Recensie

‘Human/Digital’ in de Kunsthal biedt lekker veel spektakel

Internetkunst

De Kunsthal toont een verrassend grote diversiteit digitale kunst. Steeds terugkerende vraag: hoe ‘origineel’ zijn deze werken?

Een screenshot uit de VR-installatie van Shezad Dawood. Beeld Hugo Brown Family Collection

Zonder ook maar een spier aan te spannen ben ik ineens van de grond op de tafel gesprongen. Even later neem ik de grote trap in twee reuzensprongen. De virtual reality-bril op mijn hoofd en de controller in mijn hand stellen me tot onverwachte prestaties in staat, én tot grote verwondering. Ik dwaal rond in het digitale 3D universum dat de Londense kunstenaar Shezad Dawood met de nieuwste digitale technologie heeft geschapen. Als ik ineens de hand voel van de suppoost die mij tijdens deze VR-ervaring begeleidt schrik ik van de warmte van zijn huid – zo ver ben ik al weggedreven in Dawoods driedimensionale droomwereld.

Post-internet

Rafaël Rozendaal, Abstract Browsing 16 03 09 A B C (Waze). Foto Gert Jan van Rooij/Hugo Brown Family Collection

De installatie van Dawood is het meest recente van de ruim 30 digitale werken van 25 Nederlandse en buitenlandse kunstenaars die nu onder de titel Human/Digital: A Symbiotic Love Affair in de Kunsthal te zien zijn. Het is een selectie uit de collectie van Hugo en Carla Brown en hun zoon Mark. Brown senior verzamelde al, onder de titel Cobra to Contemporary, en sinds enkele jaren bouwen vader (69) en zoon (39) die verder uit met digitale kunst.

Wij, en ook de kunst, leven intussen al een tijdje met internet. Zo bestaat er nu ook Post Internet Art, waarbij internet niet meer het onderwerp is maar een vanzelfsprekend uitgangspunt. In de Kunsthal is goed te zien dat er in loop der jaren een verrassend grote diversiteit in de digitale kunst is ontstaan.

Natuurlijk zijn er vooral veel schermen, ook interactieve, maar ook schilderijen, zoals van Jonas Lund – die ieder een eigen gps-tracker mee geeft – en sculpturen. Jon Rafmans 3D-geprinte beeld Manifold is een door de computer verwrongen en gemorfde mensfiguur; Niels Post heeft voor zijn project On Spam een delicaat object van multiplex gefiguurzaagd van het IP-adres van het meest recente spambericht in zijn junkmail. Zelfs textiel is vertegenwoordigd: de Braziliaans-Nederlandse kunstenaar Rafaël Rozendaal heeft met de plug-in Abstract Browsing allerlei materiaal van websites – beelden, reclame, teksten – in geometrische velden laten vertalen en die vervolgens laten weven.

Spektakel

Tabor Robak, A*, 2014. 14-kanaals video. Beeld Hugo Brown Family Collection

Een steeds terugkerende vraag in de internetkunst is: hoe ‘origineel’ en ‘uniek’ zijn deze werken, in hoeverre zijn deze makers ook ‘auteurs’? In zijn werk Hotel Room bewijst Constant Dullaart dat wat telt het idee is, en niet het al dan niet unieke eindproduct. Op basis van miljoenen geüploade foto’s laat hij de computer een beeld van een hotelkamer samenstellen. Daarvan maakt hij prints die hij door Chinese kopieerkunstenaars laat beschilderen, en daar legt hij weer een laag metallic autolak overheen. De volgende opdracht levert volgende keer weer een andere ‘hotelkamer’ op.

Dullaart is ook de maker van Jennifer in Paradise, dat een belangrijk moment markeert waarop internet, en dan in het bijzonder Photoshop zijn intrede in de kunst deed. Bij de lancering in 1988 gebruikte de bedenker van Photoshop een foto van zijn toekomstige vrouw die hij van haar nam op een paradijselijk strand. Dat beeld is talloze keren gemanipuleerd, eerst om de mogelijkheden van Photoshop te demonsteren en nu als commentaar op de rol van beeld in kunst die aan het internet ontsproten is.

Human/Digital biedt lekker veel spektakel, vooral het op videogames geïnspireerde werk A* van Tabor Robak. Het speelt zich af op veertien schermen van hoge resolutie tegelijk. Het is hypnotiserend, grappig en overstelpend tegelijk, je ogen schieten heen en weer over de felgekleurde schermen in een wanhopige poging alles tegelijk te bevatten in deze computergestuurde lsd-trip. Diametraal daartegenover staat het verfrissende Refreshingdarkness.com van Ryder Ripps. Het scherm ligt klaar om aan te raken en dat doe je dan ook, maar het blijft zwart. Maar het is geen technisch malheur of dode link, dit ís het: eindeloos blijft het wieltje draaien terwijl de site Refreshingdarkness.com zich ververst.