Recensie

Droog familiedrama blijkt spookverhaal over post-truth

Het gaat hier om ‘visual storytelling’ in de beste traditie: niet plot en woorden vertellen het verhaal, maar dat voortdurende staren van die camera.

De succesvolle neuroloog Lary (Mimi Branescu) en zijn vrouw Laura (Catalina Moga) in Sieranevada.

Stel je voor dat je op een namiddag in het huis van een kennis verzeild raakt. Er is een of andere familiebijeenkomst, je kent die mensen niet, maar ze gedragen zich vertrouwd; min of meer hetzelfde als je eigen familieleden. Hetzelfde gekibbel, hetzelfde gedoe. Ze eten, wassen af en voeren ondertussen gesprekken zonder begin of eind. Zou je dan niet net zo kijken als de camera in de nieuwe Roemeense film Sieranevada kijkt? Alsof hij een beetje in een hoekje staat, uit de weg, omdat iedereen maar aan het redderen en het razen is. Dan zou je af en toe je hoofd van links naar rechts bewegen, en weer terug. En misschien zouden de mensen je af en toe aankijken, en tegelijkertijd dwars door je heen, omdat je wel aanwezig, maar ook onzichtbaar bent.

Het grootste gedeelte van Sieranevada ben je bezig om uit te vinden wie deze mensen zijn, de succesvolle neuroloog Lary en zijn vrouw Laura, matriarch Nusa, en de gebruikelijke verzameling excentriekelingen, en waarom ze daar verzameld zijn. En dat is precies de onweerstaanbare kracht van de film. Zíj weten het, en dat is genoeg. Ze gaan ervan uit dat jij het ook weet, want je bent immers bij hen in dat claustrofobische appartement. Tegen de tijd dat onthuld wordt, zo op tweederde van de film, wat de eigenlijke reden van hun samenkomst is, en door wiens ogen jij de hele tijd hebt gekeken, is het zowel een schok als iets heel vanzelfsprekends.

Het gaat hier om ‘visual storytelling’ in de beste traditie: niet plot en woorden vertellen het verhaal, maar dat voortdurende staren van die camera, op precies de juiste hoogte en afstand. ‘Uncanny’, alsof het woord ervoor is uitgevonden. Want er waart een geest door de levens van deze mensen. De geest van het communisme, de geest van argwaan en paranoïa en Securitate.

De nieuwe film van Cristi Puiu (onsterfelijk door zijn gelijksoortige droogkomische aanval op het postcommunisme in The Death of Mr Lazarescu uit 2005) is gesitueerd in de dagen na de aanslag op het Franse satirische tijdschrift Charlie Hebdo in 2015, aanleiding voor Amerikaanse complottheorieën en heftige discussies over de vermeende zegeningen van Ceausescu. Als deze mensen het nieuws al niet geloven, laat staan hun eigen ogen, wat zegt dat dan over hun eigen relatie ten aanzien van trauma en herinnering? Zo wordt een ogenschijnlijk chaotisch, gortdroog familiedrama een spookverhaal over post-truth.