Ook katholieken stemmen nu SGP

Nieuwe kiezersgroepen

Van het katholicisme moet de SGP niets hebben. Maar roomse kiezers zijn welkom. En die komen ook. De partij breekt uit de biblebelt.

SGP-Kamerlid Elbert Dijkgraaf bezocht vrijdagmiddag melkveebedrijf Dunnink in Staphorst. Foto Cees Elzenga/HollandseHoogte

Tien jaar geleden hoorde pastoor Harm Schilder uit Tilburg maar zelden van katholieken die op de SGP stemmen. Nu hoort hij het met enige regelmaat, vooral van conservatieve katholieken. Zij hebben sympathie voor lijsttrekker Kees van der Staaij: „Hij komt degelijk over, heeft charisma. En zijn pro-lifestandpunten over bijvoorbeeld abortus zijn voor de principiëlere katholieken belangrijk.”

De Staatkundig Gereformeerde Partij is, langzaam maar zeker, veranderd. Van der Staaij profileert zich als positieve, opgewekte politicus die christelijke waarden verdedigt en kritisch is over de islam en immigratie. Zo wil hij meer mensen aanspreken dan zijn traditionele achterban, zonder zijn, soms controversiële, standpunten te veranderen. Er staan ook nog altijd geen vrouwen op de lijst.

Het lijkt te werken. Bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen won de SGP al een derde zetel en nu is zelfs een vierde zetel in zicht – dat is de partij sinds de oprichting in 1918 nooit gelukt. In de Peilingwijzer, het gewogen gemiddelde van zes peilingen, staat de partij nu stabiel op 3 tot 5 zetels.

Peilers kunnen weinig stevige uitspraken doen over de SGP-achterban, maar voor de partij zelf is duidelijk dat nieuwe kiezersgroepen aangesproken moeten worden om een vierde zetel te halen. En dan zijn er drie kansrijke groepen: katholieken, evangelische christenen en rechtse islamkritische stemmers.

De SGP hoopt dat een opgewekter imago die kiezers zal aanspreken. De partij wil bijvoorbeeld vaker laten zien dat ze vóór iets zijn, in plaats van tegen. ‘Voor het leven’ bijvoorbeeld, niet ‘tegen abortus en euthanasie’. In het verkiezingsprogramma ontbreken voor het eerst de afschaffing van het homohuwelijk en invoering van de doodstraf. Die standpunten heeft de partij nog wel, maar in het programma trekken die alleen maar negatieve media-aandacht – en politiek zijn ze niet eens haalbaar.

Pak de stofzuiger

Van der Staaij krijgt liever met andere onderwerpen media-aandacht. Vorige week zat hij bij Jinek. Het was Valentijnsdag en zijn boodschap was: doe eens wat meer moeite voor je relatie. „Doe ook eens iets voor je partner wat niet direct je hobby is. Pak de stofzuiger of hang de was op.” De vorige SGP-leider Bas van der Vlies was veel terughoudender met televisieoptredens, omdat „het kwade” via de televisie „de huiskamers in komt”.

„Ze zijn te veel de populistische kant op gegaan.”

Om katholieke kiezers te trekken, wil de SGP niet zo ver gaan als de ChristenUnie eerder wel deed: die partij veranderde twee jaar geleden de ‘grondslagen’. Daarin stonden eerst nog verwijzingen naar oude gereformeerde belijdenisgeschriften waarin de katholieke „paapse mis” een „vervloekte afgoderij” wordt genoemd. De SGP blijft daar wél naar verwijzen. Nieuwe leden moeten die onderschrijven. „We willen klare wijn schenken”, zegt partijvoorzitter Maarten van Leeuwen. „We willen graag nieuwe kiezers binden, maar we willen niet mistig doen over de grondslag van de partij. Dat accepteert men ook.”

Te populistisch

Anna Plakas (41) uit Bergen op Zoom, die soms een mis van pastoor Harm Schilder bezoekt, stemde al eens op de SGP, omdat het een christelijke partij is die niet aan „emotiepolitiek” doet. „Kees van der Staaij is rechtlijnig in zijn denken. Andere partijen laten zich meer beïnvloeden door de waan van de dag.” De gereformeerde grondslagen vindt zij geen bezwaar. „Daar ben ik pragmatisch in.”

Wat Plakas wel tegenstaat: dat de SGP zich nu zo nadrukkelijk tegen de islam en immigratie keert. „Ze zijn te veel de populistische kant op gegaan.” Daarom gaat ze dit keer op de ChristenUnie stemmen. „Hun vreemdelingenvisie is wat humaner.”

De SGP profileert zich inderdaad extra op deze thema’s, om zo rechtse kiezers aan te spreken. In het manifest Islam in Nederland beschreef de SGP vorige maand dat een „rem” nodig is voor asielzoekers, om „de islam niet onnodig te laten groeien” in Nederland.

En SGP-Tweede Kamerlid Roelof Bisschop nam het deze maand in een Kamerdebat nog op voor de Amerikaanse president Donald Trump. De SGP wil niet „klakkeloos meegaan in allerlei anti-Trumpsentimenten”, zei hij. Hij verwees naar de vroegere president Ronald Reagan, die aanvankelijk kritisch werd ontvangen, maar later positiever werd beoordeeld. Bisschop: „Ik hoop dat ook de huidige president van de VS een dergelijk lot ten deel mag vallen.”

Voor Viktor Kamphuis (31) uit Deventer, atheïst, is die kritiek op de islam een reden om een stem op de SGP te overwegen. Hij heeft al eens eerder op die partij gestemd bij lokale en provinciale verkiezingen. „De SGP staat voor degelijkheid en heeft oog voor de duistere kanten van de islam.”