De Oscars zijn iets minder wit

#OscarsSoWhite-controverse

Vorig jaar was de kritiek op de Academy, de groep die de Oscars uitreikt, groot: er zaten te veel blanke mannen in. Dit jaar is de groep stemgerechtigden (iets) diverser.

Foto Arjen Born

In zijn tijd als voorzitter van de Academy ging het „kruipend langzaam”, geeft filmproducent Sid Ganis (77) toe. Pogingen om de Academy of Motion Picture Arts and Sciences – de groep die de Oscars uitreikt – diverser te maken, een weerspiegeling van de filmwereld én van Amerika zelf, liepen op niets uit. „We hadden een piepklein percentage dat géén blanke man was”, zegt Ganis. „We hadden het wel over verandering, maar het enthousiasme dat je nu ziet was er niet.” Het is nog niet zo lang geleden dat Ganis de club van duizenden Hollywood-insiders voorzat: 2005 tot 2009.

Pas vorig jaar werd de bijna negentig jaar oude Academy ruw gewekt uit het idee dat Hollywood nog altijd bestond uit „een ons-kent-onsclubje van witte kerels die eigenhandig alle films zouden maken”, vertelt Ganis.

Alle genomineerde acteurs waren in 2016 blank. Luide en meerstemmige kritiek steeg op in de sociale media, binnen de Academy en in andere belangengroepen van Hollywood, zoals de acteurs- en producentengildes.

In reactie op de #OscarsSoWhite-controverse werden de toelatingscriteria onder de huidige voorzitter Cheryl Boone Isaacs – een zwarte vrouw – aangepast. De zeventien, behoorlijk autonome commissies van de Academy (acteurs, scenaristen, enzovoort) hebben meer vrijheid gekregen om hun aantallen op te schroeven en specifiek leden uit minderheidsgroepen en andere landen uit te nodigen. Dat heeft meteen effect gehad: de Academy is dit jaar groter, minder blank en minder Amerikaans van aard dan ooit tevoren. Met de nieuwe lichting erbij is nu een kwart van de Academy-leden vrouw, en 8 procent niet-blank.

Het doel van de Academy is om het aantal leden uit minderheden in 2020 te verdubbelen. Oudere leden die niet meer actief zijn in de filmwereld, is gevraagd om de status van emeritus te aanvaarden en hun stemrecht op te geven.

Toeval of niet, prompt zijn dit jaar de nominaties gekleurder dan ooit. Van de twintig acteurs zijn er zeven niet- blank, een record. Voor het eerst zijn drie van de vijf genomineerde actrices voor beste bijrol zwart.

„Een goed jaar!”, zegt Ganis, die niet wil zeggen op wie hij heeft gestemd, al noemt hij Moonlight „ongelooflijk goed”.

Weet jij alles over de Oscars? Doe onze quiz

Kwaliteit staat los van afkomst

Actrice Octavia Spencer (46, Oscar voor beste vrouwelijke bijrol in The Help in 2012, en nu genomineerd voor beste vrouwelijke bijrol in Hidden Figures) is al jaren stemmend lid. De veelkleurigheid van de huidige lichting genomineerden zegt volgens haar niks. „Ik denk helemaal niet dat de Academy vorig jaar fout zat”, vertelt Spencer.

„Laten we prestaties van de vorige winnaars niet in twijfel trekken. Dit jaar is er een veelheid van films met gekleurde acteurs. Volgend jaar misschien niet. Moeten we dan weer dezelfde discussie voeren, ook al is de Academy diverser?”

Zoals veel andere filmmakers en acteurs betoogt Spencer dat de hele filmindustrie – alle film- en tv-studio’s van Hollywood – zich sterk moeten maken voor „een meer inclusief beleid”. „Op alle niveaus en afdelingen moet je streven naar diversiteit. Ik bedoel niet ‘meer zwarten’. Meer mensen van alle kleuren. Meer jongeren, meer vrouwen.”

Waar Spencer en Ganis het over eens zijn, is dat één ding onveranderlijk het zwaarst weegt als er wordt gestemd: topkwaliteit. En die staat los van de kleur of afkomst van filmmakers, zegt Spencer. Ze wijst op de huidige nominaties. De Academy heeft een recordaantal van 6.687 stemmende leden en die zijn nog altijd voor het overgrote deel man en blank. Van die ‘ouderwetse’ leden stemden de meesten voor acteurs en regisseurs die er heel anders uitzien dan zij zelf en dan de genomineerden van vorig jaar. „Maar ze hebben voor de beste films gekozen, simpel.”

Onbewuste vooroordelen

Een van de nieuwe leden is de Ierse regisseur Lenny Abrahamson (50), die vorig jaar een Oscar-nominatie kreeg voor Room. Abrahamson is – toch weer – een blanke man. Gevraagd naar zijn favoriete film noemt hij Moonlight, „een buitengewone film”. Ook hij denkt dat er dit jaar gewoon op basis van kwaliteit is gekozen. „Maar het kan zijn dat de stemmers zich meer bewust zijn van onbewuste vooroordelen.”

Ja, Hollywood verandert, zegt Thomas Castaneda (65). Als marketingman bedenkt hij promotiecampagnes voor kwaliteitsfilms als Nocturnal Animals. Castaneda stemt al vijftien jaar voor de Oscars. Hij steunt de actie voor meer diversiteit maar noemt sommige nieuwe leden „twijfelachtig”. Hij noemt geen namen, maar wellicht bedoelt Castaneda een nieuw Academy-lid als Keenen Ivory Wayans, een zwarte acteur wiens films, zoals de komedie White Chicks (2004), niet bepaald Oscar-materiaal zijn.

Zijn er niet genoeg serieuze, goede, gekleurde acteurs? Lenny Abrahamson vat het als niet-Amerikaanse insider zo samen: „Totdat de samenleving de systematische marginalisatie van minderheden aanpakt, kunnen organisaties als de Academy niet veel doen.”