Aandeelhouders van banken zitten er warmpjes bij

Financiële concerns

Beleggers worden steeds vorstelijker beloond met mooie dividenden. Geld dat banken niet steken in het verhogen van hun buffers.

De Zweedse minister van Financiën Magdalena Andersson, voorzitter van de Eurogroep Jeroen Dijsselbloem en de Franse eurocommissaris Pierre Moscovici dinsdag tijdens de ‘Ecofin’-vergadering in Brussel. Dijsselbloem wil een extra eis aan de minimale kapitaalbuffers van banken, boven op een Europese eis. Foto Emmanuel Dunand/AFP

Het was dubbel feest woensdag voor de aandeelhouders van ASR. Bij de publicatie van de jaarcijfers over 2016 kondigde de verzekeraar aan 187 miljoen euro aan dividend uit te keren aan zijn beleggers. Dat was niet alleen meer dan ASR vorige zomer in het vooruitzicht had gesteld – toen ging het concern nog uit van 175 miljoen euro. Het was ook meer dan het jaar daarvoor werd uitbetaald.

In 2015 kregen aandeelhouders ‘nog’ 170 miljoen euro. Volgens topman Jos Baeten moest je dat zien als „statement over de kwaliteit” van de winst en de solvabiliteit (een maatstaf voor de financiële schokbestendigheid) van ASR. Zo goed gaat het dus met zijn bedrijf. Die 170 miljoen dividend over 2015 was overigens ook al een record.

Ook bij andere financiële concerns zitten aandeelhouders er steeds warmer bij. ABN Amro publiceerde vorig week jaarcijfers. Ook daar zat er, opnieuw, een dividendverhoging in. Het dividend over 2016 kwam uit op 790 miljoen. Een jaar daarvoor was dat 764 miljoen. In 2014 was het 400 miljoen.

ING en Nationale-Nederlanden (tegenwoordig NN Group) verhogen het dividend ook. De rentes voor sparen mogen zo langzamerhand het nulpunt naderen, beleggers worden steeds vorstelijker beloond. De payout ratios (het percentage van de winst dat onder beleggers verdeeld wordt) neemt bij een aantal financiële bedrijven gestaag toe, van tussen de 30 en 40 procent een paar jaar geleden naar 45 à 55 procent nu.

Minister wil geld terug

Bij ASR en ABN Amro is er een bijzondere situatie. Daar is de belangrijkste aandeelhouder sinds de crisis de staat, met belangen van respectievelijk 70 en 50,1 procent. De staat wordt vertegenwoordigd door minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA). Hij heeft kiezers beloofd dat hij zoveel mogelijk van het belastinggeld zou ‘terughalen’ waarmee banken en verzekeraars moesten worden gered.

Dat ABN Amro en ASR nu mooie dividenden uitkeren zal hij dus vast verwelkomen. Volgens een woordvoerder van ASR is de verhoging volledig op eigen initiatief tot stand gekomen, de minister zou zich niet bemoeien met het beleid van de verzekeraar.

Maar Dijsselbloem heeft ook nog een andere pet, namelijk die van ‘activistische’ minister die al jaren strijdt voor een stabiele financiële sector. Dijsselbloem spande zich eerder in voor een extra eis aan de minimale kapitaalbuffers van grote banken (waarmee financiële schokken moeten worden opgevangen), bovenop een Europese. Zijn partij schrijft in haar verkiezingsprogramma dat die eisen nog veel hoger moeten worden.

Lees ook het opiniestuk van minister Dijsselbloem over buffers:
Banken, stop die lobby, anders komt 2008 terug

Wat een bank uitkeert aan dividend kan zij niet voor het verhogen van de buffers gebruiken. En banken voldoen op dit moment nog niet allemaal aan de reeds verhoogde eis. Vanaf 2018 moet dat wel het geval zijn.

ABN Amro en ASR hebben ook nog andere grote aandeelhouders die een aantrekkelijk dividend belangrijk vinden. Het Amerikaanse hedgefonds Parvus is na de staat de grootste aandeelhouder van ABN Amro. Naar verluidt is die zeer mondig. Parvus is een spin-off van TCI, het hedgefonds dat in 2007 bij ABN Amro aandrong op beleid om de achtergebleven beurskoers snel op te krikken, bijvoorbeeld door een verkoop. Wat daarna gebeurde, is genoegzaam bekend. Bij ASR is Silver Point Capital de tweede grote aandeelhouder, een eveneens Amerikaans hedgefonds dat in 2002 werd opgericht door twee ex-bankiers van Goldman Sachs.

‘Existentiële bedreigingen’

Toezichthouder De Nederlandsche Bank waarschuwde nog niet zolang geleden voor „existentiële” bedreigingen voor verzekeraars, als gevolg van onder andere de ultralage rente. Verzekeraar Reaal, in 2015 verkocht aan het Chinese Anbang en inmiddels omgedoopt tot Vivat, stond eind 2014 inderdaad op het punt om zijn deuren te sluiten, zo slecht stonden de zaken ervoor, onthulde NRC eerder. Ook voor banken zou de lage rente op termijn een groot probleem kunnen gaan vormen, vreest DNB.

Voorlopig zit de winst bij veel bedrijven alweer een paar jaar in de lift. Banken en verzekeraars profiteren van de aantrekkende economie. Ondanks de ultralage rente weten banken hun marges op peil te houden – dankzij de steeds lagere spaarrentes. En bij alle concerns wordt fanatiek in de kosten gesneden door duizenden banen te schrappen. Zó fanatiek dat vakbonden spreken van een race naar de bodem.

Voor banken en verzekeraars zijn die stijgende winsten reden om een extraatje uit te keren aan beleggers. Wie helemaal slim is, doet aan het begin van het jaar een bescheiden belofte die betrekkelijk makkelijk te overtreffen is. Dan is het feestje van de belegger helemaal compleet.