De Haagse Stemming: Krol raakt verstrikt in AOW en Buma tipt zichzelf als favoriet

Over 21 dagen zijn er Tweede Kamerverkiezingen. De Haagse Stemming houdt je elke ochtend op de hoogte van de campagne. Wie zich inschrijft voor de nieuwsbrief, krijgt deze nog vroeger.

Met nog drie weken te gaan schiet 50Plus zich in eigen voet met een onderzoek naar de AOW. Daaruit blijkt dat mensen wel eerder met pensioen kunnen, maar daar zelf onder lijden. De verschillen in de Peilingwijzer worden alleen maar kleiner, door verder verlies PVV. Wilders maakt zich zorgen om zijn beveiliging. En Buma weet zeker dat hij premier wordt.

EERDER AOW = MINDER AOW: 50Plus heeft nogal kostbare plannen voor ouderen en liet die niet doorrekenen door het Centraal Planbureau, maar door onderzoekers van de Universiteit Tilburg. De pensioenleeftijd weer verlagen naar 65 zou in hun berekening minder kosten dan wat het CPB oordeelde. Maar: alleen als het staatspensioen niet meegroeit met de economische groei, zo schrijven de onderzoekers. Verlaging van de AOW is in een eventuele formatie een ‘breekpunt’ voor 50Plus. Maar die andere verkiezingsbelofte, de “structurele verhoging van de welvaartsvaste AOW”, kan de ouderenpartij daardoor niet nakomen, schrijft Philip de Witt Wijnen, die niet alleen het persbericht van de partij, maar ook het onderliggende rapport las. In deze 50Plus-constructie betalen gepensioneerden de AOW-verlaging zelf; een sigaar uit eigen doos dus.

Zonder uitleg: 50Plus had dit zelfbestelde onderzoek al in ieder geval sinds 11 februari in handen en hield het stil in de week dat het door de ‘echte’ doorrekeningen had kunnen ondersneeuwen. Het wordt nu echter naar buiten gebracht zonder heldere toelichting van voorman Henk Krol (of spin van partijmedewerkers). In een korte reactie noemde Krol het “enorme winst dat 65 betaalbaar 65 kan blijven”, maar gaf toe dat hij moest “kiezen uit een aantal kwaden”. Hij reageerde geïrriteerd op journalisten die hem erover ondervroegen: zij hadden volgens hem “slecht gelezen” en zouden met “negatieve vragen” een “kant” kiezen. Volgens Krol zouden “de mensen thuis” het wel begrijpen. Andere lijsttrekkers hadden ondertussen alle kans hem te beschuldigen van volksverlakkerij. 50Plus geeft pas vrijdag een persconferentie over het rapport.

WILDERS’ VEILIGHEID: Vanuit de politiedienst die belast is met de bewaking van Geert Wilders en leden van het Koninklijk Huis, is vertrouwelijke politie-informatie gelekt naar een Marokkaans-Nederlands criminele groepering, ontdekte justitieverslaggever Marcel Haenen. De ervaren agent van de Dienst Bewaken en Beveiligen is maandag aangehouden. Onduidelijk is of die informatie had en/of deelde over Wilders. Het risico bestaat dat hij of andere kwetsbare en bedreigde personen gevaar lopen. Locaties van safehouses kunnen zijn uitgelekt. “Als ik de Dienst (DBB) die mij moet beveiligen niet meer blind kan vertrouwen kan ik niet meer functioneren. Dit is onacceptabel”, twitterde Wilders om iets voor half vier vanochtend, vanaf een onbekende locatie.

PEILINGWIJZER: Het verschil in populariteit tussen PVV en VVD is in de peilingen vrijwel nihil. Uit de laatste Peilingwijzer, die vanochtend verscheen, bestaat geen statistisch relevant onderscheid meer tussen het gepeilde zetelaantal van de twee partijen. De PVV (24-28 zetels) verliest verder, terwijl de VVD (23-27) stabiel blijft. Rutte lijkt dus wel te profiteren van het uitsluiten van Wilders, maar de eigen aanhang groeit niet. Of Wilders’ afzegging van het tweede RTL-debat effect heeft, kan opperpeiler Tom Louwerse nog niet zeggen. Ook tussen CDA, D66 en GroenLinks zijn de verschillen volstrekt verwaarloosbaar, rond 17 zetels.

JP BUMA: Binnen het CDA wordt de degelijke Sybrand van Haersma Buma al jaren vergeleken met Jan Peter Balkenende: de saaiheid zelve die tijdens een populistische opmars in 2002 premier werd. Nu zegt ook Buma ervan overtuigd te zijn dat hij - de fatsoenlijkheid zelve - in een vergelijkbaar scenario dit jaar premier wordt. In een interview met politiek verslaggevers Titia Ketelaar en Thijs Niemantsverdriet zegt hij: „Deze campagne gaat precies zo als ik al een aantal jaren voel aankomen. Iedereen - ook jullie - denkt: wat is Buma toch rustig. En aan het eind denken de kiezers: dat heeft toch wel wat. Dat is al eerder gebeurd, en het zal opnieuw gebeuren.” Met wie hij dan gaat regeren? Daar wil hij behoudens de uitsluiting van de PVV niets over zeggen.

Protectionist: Een maatregel die Buma als regeringsleider meteen wil nemen is een protectionismewet die Nederlandse bedrijven beschermt tegen buitenlandse overnames. Niet alleen vitale infrastructuur van de telecomsector moet op die manier beschermd worden, maar ook bijvoorbeeld Unilever. Ook de overname van ABN Amro, die Buma’s lichtend voorbeeld Balkenende toeliet, had volgens hem niet moeten gebeuren. Buma schetst een horrorscenario waarin Chinese beleggers landbouwgrond opkopen, Campina overnemen, alles exporteren en Nederlanders hongerig achterlaten. „Vanuit de EU is meer ruimte dan we nu nemen. Als Brussel straks moeilijk doet, zal ik ze wijzen op de Fransen, die hier veel verder in gaan dan wij.”

De droombaan van Kathalijne Buitenweg: gitarist bij Prince. Foto Merlijn Doomernik

WEDJE LEGGEN: Niet alleen buitenlandse media hebben de Nederlandse verkiezingen ontdekt - als de eerste Europese test voor (weerbaarheid tegen) populisme, nepnieuws en manipulatie. Ook Britse wedkantoren zien er brood in. De PVV is bij allemaal favoriet, maar het loopt nog geen storm. Misschien zijn het Nederlandse coalitiesysteem en de overvloed aan partijen en partijtjes toch iets te ingewikkeld voor de bookmakers.

VERTROUWENSVRAAG: Een echt debat over de pgb-crisis is voorlopig afgewend. Coalitiepartijen VVD en PvdA blokkeerden dat gisteren door staatssecretaris Martin van Rijn eerst om een schriftelijke reactie te vragen, waardoor een debat in deze laatste week voor het verkiezingsreces onmogelijk lijkt. Maar vanuit de oppositie gaan geluiden op om vandaag in de regelingen direct de vertrouwensvraag op tafel te leggen en Van Rijn daarmee alsnog naar de Kamer te dwingen. Renske Leijten (SP) dreigt de Kamer anders terug te roepen van campagnereces.

NU DE SENAAT NOG: Twee belangrijke en controversiële wetsvoorstellen werden gisteren bekrachtigd in de Tweede Kamer. In het debat over het ‘inlegvel’ bij het Oekraïneverdrag kreeg Rutte de verwachte steun. Zo dicht op de verkiezingen ging het debat ook over Ruttes geloofwaardigheid en de kloof tussen kabinet en burgers, maar het bleef bij plaagstootjes, die Rutte op zijn bekende laconieke wijze incasseerde. Het D66-initiatief om wietteelt te gedogen werd met 77 stemmen aangenomen. Beide voorstellen hebben nog een behoorlijke weg te gaan, want in de senaat zijn geen meerderheden in zicht.

BENOEMING: VVD-Kamerlid Sjoerd Potters hoorde gisteren tijdens het Oekraïnedebat dat hij is voorgedragen als burgemeester van De Bilt. Hij stond op de kandidatenlijst voor de Tweede Kamer op de 31ste plaats.

GREFO’S WILLEN PAPEN: De SGP blijft in de Peilingwijzer tussen de 3 en 5 zetels schommelen, maar dat is belangrijke groei voor de Staatkundig Gereformeerde Partij, die in 2012 al drie zetels haalde. Verslaggever Christiaan Pelgrim zocht uit waar die aanwas vandaan komt: katholieken, evangelische christenen en rechtse islamkritische stemmers. Zij voelen zich aangetrokken tot de positieve, opgewekte Kees van der Staaij die rechtlijnig christelijke waarden verdedigt en kritisch is over de islam en immigratie. De SGP laat aartsconservatieve standpunten niet varen, maar hamert er wat minder op. Helaas voor de partij neemt het aantal gelovige jongeren wel verder af.

QUOTE VAN DE DAG

“Partijen worden nu vooral gezien als oligarchische netwerken waarin goed betaalde bestuurlijke functies worden verdeeld. (…) Niet de representatieve democratie zelf is het probleem, maar het gebrek aan legitimatie van de politieke partijen. Democratiseer daarom de partijpolitiek.”

Historicus Jan Drentje wil dat kiezers veel meer zeggenschap over de politiek krijgen via betere partijstructuren, schrijft hij in een opiniestuk in NRC.