Recensie

Ruth Negga: ‘Verontwaardiging kon Mildred Loving zich niet veroorloven’

Loving Regisseur Jeff Nichols maakte een film over de strijd van Richard en Mildred Loving – hij blank, zij zwart – tegen het verbod op gemengde huwelijken in de VS.

Richard (Joel Edgerton) en Mildred Loving (Ruth Negga) trouwen in 1958 in Washington DC, zonder te weten dat hun huwelijk een misdrijf was in de staat Virginia.

Waarom Ruth Negga – van Ethiopische komaf, opgegroeid in Ierland – werd gecast als Mildred Loving uit Virginia? „Gewoon omdat ik fysiek op haar lijk”, zeg ze met haar Britse accent. „Dat versterkte het documentaire-effect waar (regisseur) Jeff Nichols op uit was.”

Ruth Negga houdt een Oscarnominatie over aan Mildred Loving, maar zo ver zijn we nog lang niet in strandclub Majestic in Cannes, in mei 2016. Daar komt Negga fris van de wereldpremière en gunstige kritieken. Ze is „vreselijk opgewonden” van de rode loper en de staande ovatie. „Je ziet zoiets op tv, maar gelooft nooit dat je daar zelf ooit staat.” Regisseur Jeff Nichols (Take Shelter, Mud) stapte gisteren van zijn kant voor het eerst in zijn leven zorgeloos de rode loper op: „Zonder arrogant te doen, ik wist dat ze Loving niet zouden wegfluiten. En ik ben gewoon trots dat ik dit verhaal mag vertellen.”

Het verhaal van Richard en Mildred Loving, hij blank, zij zwart, afkomstig uit het afgelegen, raciaal gemengde district Central Point. Ze trouwen in 1958 in Washington DC, zonder te weten dat hun huwelijk een misdrijf is in de staat Virginia. ’s Nachts van bed gelicht door de sheriff en voor een kwart eeuw uit de staat verbannen, wonen ze in de zwarte wijk van Washington tot Ruth de heimwee te veel wordt. In 1963 vraagt ze minister van Justitie Robert Kennedy om hulp, die haar doorverwijst naar de American Civil Liberties Union. Zo komt Loving v. Virginia aan het rollen: in 1967 wordt een verbod op gemengde huwelijken ongrondwettig.

Hoeveel weet jij over de Oscars? Doe de quiz

Het proces Loving v. Virginia

„Ik denk dat de advocaten heel blij waren met hun achternaam, Loving”, zegt regisseur Jeff Nichols. „Dat was een factor om juist hun zaak uit te procederen. Een jurist in hun team vertelde me dat hij de Lovings maar een paar keer had ontmoet. Dit was een puur theoretische zaak, ze hoefden verder niet voor een rechter te verschijnen.”

Het proces Loving v. Virginia werd in 2010 aan de vergetelheid ontrukt door de documentaire The Loving Story, waar acteur Colin Firth een speelfilm in zag voor zijn nieuwe productiebedrijf Raindog Film. Hij benaderde Nichols met een script. Die schrapte al snel elke context: hem ging het puur om de Lovings. Nichols: „Ze doen me denken aan mijn grootouders: eenvoudig, eerlijk, goed in hun vel. Mensen bij wie je graag rondhangt.

„Hoe de juristen de zaak langs alle juridische obstakels navigeerden richting Hooggerechtshof, is ook een fascinerend verhaal”, vervolgt Nichols. „In de documentaire hoorde ik advocaat Bernie Cohen terugkijken op zijn zege: mijlpaal voor de burgerrechten, blablabla. Maar hoe hoorden de Lovings ervan? ‘Oh, ik geloof dat we ze later gebeld hebben.’ Er liep een diepe kloof tussen de Lovings en de zaak-Loving. Zij leefden hun leven, voedden hun drie kinderen op.”

‘Waarschijnlijk hadden de Lovings geen idee hoe historisch hun zaak was’

Die stilte in het oog van de orkaan fascineerde Nichols. Bij hem geen zweterige dreiging van good ol’ boys en Ku Klux Klan; zelfs het drama van het dodelijk verkeersongeluk van Richard in 1975 – dat Mildred een oog kost – laat hij links liggen. Een integere keus, iets te integer: het maakt Loving soms ietwat inert.

Probleem was wel dat er weinig bekend was over de Lovings. „Zonder grote victorie of catharsis moet ik op zijn minst laten zien wie ze zijn. Er was alleen documentairemateriaal uit 1967, toen de televisiezender ABC een profiel maakte. Dat was wel buitengewoon nuttig, omdat ze zo relaxed waren voor de camera: je ziet een dag uit hun leven. Waarschijnlijk hadden ze echt geen idee hoe historisch hun zaak was.”

Wel was het ‘knap irritant’ dat de Lovings zo’n harmonieuze relatie hadden. Nichols: „Werk je aan een script, dan helpt het als die relatie ergens kraakt en Richard bij een vriend op de bank moet slapen. Maar hun dochter Peggy – nog stiller dan haar vader, informatie uit haar krijgen is bloed uit een steen wringen – bevestigde mij wat iedereen al zei: Richard en Mildred hadden echt nooit ruzie. Bullshit, dacht ik, in elke relatie zitten barsten. Maar toen las ik die quote van Mildred uit 2008, toen Richard al 33 jaar dood was. ‘He took care of me’. Nog steeds zo vol liefde. Ik moest dat gewoon respecteren, telkens als ik het verhaal een beetje mijn kant op boog, voelde dat fout.”

Wat bij de Lovings geheel ontbreekt, is woede of verontwaardiging. Een luxe die ze zich niet konden veroorloven, denkt actrice Ruth Negga. „Ik ben opgevoed om voor mijn rechten op te komen, zij wisten dat ze beter hun mond konden houden. Ze kenden de gevolgen van protest: dat had de aandacht van gevaarlijke mensen getrokken en had ze hun huis, kinderen of leven kunnen kosten.”

„Een man als Richard ontbrak het aan woorden en kennis om zichzelf te helpen”, vult haar tegenspeler Joel Edgerton aan. „Hij wist dat het fout was dat ze niet mochten trouwen, maar had geen idee wat hij kon doen. Mildred had iets meer zelfvertrouwen en vastberadenheid.”

Ruth Negga: „Die zwijgzaamheid van de Lovings was best een uitdaging. Je moet alles met je mimiek, je lichaam doen. De truc is nooit emoties af te vlakken of halfslachtig te zijn. Als Mildred voor het eerst telefoneert met een advocaat, luistert ze eerst argwanend en terughoudend, dan sluipt er hoop in, en aan het eind is er een lachje. Die emoties moet je nooit lui of diffuus uitdrukken.”

Of een film als Loving iemand op andere geachten brengt? Niet direct, denk Jeff Nichols, hooguit indirect. „Weet je, ik woon in Texas, ik heb veel vrienden die Trump stemmen. Ik vind hun standpunten absurd, maar het helpt nooit om het theoretisch te houden. Dan krijg je polemiek en blijft iedereen overzichtelijk in zijn eigen hokje.”

De charme van film is juist dat het altijd concreet is. Nichols: „Het gaat niet om standpunten, maar laat concreet liefde zien binnen de context van een gemengd huwelijk, of een homohuwelijk. Als iets een menselijke vorm krijgt, gaat de empathie werken. Misschien ben ik naïef, maar als filmmaker moet je het op zijn minst proberen.”