, wordt geteisterd door aanslagen, zeker, maar als een land en haar leiders zo duidelijk worden beschreven als in dit boek, is er weer hoop. Doornaert, 38 jaar buitenlandredacteur bij De Standaard waarvan vijf jaar als correspondent in Parijs, is een expert in het verklaren van al die bewegingen in Frankrijk. De nieuwe president, van welke partij dan ook, zal de Fransen moeten ‘leiden en koesteren’. Mia Doornaert eindigt inlevend met: Bonne chance, Monsieur le Président. Blijkbaar ziet ze Marine le Pen niet als kanshebber. En, voor het gedesillusioneerde volk: Bonne chance, la France.

Godfried van Benthem van den Bergh heeft, na zijn eerder verschenen bundel verhalen over zijn eigen manisch-depressieve ervaringen, opnieuw een boek geschreven over de zeven zware jaren waarin de politicoloog en publicist dacht niet uit de cyclus van hypomane en depressieve perioden te komen. Het ‘wondermiddel’ lithium, tegelijkertijd ook omstreden wegens de bijwerkingen, heeft hem in ieder geval verlichting gebracht. Enige delen van Uit de put [4] zijn een herziene versie van het in 2004 verschenen Niet Leuk. „Ik heb de beschrijving van mijn ervaringen zo nuchter mogelijk gehouden. Een depressie is verschrikkelijk. Maar om dat op een larmoyante manier te beschrijven heeft niet veel zin of meerwaarde.”