Libische vrouwen boos over reisverbod

Decreet in Oost-Libië Vrouwen protesteren na handreiking van de machthebber aan salafisten in het oosten van het Noord-Afrikaanse land.

Foto EPA

Vrouwen in Libië moeten niet alleen Donald Trumps reisverbod naar de VS vrezen: in het oosten van hun eigen land is het vrouwen onder de zestig jaar voortaan verboden zonder mannelijke voogd te reizen.

De maatregel is dinsdag tijdelijk bevroren na protest door vrouwelijke activisten. Maar zij is nog niet van de baan. „Men wil vooral die vrouwen treffen die politiek actief zijn”, meent activiste Zahra Langhi.

Vreemd aan de maatregel is dat zij is uitgevaardigd door de regering in het oosten van het land. Die staat onder controle van sterke man Khalifa Haftar, die juist zegt te vechten tegen de extremisten.

Het was Haftars stafchef die het decreet uitgevaardigde. Het verbiedt alle vijftigers of jonger alleen te reizen. Op televisie verklaarde Al-Nathouri bovendien dat vrouwen een „bedreiging vormen voor de nationale veiligheid”.

„Ik heb Al-Nathouri aan de telefoon gesproken, en hij had het in het bijzonder over dertig vrouwen die een VN-conferentie in Genève hebben bijgewoond”, zegt Langhi die sinds 2014 in Egypte woont. „Volgens hem zijn die vrouwen daar gerekruteerd door buitenlandse mogendheden.”

Libië heeft sinds 2014 drie regeringen. De regering in het oosten was de wettige regering van Libië tot de internationale gemeenschap eind 2015 haar steun verlegde naar een nieuwe eenheidsregering, de GNA, in Tripoli. Daar huist ook nog een derde rivaliserende regering.

Nadat vrouwen in Benghazi hadden gedreigd met straatprotesten werd het reisverbod tijdelijk bevroren. Daarvoor in de plaats kwam een dreigement om de vrouwen in kwestie te berechten wegens spionage.

De kwestie verdeelt de Libische vrouwen, zegt Langhi. Veel vrouwen steunen generaal Haftar juist: zij zien in hem de beste bescherming tegen de extremisten.

„Gaan we nu naar een situatie waar vrouwen die pro-Haftar zijn wel mogen reizen, maar wie kritisch is niet?”

Haftar zelf heeft zich nog niet uitgesproken over de kwestie. Vermoed wordt dat het reisverbod past in Haftars strategische alliantie met de meer gematigde salafisten in zijn strijd tegen Ansar al-Sharia en andere extremistische groepen. „De salafisten willen iets terug voor hun steun aan Haftar, en dat is het opleggen van hun sociale code op de samenleving”, zegt Langhi.

Bitter is dat het reisverbod werd uitgevaardigd op de zesde verjaardag van 15 februari: de dag in 2011 toen vooral vrouwen in Benghazi de straat op gingen. Zij waren de familieleden van de meer dan duizend gevangenen die in 1996 in Gaddafi’s Abu Slim-gevangenis waren gedood. De betoging geldt als het startschot van de opstand tegen kolonel Gaddafi.

„Vrouwen zijn altijd het eerste slachtoffer”, zegt Iman Bugaighis vanuit Portugal, waar ze verblijft sinds de moord op haar zus Salwa, een bekende activiste, in 2014 door extremisten in Benghazi.

Bugaighis vreest dat de Libische samenleving niet al te zwaar tilt aan het reisverbod.

„Het is oorlog, zeggen ze. Het is een onbeduidende kwestie. Maar mijn zus is vermoord omdat zij meer rechten wilde voor de Libische vrouwen, niet minder dan we hadden onder Gaddafi.”