‘Als Geert Wilders ergens veilig is, dan is het wel bij ons in Volendam’

Volendam

De betonblokken lagen klaar in Volendam, de camera’s hingen. Maar de PVV-leider komt niet. In het verenigingsgebouw biljarten zijn fans zoals elke dag. „Al zegt hij niet wat hij wil doen, ik stem evengoed op hem.”

Aaf Beers in haar loods waar ze hulptransporten organiseert. Foto's Ilvy Njiokiktjien/NRC.

De ene na de andere buitenlandse cameraploeg komt deze dagen langs in het Volendams Museum. Uit Spanje, Italië, Oostenrijk en zelfs twee uit Duitsland. Er zijn niet veel Volendammers die zin hebben om uit te leggen waarom de PVV zo populair is in hun dorp. Maar in zijn Volendams kostuum praat Wim Keizer (75), voorzitter van het museum, graag met verslaggevers. „De uitzending van ZDF kun je terugkijken”, zegt hij. „Je hebt eerst Trump, Poetin en dan zeven minuten Wim Keizer.”

Zijn boodschap: als ‘Brussel’ en de Nederlandse regering de visserij „kapotmaken” door regels en verboden, krijg je in Volendam vanzelf een grote PVV. „Net als in Urk.” En er is nog iets: „In Volendam is er haat tegen luie mensen die gezond zijn.”

Geert Wilders zou zaterdag komen flyeren in Volendam en het dorp was er klaar voor. De winkeliers wisten welke straten werden afgesloten. Er waren betonblokken neergezet en camera’s opgehangen.

Maar op donderdagmiddag laat Wilders weten dat hij alle publieke optredens afzegt. Volendam moet wachten.

Voor Keizer komt het niet slecht uit: hij heeft zaterdag een bruiloft. „Heel verstandig”, noemt hij de beslissing van Wilders. „Zijn bezoek aan Spijkenisse was al zo’n chaos. Ieder redelijk gesprek is onmogelijk.”

Volgens hem zijn de Volendammers op straat nu „hysterisch kwaad”. Niet omdat Wilders wegblijft, maar omdat ze „in de krant zijn neergezet als racisten”. Keizer bedoelt de cartoon die de Volkskrant deze week publiceerde: een Volendamse familie in klederdracht – met allemaal het gezicht van Hitler. Keizer loopt rood aan als hij erover begint.

De cartoon van de Volkskrant.

Volendam noemt hij „het toppunt van gastvrijheid”. Door de Volendamse bedrijven, zegt hij, is er in Marokko werk voor garnalenpellers en pas nog reed een vrachtwagen uit Volendam met kleren, speelgoed en meubels naar Oekraïne.

Vanuit de woonkamer van Dianne de Lange (35) kijk je uit op de markt waar Wilders zou flyeren. Je moet, zegt ze, de goede werken van de Volendammers niet overdrijven.

„Er is één vrouw die hulpgoederentransporten regelt: Aaf Beers. Wij stoppen alleen kleding in een vuilniszak.”

De Lange is voorzitter van de Sint Jozef Vereniging Volendam, in 1903 opgericht om de vissers van de sterke drank af te houden: in het verenigingsgebouw konden ze spelletjes doen. En ze werkt als makelaar in Amsterdam. „Het valt mij op dat er daar initiatieven zijn om vluchtelingen te helpen. Dat gebeurt hier niet. Het is de ver-van-mijn-bed-show.”

‘Fysiek raken ze op’

In Volendam wonen niet veel migranten, er was ook geen crisisopvang voor vluchtelingen.

De zorgen die Volendammers van haar generatie hebben, zegt De Lange, gaan vooral over de stijgende AOW-leeftijd. „Veel mensen werken vanaf hun zestiende in de bouw. Ze beginnen ’s ochtends vroeg, zijn om vier uur terug en doen na het eten nog een klus. Fysiek raken ze op.”

De belastingvoordelen voor huizenbezitters worden ook minder – dat raakt bijna alle Volendammers. „Het gevoel dat je nog wat kunt verdienen, is afgenomen.”

Bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2012 haalde de VVD in Volendam bijna de helft van de stemmen, de PVV werd de op één na grootste partij met bijna 20 procent. Maar toen ging het tussen de VVD en de PvdA – dan weten de Volendammers het wel. Bij de Europese verkiezingen in 2014, was strategisch stemmen niet nodig en kreeg de PVV bijna de helft.

Of de PVV bij de verkiezingen op 15 maart de grootste wordt in Volendam? „Het zou zomaar kunnen”, zegt Emile Karregat (50), VVD-fractievoorzitter in de gemeenteraad.

Wim Keizer van het Volendams Museum in Volendam, waar Wilders zaterdag een bezoek zou brengen. Fotografie: Ilvy Njiokiktjien

Van nature tegen de elite

Volendam is vooral een rechts dorp, met veel ondernemers. Die ook nog eens van nature tegen de ‘elite’ zijn. Karregat zegt het zo: „Volendammers houden ervan dat je dingen bij de naam noemt, er niet omheen draait of compromissen sluit.”

In het katholieke dorp was het CDA steevast de grootste partij, totdat Frits Bolkestein VVD-leider werd. Ook Pim Fortuyn was populair. „Volendammers houden ervan om een signaal te geven”, zegt Karregat. „Maar ik hoor nu ook: als niemand met de PVV wil samenwerken, hoe effectief is mijn stem dan?”

Dat is wat Kees Bont (67) zegt onder het klaverjassen – in het verenigingsgebouw van Sint Jozef. „Als Wilders niet kan regeren, wordt het voor mij Rutte.” Bij de biljarttafel is Jan Kwakman (74), die in de bouw heeft gewerkt, juist fel: „Rutte is een vriend van de rijken. Wij hebben acht jaar lang moeten inleveren.”

Kwakman begint over die keer dat hij een biertje had gedronken op de dijk en met zijn vrouw terugliep naar huis. „Er kwamen vier van die Marokkaanse gasten naast me lopen en ze duwden. Ik reageerde niet, gelukkig gingen ze de andere kant op.”

Kwakman was een fan van Fortuyn. „Die vertelde wat hij wilde doen. Dat doet Wilders niet en dat is jammer. Evengoed stem ik op hem.”

Luister ook onze nieuwste podcastaflevering over Wilders: Haagse Zaken #2: Geert Wilders

In het gebouw van de stichting Werkend Missieteam verzamelt Aaf Beers (73) spullen, nu voor Oekraïne. Haar broer is pater in Congo. „Hij zegt: de mensen denken dat Nederland het paradijs is, maar je moet ze in hun eigen land laten.” Daarom brengt de stichting spullen. „Ze moeten dáár hun land opbouwen.”

Aaf Beers stemt op het CDA. „Ik denk dat de jeugd van Volendam op de PVV stemt. Het gaat ze om de reuring. Of het nu door Wilders is of Patricia Paay. Het hele dorp liep rond met haar filmpjes.” Dat de PVV-leider zijn bezoek aan Volendam heeft afgezegd, vindt ze vreemd. „Als hij ergens veilig is, dan wel bij ons.”