Opslag kan de doelpuntenmaakster wel vergeten

Hoewel de eredivisie voor vrouwen tien jaar bestaat, blijft het schrapen in een competitie waarin speelsters soms voor niets voetballen. Moet het mannenvoetbal solidair zijn met de vrouwen?

Speelsters van alle acht deelnemende teams bij de presentatie van het seizoen 2016/2017. Robin van Lonkhuijsen/ANP

Van het geld dat ze met voetbal verdient kan ze hooguit de ritten tussen haar opleiding in Amsterdam en de trainingen in Alkmaar betalen. Bedragen noemt ze niet. „Maar het gaat nergens over”, zegt Katja Snoeijs, succesvolle spits bij Telstar.

Met tien doelpunten staat Snoeijs derde in de topscorerslijst van de eredivisie voor vrouwen. Als man had ze misschien wel kunnen azen op een loonsverhoging, maar in het vrouwenvoetbal blijft een vracht doelpunten vooral een kwestie van eer. En dan is zij nog een van de weinige speelsters bij Telstar met een ‘contract’. „Je moet realistisch zijn”, zegt Snoeijs (20). „Natuurlijk zou het mooi zijn om van het voetbal rond te komen, maar in Nederland is dat op dit moment niet mogelijk.” Om rond te komen geeft ze jeugdtraining, naast haar opleiding tot gymdocent.

Sinds kort is Snoeijs wel te zien op televisie, nu de NOS sinds enkele weken wekelijks één samenvatting uitzendt uit de eredivisie voor vrouwen. En daar zijn zij en alle speelsters in de eredivisie blij mee. Hoe meer aandacht, hoe beter.

Maar begin niet over geld. De eredivisie voor vrouwen mag in 2017 dan wel tien jaar bestaan en het EK vrouwenvoetbal in Nederland mag dan nabij zijn, volwaardige salarissen worden er nog altijd niet betaald. Terwijl het gemiddelde salaris van mannelijke eredivisiespelers op zo’n 266 duizend euro ligt, zoals de Federatie van Betaald Voetbal Organisaties vorig jaar berekende, kan de eredivisie voor vrouwen zich nauwelijks financieel bedruipen, voetballen veel speelsters in de eredivisie voor niets of een onkostenvergoeding gepaard met een leaseauto.

Tijd voor meer solidariteit in het voetbal?

In België wordt hier nu serieus over gesproken sinds tv-persoonlijkheid en Standard Luik-speelster Imke Courtois haar beklag heeft gedaan. Begin dit jaar verzuchtte ze dat ze van haar inkomsten niet eens een sociale huurwoning kon betalen. Vanuit de politiek werd er een oplossing geopperd: schenk tien procent van de televisie-inkomsten van het mannenvoetbal aan de vrouwen. Iedere speelster zou dan een basisloon kunnen ontvangen. Geen slecht idee, vond Pierre François, de directeur van de Pro League, de belangenvereniging die Belgische clubs vertegenwoordigt. De Pro League toont zich bereid een deel van de tv-gelden af te staan.

Niet zeuren maar spelen

Een realistisch voorstel? En zou het Nederlandse voetbal dit ook moeten overwegen? „Ik voorspel dat het niet door zal gaan”, reageert Toon Gerbrands, algemeen directeur bij PSV, wiens club jaarlijks 500.000 euro in de vrouwentak van PSV stopt. Televisiecontracten zijn gebaseerd op marktwerking, legt hij uit. „Vrouwenvoetbal levert niets op. Het genereert geen reclame-inkomsten. We vinden het best belangrijk, alleen binnen de grenzen van de markt. We doen het ook niet voor volleybal of hockey. In Amerika verdienen honkballers meer dan voetballers, ook dat is de markt.”

Leoni Blokhuis, de bekendste zaakwaarnemer in het vrouwenvoetbal, weet als geen ander dat het schrapen is in deze tak van de voetbalsport. „Het standpunt van de clubs is vaak ook take it or leave it”, zegt Blokhuis „Veel meiden zijn simpelweg blij dat ze de kans krijgen om te spelen en zeuren niet. Zodra het eenmaal kan, maken ze de stap naar het buitenland. Daar verdienen ze meer omdat er over het algemeen meer geld beschikbaar is.”

Neem de vrouwentak van SC Heerenveen. Die draait op een jaarbudget van 230.000 euro. Onvoldoende om haar zestienkoppige selectie van een basisloon te voorzien. „Met 600 euro per maand word je bij ons al flink betaald.” zegt Lykele Buwalda, voorzitter van de vrouwentak van SC Heerenveen.

Zou Nederland het voorstel van de Belgen volgen, dan kan dit een aandeel van zo’n acht miljoen euro opleveren voor de volledige vrouweneredivisie, wat neerkomt op een miljoen euro per club.

Volgens advocaat Yme Drost, tot voor kort voorzitter van de vrouwentak van FC Twente, zou meer solidariteit de betrokken verenigingen goed doen. Dus ja, een goed idee van de Belgen. „Er moeten instrumenten komen om solidariteit af te dwingen. Nu speelt een aantal clubs in Nederland een voortrekkersrol in de ontwikkeling van het vrouwenvoetbal. Zij investeren daarin, zonder dat andere clubs een duit in het zakje doen.”

De KNVB betaalt elke club in de eredivisie voor vrouwen jaarlijks 50.000 euro. Bondsvoorzitter Michael van Praag heeft geopperd dat alle clubs een solidariteitsbijdrage voor het vrouwenvoetbal betalen, maar dat voorstel werd door de meeste profclubs afgeschoten. Bij veel clubs wordt de vrouwentak beschouwd als kostenpost. Uitgaven daaraan rijmen niet met de ambities van de mannentak. Moeten clubs saneren, dan vrezen vrouwenteams voor hun voortbestaan.

Te weinig opbrengsten

Dat onder eredivisieclubs weinig overeenstemming bestaat over het belang van vrouwenvoetbal, maakt het voor de sport lastig om van de grond te komen. „Mensen in de top van het voetbal omarmen het vrouwenvoetbal niet”, zegt voetbalmakelaar Blokhuis. „Zelfs clubs die actief zijn in de eredivisie van het vrouwenvoetbal zeggen doodleuk: het levert ons niets op, dus investeren we er niet in.”

In de tijd dat Gerbrands algemeen directeur bij AZ was, werden de vrouwen van de Alkmaarse club vier keer landskampioen en wonnen ze vijf keer de beker. Tegenover de 25.000 euro die de club ophaalde bij sponsoren, stond 300.000 euro aan kosten voor AZ. Toen AZ moest bezuinigen, hieven Gerbrands en zijn collega’s de vrouwentak op. „Als sponsoren zich niet manifesteren en de televisie geen interesse toont, blijven we precies zitten waar we nu zitten. Als je een bedrijf hebt en niemand koopt daar spullen, dan houdt het ook op.”

Vrouwenvoetbal bij Feyenoord

Yme Drost merkt dat vrouwenvoetbal niet op de agenda staat bij veel clubs. „Kijk maar naar Feyenoord. Daar is het geen issue. Dat komt doordat voetbal simpelweg een mannenwereld is.” Lykele Buwalda van SC Heerenveen: „Van een volksclub als Feyenoord, met zo’n bijzondere cultuur, zou je verwachten dat het vrouwenvoetbal zou faciliteren. Zij kunnen dat perfect bekostigen.”

In Rotterdam hopen liefhebbers al jaren op een vrouwenteam in de eredivisie. Feyenoord? „Ook bij ons leeft de wens om ooit een vrouwenelftal te starten”, reageert een woordvoerder van Feyenoord. „Op korte termijn is dit echter niet te verwachten. Een vrouwenteam dat conform Feyenoords ambitie direct kan meedraaien in de top kost al gauw enkele tonnen per jaar. Geld dat we keihard nodig hebben om onze selectie en jeugdopleiding op peil te houden en te steken in zaken als verbetering van de accommodatie voor de jeugdopleiding.” Daarbij heeft de club geen ruimte voor een vrouwentak. „Op ons trainingscomplex komen we nu al feitelijk velden tekort.”

Excelsior, qua grootte de derde club van Rotterdam, overweegt wel in te stappen, in samenwerking met de amateurs van Barendrecht. „We onderzoeken wat mogelijk is zonder dat het een te grote kostenpost wordt, zodat het één niet ten koste gaat van het andere”, zegt algemeen directeur Ferry de Haan. Excelsior zal dan ook geen salarissen uitbetalen. Een mogelijke solidariteitsbijdrage zoals in België gaat De Haan te ver. „Je moet het los zien van elkaar. Iedereen die het vrouwenvoetbal ambieert, moet in staat zijn dat zelfstandig te financieren. Dat is een keuze die iedere club voor zichzelf maakt.”

De rol van de media

Sommige betrokkenen vinden dat ook het bedrijfsleven en de media hun verantwoordelijkheid moeten nemen. Toen Fox Sports vorig najaar het Champions League-duel tussen FC Twente en Barcelona uitzond, was dit op voorwaarde dat Twente de helft van de productiekosten op zich nam. Jaloers wordt er gekeken naar Duitsland, waar de bank Allianz naamgever is van de vrouwencompetitie en elke club daarin 100.000 euro betaalt.

„Het is de snelst groeiende sport ter wereld, ook in Nederland”, zegt spelersmakelaar Blokhuis. „Het is een enorme doelgroep, eentje die commercieel interessant is om te omarmen.” Zij is dan ook blij dat de NOS elke week een samenvatting uitzendt van een wedstrijd uit de eredivisie voor vrouwen. Tot voort kort waren het vooral regionale zenders die wedstrijdbeelden toonden.

„Maar met één druk op de knop kunnen clubs met hun vrouwentak stoppen”, zegt ex-international Leonne Stentler, die geregeld optreedt in een onlangs gelanceerd praatprogramma over vrouwenvoetbal, genaamd VV Kicks. En hoewel dit onlineprogramma moet bijdragen aan een bredere basis voor haar sport, heeft Stentler niet de illusie dat er ooit grof geld zal worden verdiend in het vrouwenvoetbal. „Ireen Wüst zal ook nooit zo hard gaan als Sven Kramer.”