Kamer stemt voor verdringingstoets

Wetsvoorstel

Een nieuwe toets moet voorkomen dat gemeenten bijstandontvangers inzetten voor reguliere banen. De Tweede Kamer is voor.

Buschauffeurs protesteren tegen verdringing door vrijwilligers. Foto Martijn Beekman/ANP

Een meerderheid van de Tweede Kamer heeft dinsdag ingestemd met een toets tegen verdringing op de arbeidsmarkt. De initiatiefwet van SP-Kamerlid Sadet Karabulut moet voorkomen dat betaalde banen worden overgenomen door bijstandontvangers.

De SP wil zo verhinderen dat uitkeringsgerechtigden onbetaald reguliere arbeid verrichten, en anderzijds werknemers en zzp’ers beschermen tegen oneerlijke concurrentie van goedkopere bijstandontvangers.

Het wetsvoorstel werd gesteund door onder meer de fracties van de SP, PvdA, D66, GroenLinks, Partij voor de Dieren, PVV en 50Plus. De fracties van regeringspartij VVD en het CDA vonden de toets onnodig, lieten zij tijdens de behandeling weten. De initiatiefwet moet nog worden behandeld door de Eerste Kamer, wat naar verwachting pas na de Tweede Kamerverkiezingen van volgende maand zal plaatsvinden.

Volgens de Participatiewet moeten bijstandontvangers werk verrichten in het kader van hun reïntegratie. Dit werk mag volgens de wet niet leiden tot verdringing, maar in de praktijk wordt achteraf regelmatig geconcludeerd dat dit wel gebeurt. Onderzoekers schatten dat in 25 procent van de gevallen sprake is van verdringing, volgens de SP. Ook is de controle van gemeenten op verdringing gebrekkig, volgens de arbeidsinspectie SZW. Het gaat bij verdringing vooral om lager geschoold werk in bijvoorbeeld de zorg, productiewerk en de schoonmaakbranche.

Met de toets wil de SP dat gemeenten vooraf gaan toetsen met een wettelijke definitie: er is sprake van verdringing als uitkeringsgerechtigden betaald werk goedkoper verrichten, bijvoorbeeld onbetaald, tegen (minder dan) minimumloon of een loonkostensubsidie. Het werk mag ook de vijf voorgaande jaren niet regulier betaald zijn geweest.

Critici vrezen dat de toets vrijwilligerswerk door bijstandontvangers moeilijker zal maken. Een bekend voorbeeld is de discussie over buurtbus in Waterland uit 2015, waar iemand in de WW wel als vrijwilliger chauffeur mocht zijn en een ander in de bijstand niet omdat het verdringing zou zijn. Omdat de buurtbus er voorheen niet was en geen betaalde chauffeurs had, zou hier volgens de toets geen sprake zijn van verdringing, zei Karabulut eerder.