De meest gevreesde aanhang, donderdagavond in de Arena

Hooligans

Ajax speelt donderdag in de Europa League tegen Legia Warschau. De Poolse topclub is berucht vanwege zijn aanhang. 2.600 leden zijn erbij in Amsterdam. „Kanker Ajax, kanker Ajax.”

De Spaanse politie raakt slaags met supporters van Legia Warschau voor de wedstrijd tegen Real Madrid in oktober vorig jaar. Foto Bartlomiej Zborowski/ EPA

De spreekkoren kwamen uit het niets, maar waren zo massaal dat niemand ze kon ontgaan. „Kanker-Ajax, kanker-Ajax.”

De sfeer was er niet naar. Integendeel. In het Wojska Polskiegostadion was er twee jaar geleden geen mens te bekennen toen Legia Warschau het opnam tegen Ajax, op wat bestuursleden en een handvol genodigden na. Als straf voor ongeregeldheden in het Vlaamse Lokeren moest de Poolse topclub de wedstrijd zonder publiek spelen, waardoor het rond het veld soms zo stil was dat je toenmalig Ajax-trainer Frank de Boer haast kon horen zuchten na een slordige pass.

Aanvankelijk kwamen de spreekkoren onverwacht. Korte, schelle klanken van buiten het stadion, zo massaal en hard gescandeerd dat het weinig moeite kostte om te begrijpen wat er op de stoepen voor het stadion werd gezongen door de paar duizend Legia-fans die het duel daar op een scherm keken: anti-Ajax-liederen.

Ludiek? Nee. Een gemeend spreekkoor dat de Polen zich eigen hadden gemaakt met hulp van bevriende supporters van ADO Den Haag. Oftewel, Ajax als gemeenschappelijk vijand ter versterking van het wij-gevoel. De banden, daterend van de jaren tachtig, gaan zo ver dat er bijna bij elke thuiswedstrijd van ADO supporters van Legia aanwezig zijn en andersom. In fanshops van Legia worden al jaren spullen van ADO verkocht.

Toen Ajax vorige week wederom een Europees duel in Warschau moest spelen, reisden niet alleen zevenhonderd Ajax-supporters naar Polen maar ook tientallen Hagenaars. Doordat deze wedstrijd wel met publiek mocht worden gespeeld, kon het nu wel misgaan. In de nacht voor de heenwedstrijd in de Europa League, voor een plek bij de laatste zestien, vielen gemaskerde Legia-hooligans een café met Ajax-supporters aan. Op de wedstrijddag zelf kwam het tot een vuistgevecht tussen aanhangers van ADO en Ajax. De Poolse politie liet weten dat zij een veldslag heeft voorkomen.

Preventief fouilleren

Een week later ligt die taak bij de Amsterdamse politie. Terwijl minimaal 2.600 Poolse supporters in aantocht zijn nemen autoriteiten zo veel mogelijk maatregelen om supportersgeweld te voorkomen. Niet zozeer in het stadion. De kwetsbaarste zones bevinden zich in het stadscentrum. Daar waar het eerder al misging rond duels met Celtic en Dinamo Zagreb. De meeste zones zijn sinds woensdagavond aangemerkt als ‘veiligheidsrisicogebieden’. Agenten mogen daar preventief fouilleren.

Wij beschouwen dit als een ongelukkige loting, los van het sportieve aspect van deze wedstrijd.

„Een paar duizend supporters van een club met deze reputatie is wat anders dan twintig man uit Rostov”, zegt een woordvoerder van Ajax. Hoewel de club enkel de verantwoordelijkheid draagt binnen het stadion en de politie over de openbare orde gaat, had Ajax liever een andere club geloot. „Wij beschouwen dit als een ongelukkige loting, los van het sportieve aspect van deze wedstrijd.”

Wie op YouTube de woorden ‘Legia Warschau’ en ‘supporters’ intikt, begrijpt waarom zowel Ajax als de politie twee jaar geleden blij was dat Legia geen fans mocht meenemen. Bij een veldbestorming in Vilnius wierpen Legia-hooligans reclameborden op de ME; in Kiev probeerden slecht bewapende agenten vergeefs een cordon te vormen om een groep mannen te beschermen die met gebalde vuisten achter supporters van Dinamo Kiev aan zaten; in Madrid raakten 3.500 Polen slaags met de politie, terwijl de Spaanse overheid juist 3.500 extra agenten had ingezet om tumult te voorkomen.

Foto Bartlomiej Zborowski/ EPA

Dit staat nog los van alle beelden van de Ustawka, de Poolse term voor afgesproken gevechten in bossen of open vlaktes. Hooligans van Legia treffen opponenten uit Polen, Oekraïne en Rusland en vechten daarbij in gelijke aantallen en volgens speciale regels die het bezit van wapens verbieden. De gevechten worden gevoerd door getrainde mannen die zich hebben gespecialiseerd in gewichtheffen en martial arts, en die weinig tot geen alcohol drinken om wazigheid te voorkomen.

Hoewel er van elke club filmpjes te vinden zijn die clubbestuurders het liefst uitwissen, is er geen club zo vaak gestraft als Legia. Elk jaar krijgt de club boetes van meer dan 100.000 euro, worden thuisduels zonder publiek gespeeld en worden Legia-aanhangers elders geweerd. Helpen doet het niet. Dit seizoen ging het direct mis in de eerste Champions League-wedstrijd, toen hooligans het uitvak van Borussia Dortmund bestormden. Stewards die dat wilden voorkomen werden met hun eigen pepperspray in hun gezicht gespoten. Gevolg: geen publiek bij de daaropvolgende thuiswedstrijd tegen Real Madrid.

In Den Haag kon het vroeger al even onstuimig zijn op de tribunes als bij Legia. Om die reden zocht Legia-fan Wojtek Wisinski in de jaren tachtig contact met ADO. Hij schreef een brief naar weekblad Voetbal International, dat zijn bericht weer doorstuurde naar bekend ADO-fan John van Zweden, die indertijd veel correspondeerde met clubs in Europa en Wisinski enkele programmaboekjes stuurde. Wat Wisinksi aantrok in ADO? Dat het er in Den Haag net zo ruig aan toe kon gaan als in Warschau. Reizen naar het zogenoemde Oostblok was indertijd nog lastig, maar na de val van het IJzeren Gordijn zien beide kampen elkaar steeds vaker. „Wojtek heeft hier allemaal vrienden gekregen”, aldus Van Zweden vorige week op website VICE.

Wodka en vriendschap

De banden zijn zo hecht dat er in oktober 2010 een benefietduel wordt georganiseerd als Wisinksi ernstig ziek is. De nacht ervoor vieren fans van ADO en Legia het goede leven in een nachtclub in Warschau. Iedereen is beschonken en geen Hagenaar die voor zijn borrels hoeft te betalen. De spelers van ADO zijn er ook. Ze spelen de dag erna een vriendschappelijke wedstrijd tegen de Poolse club, maar dat is latere zorg. Eerst wodka, vrouwen en vriendschap.

De innige band tussen beide clubs leidt dezer dagen tot een verhoogd risico rond de wedstrijden van Legia tegen Ajax. Tegelijk is in deze hoek ook een oplossing gevonden. Fans van Legia verzamelen donderdag naast het stadion van ADO, vanwaar ze door Nederlandse vervoersmaatschappijen naar de Arena worden gebracht. Veel van hen vliegen op Rotterdam en doen Amsterdam enkel aan per bus. „Maar wie niet via Den Haag reist, is vrij om te gaan en staan waar hij wil”, zegt een woordvoerder van de Haagse politie. Garanties heeft niemand. Als er een aanhang hardleers en onvoorspelbaar is, is het die van Legia.